تاریخ 1391/10/24 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
شاعري که قيصر بود.....

متولد 1338 در روستاي گتوند دزفول و متوفي 1386 در تهران. از فعالان جريان شعر انقلاب در دهه شصت و هفتاد، استاد دانشگاه تهران و صاحب پژوهش هاي ادبي. دارنده مجموعه شعرهاي تنفس صبح، در کوچه آفتاب، آينه هاي ناگهان، گلها همه آفتابگردان اند، دستور زبان عشق و ظهر روز دهم (براي نوجوانان). صفر: اين نقد سال ها پيش در زمان حضور شاعر در اين سراچه فاني نوشته شد و در مجله شعر، ويژه نامه قيصر امين پور، چاپ شد.
آنچه اکنون مي خوانيد شکل بازنويسي شده و کامل شده آن است. در آن نقد از شعر و شاعري امين پور با قيد زمان حال سخن رفته بود. اکنون برگرداندن افعال به زمان ماضي برايم خوشايند نيست و آن را تباه کننده حسي مي بينم که هنگام نوشتن نقد داشتم.
پس آنها را به همان صورت حفظ مي کنم با اين يادآوري که لحن و موضع نقد نيز مربوط به همان سال هاست و شايد اگر اکنون مي نوشتم، از سختگيري نقد کمي کاسته مي شد، به ويژه در مقايسه با ديگران شاعران نقد شده در اين کتاب.  
باري، در نگارش اوليه اين نوشته سه کتاب تنفس صبح، آينه هاي ناگهان و گل ها همه آفتابگردان اند را در نظر داشتند و در باز نويسي، دستور زبان عشق را هم بدان ها افزودم. امين پور، علاوه بر اين ها، يک دفتر رباعي داشت با نام در کوچه آفتاب، که گزيده اي از آن در چاپ دوم تنفس صبح آمده است، ديگر مي ماند گزينه اشعار قيصر امين پور، انتشارات مرواريد، که همه شعرهايش از همين کتاب ها گرفته شده است و مجموعه هاي شعر براي نوجوانان، که در اين مقام ما را سر چند و چوند در آنها نيست.  
يک: حدود بيست سال پيش براي اين که از پريشاني در داوري هايم رهايي يابم، در يک نظر سنجي غير رسمي از بعضي دوستان شاعر خواستم هر يک اسامي ده تن از محبوب ترين شاعرانشان را در شعر کهن، شعر معاصر پيش از انقلاب و  شعر پس از انقلاب (به تفکيک) برايم  بنويسند. با جمع آرا، قيصر امين پور را در راس هرم شاعران بعد از انقلاب يافتم، همراه يکي دو تن ديگر که امتيازهايي تقريبا مساوي داشتند.
اکنون و پس از ده سال نمي دانم چنين نظرسنجي چه نتيجه مي دهد، ولي گمان نمي کنم در موقعيت اين شاعر در اين هرم تغييري حاصل شده باشد.
باري، امين پور در اين دو دهه شاعري بوده با موقعيتي ثابت که همواره شعر گفته و هميشه حضور داشته اشت. محبوبيت بعضي شاعران مقطعي است. زماني همچون ماه شب چهارده مي درخشند و زماني در محاق فراموشي فرو مي روند. بعضي ديگر و جاهتي صنفي دارند، يعني فقط نزد بعضي اقشار اجتماعي يا صحبان بعضي ذوق ها و سلايق محبوب اند.  
اين شاعران غالبا کساني اند که يکي از عناصر يا ابعاد شعرشان برجسته تر است. پس هر آن کس که اين وجه از کار را مي پسندد با اين شعر رابطه محکمي برقرار مي کند و هر کس نمي پسندد اين شعر را در خور ارزش نمي بيند. غالب شاعران موفق اين دو دهه چنين افت و خيزهاي داشته اند و هر چند در بعضي مقاطع و نزد بعضي مخاطبان از بيشترين اقبال برخوردار بوده اند، در موقعيتي ديگر اين جايگاه را از  دست داده اند.  
در اين ميان قيصر امين پور کاملا استثناست و محبوبيتي نسبتا ثابت در همه زمان ها و نزد همه شعر دوستانداشته است. اين بي سبب نيست و آن گاه که به ارزيابي عناصر مختلف شعر قيصر بپردازيم، متوجه نوعي جامعيت و تعادل مي شويم که باعث مي شود اين شعر صاحبان سلايق مختلف را در زمانه هاي گوناگون راضي کند، هرچند اين راضي کردن هيچ گاه موجي از شيفتگي را در پي نداشته باشد.
دو: گفتيم که مقبوليت و محبوبيت ثابت قيصر امين پور فراهم نشده است، مگر با حفظ تعادل و جامعيت. به نظر مي رسد او شاعري محافظه کار، هوشيار و حسابگر است. اهل ريسک نيست و  ي کوشد به طور متعادل به همه جوانب شعرش بپردازد. مثلا اگر قالب شعر را منظور داريم، قيصر هم غزل دارد، هم شعر نيمايي و منثور و رباعي و دو بيتي و مثنوي يعني در همه قالب هاي رايج اين روزگار طبع آزمايي کرده است.
هريک از اين قالب ها قابليتي دارد که مجال بروز بعضي سخنان را فراهم مي آورد. پس شاعر مي تواند با اين تنوع قالب، تنوع سبک و حتي محتوايي به کارش ببخشد. به موازات اين، مخاطباني که به قالب هاي گوناگون دلبستگي دارند، هريک از بخشي از شعرهايش بهره مي برند.  
در طرز بيان و انتخاب موضوع و مضمون شعر هم اين جامعيت تا حدي ديده مي شود. اين شاعر هم شعر اجتماعي و سياسي دارد، هم به تغزل و توصيف پرداخته و هم در عوالمي ديگر سير کرده است، که در جاي خود گفته خواهد شد.
قيصر در ميان شاعران نسل خويش بهترين غزل سرا نيست، بهترين سپيد سرا نيست و بهترين مثنوي سرا و رباعي پرداز هم نيست. به همين صورت نه در زبان نيرومندترين است، نه در خيال و نه در تفکر و پشتوانه هاي فرهنگي، ولي او تنها کسي است که توانسته است همه اين جوانب را در حدي قابل قبول در کنار هم داشته باشد و از اين لحاظ يگانه است.  

 


نسخه چاپي ارسال به دوستان