تاریخ 1399/04/10 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
دادستان نظامي تهران جزئيات سانحه سقوط هواپيماي اوکرايني را تشريح کرد
از «اشتباه سامانه پرتاب» تا «شليک دو موشک بدون مجوز»

دادستان نظامي استان تهران در ديدار با جمعي از خانواده‌هاي قربانيان سانحه هواپيماي اوکرايني و تعدادي از وکلاي آنان به بيان جزيياتي از اين پرونده پرداخت.

به گزارش قوه قضائيه، غلامعباس ترکي دادستان نظامي استان تهران در اين ديدار در تشريح اقدامات به عمل آمده بعد از وقوع اين سانحه گفت: حضور نيروهاي انتظامي و هلال احمر با مديريت فرماندار شهريار در محل سانحه، از جمله اولين اقدامات بعد از سقوط هواپيما بود و گروه‌هاي دوازده‌گانه بررسي سانحه هواپيمايي کشوري بلافاصله در صحنه حاضر شدند و اقدامات اوليه را انجام دادند.

وي گفت: روز بعد از حادثه يعني 19 دي، هيئت 47 نفره اوکرايني محل سانحه را بررسي کردند و همکاري‌هايي خوبي با اين هيئت صورت گرفت.

ترکي با بيان اينکه در همان روز وقوع سانحه، پرونده‌اي در دادسراي عمومي شهريار تشکيل شد، گفت: 3 روز بعد، در 21 دي که ستاد کل نيروهاي مسلح بعد از بررسي‌هاي اوليه، علت سانحه را شليک سامانه پدافندي بر اثر خطاي انساني اعلام کرد، به دستور رئيس قوه قضائيه، پرونده به سازمان قضايي نيروهاي مسلح ارسال و هيئت قضايي دادسراي نظامي در همان روز تشکيل شد.

وي در مورد تاخير سه روزه در اعلام وقوع حادثه و شليک سامانه پدافندي گفت: از جمله دلايلي که مسئولان مربوط در اين زمينه اعلام کرده‌اند، ضرورت تحقيق و بررسي حداقلي براي روشن شدن چگونگي شليک و وقوع سانحه، از جمله تحقيق از افراد مرتبط، پياده شدن نوار مکالمات و فيلم‌هاي ضبط شده، تطبيق گراف‌هاي راداري و بررسي احتمالات و فرضيه‌هاي مطرح است که موضوع در دست بررسي است.

دادستان نظامي استان تهران در عين حال گفت: بررسي‌هاي اوليه در حداقل زمان ممکن انجام شده به نحوي که در حوادث مشابه، پذيرش شليک در اين مدت زمان، بي‌سابقه بوده با اين حال جمع بندي نهايي دادسراي نظامي در اين خصوص پس از تکميل تحقيقات خواهد بود.

اين مقام قضايي با اشاره به آغاز تحقيق از متهمان به محض ارسال پرونده به دادسراي نظامي گفت: در همان شب 21 دي تعدادي از افرادي که در سامانه شليک کننده و بخش‌هاي بالادستي آن حضور داشتند به عنوان متهم احضار شدند و تحقيقات مبسوطي در همان شب انجام و يکي از متهمان بازداشت شد.

وي افزود: در فرآيند تحقيقات، 5 نفر ديگر به عنوان متهم تحت تعقيب قرار گرفتند که با قرار قانوني بازداشت شدند و در ادامه 3 نفر از متهمان پس از انجام تحقيقات مقتضي با توديع وثيقه آزاد شدند در حال حاضر 3 نفر در بازداشت به سر مي‌برند.

دادستان نظامي استان تهران با اشاره به دستورات قضايي براي اخذ گزارش سانحه از مراجع مسئول گفت: ستاد کل نيروهاي مسلح، وزارت اطلاعات، سپاه، پدافند هوايي، هواپيمايي کشوري و حتي مراجع علمي و دانشگاهي، گزارش‌هاي خود را حسب دستورات صادره به دادسراي نظامي ارسال کردند.

وي با بيان اينکه تحقيقات ميداني و معاينات محلي بدون هيچ مانعي از همه مراکز مرتبط جداگانه و با دقت تمام انجام شده است، افزود: در جلسات متعدد بازپرسي، از افرادي به عنوان شهود و مطلع در پدافند هوايي، فرودگاه، تيم کنترل هوايي، نمايندگان پدافند هوايي مستقر در واحدهاي مراقبت پرواز، فرد جامانده از پرواز 752 و خلبان هواپيمايي آسمان به سبب مشاهداتشان در هنگام سانحه به‌عمل آمد و خصوص خلبان هواپيماي آسمان، پس از بررسي مستندات، متوجه شديم که با تحريف و جابجايي کلمات منتشر شده است.

اين مقام قضايي همچنين به بررسي مکالمات انجام شده و فيلم‌ها و صوت‌هاي ارتباط واحد مراقبت پرواز با هواپيما و بين خود واحدها در بخش‌هاي لشگري و کشوري و رادارها و سامانه‌هاي پدافندي همچنين جمع آوري فيلم‌هاي کليه دوربين‌هايي که مشرف به محل سقوط هواپيما بوده و افراد و اشخاص ثبت کرده‌اند و استعلامات مربوط به گراف راداري رادار پدافند هوايي و ساير مستندات فني هواپيمايي اشاره کرد.

دادستان نظامي استان تهران گفت: بخشي از اقدامات کارشناسي توسط سازمان هواپيمايي کشوري مطابق با مقررات ناظر بر بررسي سوانح هوايي و نحوه مستندسازي اين سوانح انجام شده و برابر کنوانسيون شيکاگو، کشور محل وقوع سانحه، داراي صلاحيت انحصاري براي بررسي سانحه است.

وي افزود: سازمان هواپيمايي کشوري تاکنون دو اطلاعيه درخصوص نحوه سقوط هواپيماي اوکرايني صادر کرده و اطلاعيه سوم اين سازمان نيز در حال آماده شدن است و اين گزارش‌ها با هدف پيشگيري از سوانح بعدي، در تارنماي سازمان هواپيمايي کشوري بارگذاري مي‌شوند و همه اشخاص به اين گزارش‌ها دسترسي خواهند داشت.

دادستان نظامي استان تهران در تبيين مسائل مطرح شده در خصوص علت وقوع اين سانحه با استناد به نظريات کارشناسي گفت: احتمال برخوردهاي آسيب‌زننده شامل پرتوهاي ليزري و الکترومغناطيس به هواپيماي اوکرايني منتفي به نظر مي‌رسد و نظريه اوليه کارشناسان تا اين لحظه، حاکي از عدم انفجار يا احتراق ديگري در لحظه وقوع سانحه در هواپيماست.

ترکي با بيان اينکه تا اين لحظه دليلي بر هک سايبري و الکترونيکي، اختلال بيروني در سامانه‌هاي پدافندي و موشکي و نفوذ در سامانه‌ها يا شبکه‌ها بدست نيامده، افزود: به هيچ شواهد و قرائني براي احتمال خرابکاري و جاسوسي در هواپيما نرسيديم و آثاري از قطعات موشک شليک شده بر روي بدنه هواپيما مشهود است و هواپيما بر اثر برخورد با زمين منفجر شده و قطعات آن تا شعاع وسيعي از محل اصابت پراکنده شده که به‌ لحاظ مسکوني بودن محل با مشکلاتي از نظر جمع‌آوري قطعات هواپيما و حفظ صحنه مواجه شديم.

ترکي در ادامه، به تشريح علل وقوع سانحه دلخراش پرداخت و با اشاره به بررسي رويه‌هاي موجود هواپيمايي کشوري در فرودگاه همچنين رويه‌هاي شبکه پدافندي گفت: در بامداد روز سانحه، با توجه به احتمال حمله هوايي آمريکا به ايران، بخش نظامي براي تأمين امنيت پروازها به بخش غيرنظامي کنترل فضاي کشور اطلاع مي‌دهد که تنها پروازهايي مجاز به برخاستن از باند فرودگاه‌ها هستند که از قبل توسط شبکه پدافند شناسايي شده و مجوز پرواز آن‌ها توسط اين شبکه صادر شده باشد.

وي افزود: بر اين اساس، در زمينه رويه برخاستن هواپيماهاي خروجي در فرودگاه‌هاي تهران تغييري ايجاد مي‌شود و کليه پروازها بايد با اجازه و پس از شناسايي توسط شبکه پدافندي از باند فرودگاه پرواز مي‌کردند و در همه پروازهايي که تا زمان وقوع سانحه و بعد از انجام شده اين رويه برقرار بوده است.

دادستان نظامي استان تهران در پاسخ به ابهامات مطرح شده در خصوص علت عدم توقف پروازها در شب و روز حادثه گفت: مطابق دستورالعمل‌هاي موجود اگر حمله هوايي دشمن خارجي به کشور قطعي باشد بايد فرمان توقف پروازها صادر شود که برابر شواهد و قرائن و تشخيص سلسله مراتب، احتمال حمله و تهديد فقط وجود داشته است.

وي افزود: لذا مراجع مسئول مطابق مقررات به اتخاذ تدابير کنترلي اکتفا نموده و آسمان بر روي پروازها به طور کامل بسته نشده است.

اين مقام قضايي درباره علت تأخير يک ساعته پرواز 752 گفت: دليل اين تاخير، بار اضافي و افزايش وزن هواپيما بيش از استانداردهاي فني به دليل زدن سوخت مازاد بر عرف پرواز بود که قبل از درخواست مجوز، به خلبان اعلام و با دستور وي طي اين يک ساعت بخشي از بار اضافه هواپيما تخليه مي‌شود و تاخير پرواز هيچ ارتباطي به بخش کشوري يا لشگري ندارد.

ترکي درباره انطباق صدور مجوز پرواز به هواپيماي اوکرايني با رويه ابلاغي شبکه پدافندي کشور گفت: در ساعت 5 و 52 دقيقه واحد کنترل تقرب مراقبت پرواز با مرکز کنترل فضاي کشور تماس مي‌گيرد و درخواست صدور مجوز مي‌کند و مرکز کنترل کشور يک دقيقه بعد درخواست را به مرکز هماهنگي اعلام مي‌کند و نهايتا با تأييد اين مرکز در ساعت 6 و 12 دقيقه، خلبان مجوز پرواز را از برج مراقبت فرودگاه امام خميني (ره) دريافت مي‌کند.

ترکي ادامه داد: درساعت 6 و 12 دقيقه، هواپيما در ارتفاع 600 متري هدف موشک پدافند هوايي گرفته و متاسفانه سقوط مي‌کند.

دادستان نظامي تهران با اعلام اينکه دادسراي نظامي در بررسي‌ها به يک سري از خطاها رسيده است، يکي از خطاهاي تاثيرگذار و عمده در اين سانحه را چنين عنوان کرد: سامانه سياري که موشک شليک کرده پس از راه اندازي مجدد به دليل شرايط ميداني، شمال واقعي را دقيق تعيين نمي‌کند و همين اشتباه فاحش موجب مي‌شود که سمت اهداف شناسايي شده توسط سامانه با اختلافي حدود 105 درجه توسط اپراتور مشاهده شود و اين خطا، مبناي يک سلسله اشتباهات ديگر قرار مي‌گيرد و در نتيجه سامانه پدافندي دچار اشتباه مي‌شود.

ترکي افزود: اين خطاي انساني در تنظيم مختصات موجب مي‌شود، اپراتور سامانه پدافند هوايي، هواپيما را به عنوان هدفي که از ناحيه شمال غربي در حال نزديک شدن به تهران است و محل و سمت حرکت آن، ارتباطي با باند پروازي فرودگاه ندارد، در رادار خود مشاهده کند و خط سير هواپيما با خط سيري که کاربر مشاهده مي‌کرده متفاوت بوده است.

وي افزود: کاربر سامانه پدافندي، مشخصات هدف شناسايي شده را به مرکز هماهنگي مربوط اعلام مي‌کند، ولي پاسخي دريافت نمي‌کند و اطلاعات ثبت شده نشان مي‌دهد که پيام سامانه دفاعي با مرکز هماهنگي مبادله نشده و قبل از مبادله پيام و دريافت پاسخ، متأسفانه کاربر اقدام به شليک کرده در حالي‌که اين قطع ارتباط تنها در حد چند ثانيه بود.

ترکي ادامه داد: کاربر سوال را مي‌پرسد و منتظر پاسخ نمي‌شود و بر اساس تشخيص خودش، شليک را انجام مي‌دهد و انتشار خبري مبني بر شليک موشک کروز در سامانه ناشي از مشاهدات نورهاي پرتاب شونده در مناطق مرزي توسط ديده‌بانان در ساعاتي قبل از وقوع سانحه نيز مزيد بر علت مي‌شود.

وي با اشاره به اينکه سامانه‌ها به عنوان واحدهاي عملياتي پايين‌دستي، ارتباطي با برج مراقبت نداشته‌اند و صرفا برابر دستورالعمل‌ها بايد براي تشخيص اهداف مشکوک از مرکز بالادستي استعلام و کسب تکليف مي‌کردند، گفت: در سانحه هواپيماي اوکرايني، هيچ دستوري مبني بر شليک از سوي شبکه به سامانه‌هاي پايين دستي صادر نشده و در زمان وقوع سانحه، وضعيت سامانه‌هاي پدافندي تحت مقررات «آتش محدود» بوده نه آتش به اختيار، بنابراين صرفا بايد با اخذ مجوز از شبکه، شليک صورت مي‌گرفت.

ترکي با اشاره به اينکه تشخيص نهايي متخاصم بودن هدف با شبکه است نه سامانه گفت: خطاي فاحشي که اينجا اتفاق افتاد اين بود که سامانه بدون اخذ اجازه از شبکه، اقدام به شليک کرد.

وي با اشاره به اينکه طبق نظرات کارشناسان و نتايج بررسي اوليه هيئت قضايي، سامانه پدافندي به صورت فابريک فاقد دوربين ديد در شب و سامانه تشخيص دوست از دشمن است، گفت: اپراتور اين سامانه وقتي هدفي را به عنوان هدف تهديد کننده شناسايي کند بايد به مراکز بالادستي خودش که همان شبکه پدافندي است اعلام نمايد و پس از دستور شبکه اقدام کند.

وي با بيان اينکه دو موشک توسط سامانه پدافندي شليک شده و بررسي کارشناسان حاکي است که يکي از اين موشک‌ها تاثيري بر روي هواپيما نداشته و موشک ديگر در نزديکي هواپيما منفجر شده، گفت: 26 ثانيه فاصله شليک‌هاي اول و دوم بوده، ولي متاسفانه در اين فاصله زماني هم، کاربر براي شليک دوم از شبکه کسب مجوز نمي‌کند.

دادستان نظامي استان تهران با تاکيد بر اينکه يک خطا گاهي يک فاجعه غيرقابل جبراني را رقم مي‌زند، اظهار داشت: اعتقاد کارشناسان اين است که اگر کاربر سامانه احتياط لازم را انجام مي‌داد و از تجربه اش استفاده مي‌کرد، اين سانحه قابل پيشگيري بود.

وي خاطرنشان کرد: افرادي که مجموعه اين خطاها را مرتکب شدند کساني هستند که بازداشت شدند.

ترکي با اعلام اينکه براي بدست آوردن يافته‌هاي جديدتر از سانحه هواپيماي اوکرايني، 23 کارشناس نظامي در 7 حوزه با دادسراي نظامي تهران همکاري مي‌کنند، افزود: بخشي از اين گروه‌ها نظريات خودشان را اعلام کردند و هنوز بخش‌هايي از گزارش‌ها باقيمانده است.

دادستان نظامي تهران همچنين درباره بازخواني جعبه‌هاي سياه گفت: جعبه‌هاي سياه در اثر سانحه آسيب فيزيکي ديده و بازخواني آن‌ها پيچيدگي فني خاص خود را دارد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان