تاریخ 1392/02/21 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
شيخ کليني ; وارث انبياء

محمد بن يعقوب کليني، ملقب به ثقه الاسلام کليني. ابن اثير در جامع الاصول مي نويسد: از خواص شيعه اين است که در سر هر صد سال هجري (يک قرن) مجددي براي مذهب ايشان است و در راس قرن دوم امام رضا(ع) و اول قرن سوم محمد بن يعقوب کليني و اول قرن چهارم سيد مرتضي علم الهدي بوده است.
و چقدر جالب است که در راس قرن پانزدهم هجري - که همين قرن معاصر است - نور رهبر عظيم الشان ما امام خميني، عالم را فرا گرفته است و بدون شک او را مي توان بهترين و کامل ترين مصداق تجديد کننده مذهب دانست.
شرح حال کليني متاسفانه از اينکه دانشمندان بزرگوار و افتخار عالم تشيع مرحوم کليني در قرن سوم هجري مي زيسته اطلاع مختصري از زندگي پرخير و برکت وي در دست است و تاکنون نقاط مبهم و نامعلوم فراواني در شرح حال زندگي اش موجود است که عليرغم تلاش ها و تحقيقات زيادي که امروزه بعمل آمده، بي نتيجه مانده و پرده از آن ساليان درازي که اين وارث انبيا» در خدمت به اسلام و مسلمين سپري کرده همچنان برداشته نشده است.
آنچه از تاريخ مي توان استفاده کرد اينکه کليني، نواب خاص امام زمان (ع) را درک کرده و بسياري از احاديث و اخبار را از مصدر اصلي و دست اولش اخذ کرده است.
سال ولادت مرحوم کليني معلوم نيست، ولي سال وفاتش را 328 يا 329 هجري ذکر کرده اند. مکان ولادت او قريه اي است به نام کلين که لقب آن بزرگوار مشتق از اسم همين قريه است. کلين قريه اي است در 38 کيلومتري جنوب غربي شهرري و از اين قريه فقها و محدثين زيادي برخاسته اند که از آن جمله محمد بن يعقوب کليني ثقه الاسلام و دائي او مرحوم علان است.
مرحوم کليني مدتي در کلين به امامت و رهبري تشيع پرداخت و سپس به بغداد هجرت کرد و در آنجا نيز به تدريس علوم اهل بيت اشتغال داشت.
نجاشي مي گويد: او در زمان خود، شيخ و پيشواي شيعه بود و حديث را از همه بيشتر ضبط کرده و بيشتر از همه مورد اعتماد است.
ابن طاووس حلي مي گويد: توثيق و امانت کليني مورد اتفاق همگان است.
ابن اثير صاحب کتاب الکامل في التاريخ مي گويد: او به فرقه اماميه در قرن سوم هجري زندگي تازه اي بخشيد و پيشوا و عالم بزرگ و فاضل و مشهور در آن مذهب است.
ابن حجر عسقلاني مي گويد:  کليني از روسا فضلا» شيعه است در ايام مقتدر عباسي.
ملا محمد تقي مجلسي مي گويد: حق اين است که در ميان علما» شيعه مانند کليني نيامده است و هر که در اخبار و ترتيب کتاب او دقت کند درمي يابد که او از جانب خداوند تباک و تعالي مويد بوده است.
محقق حلي در مقدمه معتبر مي گويد: نظر به اينکه فقها» ما رضوان الله عليهم زيادند و تاليفات فراوان دارند و نقل اقوال همه آنها غير مقدور است. من به سخن مشهورين به فضل و تحقيق و حسن انتخاب اکتفا کرده ام و از کتب اين فضلا» به آنچه اجتهاد آنها هويدا است و مورد اعتماد خودشان بوده است اکتفا کرده ام از جمله کساني که نقل مي کنم از قدماي زمان ائمه، حسن بن محبوب احمد بن ابي نصر بزنطي، حسين بن سعيد اهوازي، فضل بن شاذان نيشابوري و يونس بن عبدالرحمن و از متاخرين محمد بن بابويه قمي)  شيخ طوسي) و محمد بن يعقوب کليني.  (1) کتاب کافي آنچه کليني را به ما و امت اسلام در طول قرون و اعصار معرفي کرده، کتاب کافي است و اينک که از شرح حال اين بزرگ مرد تاريخ اطلاع زيادي در دست نيست، کتاب کافي، کافي است که عظمت و بزرگوراي او را به ما بشناساند.
شيخ کليني اولين کسي است که اخبار را مبوب (تقسيم بندي) کرده و الکافي وي اولين کتاب از کتب اربعه شيعه است و اين کتاب که همچنان مولفش بسيار عظيم و افتخارآفرين است داراي 15176 حديث مي باشد.
تاليف اين کتاب 20 سال طول کشيد و هنگامي که کليني در بغداد بوده است کتاب خاتمه يافته، ولي معلوم نيست شروع کتاب کي و در کجا بوده است.
شيخ مفيد درباره کتاب کافي چنين مي گويد: کافي در رديف جليل ترين کتب شيعه و سودمندترين آنها است.
محمد بن مکي عاملي- شهيد اول- مي گويد: کتاب کافي در علم حديث است و شيعه مانندش را ننوشته است.
شيخ زين الدين - شهيد ثاني- مي گويد: به جان خودم هيچ نويسنده اي مانند کافي را برشته تاليف در نياورده است. و قدر و منزلت کليني و جلالت او از اين کتاب نمايان است.
محقق کرکي مي گويد: اين کتاب از احاديث شرعي و اسرار ديني مقداري جمع آوري نموده که در کتاب ديگري يافت نمي شود.
ملا محسن فيض کاشاني مي گويد: کافي شريفترين و کامل ترين و جامع ترين کتاب است زيرا که در ميان آنها شامل اصول و خالي از عيب و فضول است.
مولي محمد امين استرآبادي در کتاب فوائد المدينه مي  گويد: ما از اساتيد و علماي خود شنيده ايم که در اسلام کتابي تاليف نشده که برابر يا نزديک کتاب کافي است.  امتيازات کافي:  
1- از اينکه شيخ کليني در زمان نواب اربعه يا نمايندگان و نائبان خاص امام زمان(ع) مي زيسته است. لذا قطعا از آنها استفاده شاياني در مورد احاديث کرده است. و از اين رو بيشتر مي توان به کتاب وي اعتماد کرد و البته اين بدان معني نيست که تمام احاديث را بدون تحقيق بپذيريم. بلکه بايد اهل فن آنها را مورد بررسي قرار دهند و اسناد و رواه حديث را با دقت مطالعه کرده صحيح را از ضعيف تشخيص داده سپس در دسترس عموم قرار دهند و اين تحقيق مي بايست در مورد تمام کتب و مراجع حديث انجام پذيرد و البته قبل از همه آنها کتب اربعه شيعه که ماخذ و منابع اصلي حديث به شمار مي روند. بايد زير نظر متخصصين و دانشمنداني که در علم حديث و رجال تخصص وافر دارند، مراجعه و تنقيح شوند.
2- يکي از بزرگان محققين گفته است: روش کليني در ترتيب احاديث هر باب اين است که حديث درست تر و صحيح تر را در اول باب قرار داده و سپس به احاديث مجمل و مبهم مي پردازد از اين جهت احاديث آخر هر باب غالبا خالي از ابهام نيست.
3- يکي از امتيازات کافي اين است که کليني سلسله سند را تا به امام، در هر حديث نقل مي کند و آنجا که صدر سند را حذف کرده است، جايي است که از کتاب ديگر نقل کرده و سلسله سند را به آن کتاب حواله مي دهد.
تاليفات کليني آنچه در کتب تراجم نقل شده پنج کتاب ديگر از شيخ کليني نقل کرده اند.
1- کتاب تفسير الرويا 2- کتاب الرجال 3- کتاب الرد علي القرامطه 4- کتاب الرسائل (رسائل ائمه عليهم السلام) 5- کتاب ما قيل في الائمه من الشعر وفات کليني کليني در سال 328 يا 329 هجري در بغداد وفات کرد و در مقبره خود در باب الکوفه بغداد به خاک سپرده شد. مقبره او در سمت شرقي دجله نزد باب جسر عتيق واقع شده است و قرن ها است که شيعيان به زيارت آن بزرگوار مي روند و برادران اهل تسنن هم بر احترام آن مقبره و تعظيم کليني اتفاق دارند.
علامه مجلسي مي گويد: مقبره کليني در مولوي خانه بغداد است به شيخ المشايخ معروف است و عامه و خاصه آن را زيارت مي کنند. من از جماعتي از شيعيان شنيدم که آن مقبره محمد بن يعقوب کليني است و خودم او را در همانجا زيارت کردم.
به انتخاب سرويس مقالات  

 


نسخه چاپي ارسال به دوستان