تاریخ 1393/09/15 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
در هجدهمين سال خاموشي علي حاتمي
کارگردان ايراني که با "کوروساوا" مقايسه شد

15 آذر سال 1375 جامعه هنري ايران به سوگ هنرمندي نشست که نامش علي حاتمي است; همان هنرمندي که او را «سعدي سينما» ناميده اند و او را با فردوسي و «کوروساوا» مقايسه  کرده اند.
علي حاتمي 23 مرداد 1323 در جايي از تهران شبيه همان جايي که «رضا خوشنويس» در «هزاردستان» به «مفتش» آدرس مي دهد، متولد شد; خيابان شاهپور، خيابان مختاري، کوچه ارديبهشت.
حاتمي خود درباره دوره کودکي اش گفته است: «مادرم خانه دار بود و پدرم در چاپخانه  کار مي کرد. آن وقت ها مدارس که تعطيل مي شد، بچه ها سر کار پدرهايشان مي رفتند. آنجا با حروف آشنا شدم و از آنجا کلام برايم اهميت پيدا کرد. در کنار آن چاپخانه کليسايي هم بود ... در چاپخانه حروف مرا تحت تاثير قرار دادند، در کليسا نقاشي ها. من تار هم کار مي کردم و اين زمينه اي شد براي آشنايي من با موسيقي.
در خانه عموي بزرگم، يک پروژکتور ديدم، يک پروژکتور 8 ميلي متري رسما اولين بار در آنجا فيلم ديدم. بيشتر ک---ارتون بود و چيزهايي در زمينه هاي ورزشي. به سينماي محل مي رفتم. مثل تمام بچه هاي ديگر. چهار، پنج بار بعضي فيلم ها را مي ديدم اين طوري بود که برخلاف همه هم نسلي هايم جادوي سينما را با خود سينما کشف کردم.»
حاتمي که دانش آموخته دانشکده هنرهاي دراماتيک بود، درباره دوره حضورش در اين دانشکده گفته است:« سال 1341 اعلاميه اي ديدم که در شاه آباد اداره اي درست مي شد به نام اداره هنرهاي دراماتيک، همانجا که دکتر مهدي فروغ برايش خيلي زحمت کشيد. من مدتي بعد وارد اين مرکز شدم. خيلي ها آنجا بودند از جمله مرحوم پرويز فني زاده، علي نصيريان و ... استادان بسيار خوبي هم بودند که دکتر فروغ انتخابشان کرده بود. مثل اميرحسين آريانپور، حميد سمندريان و ... موقع ثبت نام از من پرسيدند که در چه رشته اي مي خواهم درس بخوانم، گفتم نمايشنامه نويسي و هنرهاي دراماتيک.»
حاتمي بعد از ورود به دانشکده هنرهاي دراماتيک، اولين نمايشنامه ريتميک را نوشت و تئاتر عروسکي هم کار کرد.
او کار هنري خود را با تئاتر در زمينه نويسندگي آغاز کرد و نمايشنامه هاي «ساتن»، «قصه حرير»، «ماهيگير»، «حسن کچل»، «چهل گيس» و شهر «آفتاب و مهتاب» را براي تئاتر نوشت.
او در کلاس هاي نمايشنامه نويسي اداره هنرهاي دراماتيک واقع (درآب سردار) شرکت کرد. او در سال 1344 نمايش ديب (ديو) را که از اولين نوشته هاي خود بود در تالار دانشکده و با کودکان موسسه آموزشي فرهنگ آرزو به اجرا در آورد.
حاتمي با ساخت فيلم ريتميک «حسن کچل» اولين تجربه سينمايي خود را ثبت کرد و بعدتر فيلم ها و مجموعه هايي چون «طوقي»، «بابا شمل»، «قلندر»، «خواستگار»، «ستارخان»، «سوته دلان»، «حاجي واشنگتن»، «کمال الملک»، «مادر»، «دلشدگان» و مجموعه هاي تلويزيوني «داستان هاي مولوي»، «سلطان صاحبقران»، «هزاردستان» را در کارنامه هنري خود ثبت کرد.
آخرين فيلم نيمه تمامش با نام «جهان پهلوان تختي» که يکي از بزرگ ترين پروژه هاي سينمايي او بعد از مجموعه «هزاردستان» بود، به علت مرگ ناشي از بيماري سرطان نافرجام ماند.
حاتمي را با کوروساوا فيلم ساز شهير ژاپن مقايسه کرده اند. جعفري جوزاني فيلمساز و تهيه کننده سينما معتقد است: «همان طور که کوروساوا از آداب سامورايي و آيين هاي مذهبي ژاپن الهام مي گرفت و نشانه هاي تازه اي در جهان امروز پيدا مي کرد، علي حاتمي نيز از فرش و آيين هايي مانند شاهنامه خواني، تعزيه و آيين پهلواني، واژه ها و حرکت رقص گونه  را پيوند مي داد و از آن اسطوره بيرون مي آورد.»
از سوي ديگر در کتابي با نام «علي حاتمي در امتداد فردوسي» با اشاره به شباهت علي حاتمي و فردوسي، آمده است: «حاتمي از اين جهت که برخي شخصيت هاي سينمايي اش را از شخصيت هاي حقيقي تاريخي برگرفته، به مانند فردوسي رفتار کرده است. رگ و ريشه تاريخي دارد، اما به سندهاي تاريخي الصاق نمي شود. به گونه اي اگرچه آن شخصيت ها شناسنامه دارند، اما حاتمي روايت گر تاريخ آن ها نيست. او روايت خودش را از تاريخ دارد که ممکن است با شناسنامه تاريخي افراد هماهنگ باشد. حاتمي هم بسان فردوسي مورخ نيست. اما آنچه مي گويد با آنچه در بستر تاريخ جاري شده، بيگانه نيست.»
علي حاتمي 15 آذر سال 75 بر اثر بيماري سرطان درگذشت و سنگ مزارش با عبارت «آيين چراغ، خاموشي نيست» در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س)، ميزبان علاقه منداني است که با آثار او خاطره دارند.
خانه هنرمندان ايران هر سال همزمان با سالروز درگذشت اين هنرمند مراسمي را به ياد او برگزار مي کند و امسال نيز اين مراسم ساعت 17 روز پنجشنبه 13 آذر ماه برگزار شد.

 


نسخه چاپي ارسال به دوستان