تاریخ 1398/06/03 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
دلهره و اضطراب در بازارهاي جهاني
   نويسنده : شادي آذري

بازارهاي مالي اغلب به کوته‌بيني متهم مي‌شوند. اين بار اما موضوع آنها کوته‌بيني نيست، بلکه دلهره است؛ دلهره‌اي که روزبه‌روز عميق‌تر مي‌شود. نشريه اکونوميست در سرمقاله اين هفته خود با پيش‌بيني رکود اقتصادي که بازارها انتظارش را مي‌کشند، اعلام کرد که نشانه‌هاي دريافتي از بازارهاي اوراق قرضه، ارز و کالاها به‌طور روزافزوني هشداردهنده شده است.

اين دلهره بيش از همه در اشتهاي عجيب براي خريد امن‌ترين دارايي‌ مشهود است: اوراق قرضه دولتي. در آلمان، جايي که طي هفته گذشته آمارها از کوچک شدن اقتصاد حکايت داشتند، همه نرخ‌هاي بهره، از نرخ بهره سپرده‌هاي يک شبه گرفته تا نرخ بهره اوراق قرضه 30 ساله، منفي هستند. سرمايه‌گذاراني که اوراق قرضه را مي‌خرند و نگهداري مي‌کنند، خسارت نقد تضمين‌شده دريافت مي‌کنند. در سوئيس، نرخ بهره منفي به اوراق قرضه 50 ساله نيز تعلق مي‌گيرد. حتي در ايتالياي مقروض و بحران‌زده، اوراق قرضه 10 ساله به شما بهره‌اي تنها 5/1 درصدي مي‌دهد. در آمريکا اما اين منحني معکوس است بدين معنا که نرخ بهره اوراق قرضه 10 ساله، کمتر از نرخ بهره اوراق سه ماهه است. اين موقعيت عجيب‌و‌غريب پيش‌درآمد رکود است. احساس وحشت و نگراني در حوزه‌هاي ديگر هم مشهود است. نرخ دلار در برابر بسياري از ديگر ارزها بالاست. قيمت طلا در سطح بالاترين رکورد شش ساله است. قيمت‌هاي مس که نمايانگر ميزان سلامت صنعت است، به شدت افت کرده است. به‌رغم توقيف تانکرهاي نفت، قيمت‌هاي نفت به بشکه‌اي 60 دلار افت کرده است. بسياري از افراد بيم آن را دارند که اين علائم عجيب‌و‌غريب از رکود اقتصادي حکايت داشته ‌باشند. بي‌شک ابرهاي آب و هواي توفاني درحال تجمع هستند.

در هفته‌اي که گذشت، چين اعلام کرد که توليدات صنعتي با کندترين سرعت از سال 2002 تاکنون درحال رشد است. به‌نظر مي‌رسد وقت آن فرا رسيده که توسعه اقتصادي آمريکا که عمر آن به يک دهه مي‌رسد و طولاني‌ترين نمونه به ثبت رسيده است، جاي خود را به رکود دهد. با توجه به اينکه نرخ‌هاي بهره حالا تا اين حد پايين است، توان مبارزه با يک رکود حداقل است. سرمايه‌گذاران از اين نگرانند که جهان درحال روي آوردن به سمت اقتصاد ژاپن است، ژاپني که براي در هم شکستن غول تورم در تقلاست و در نتيجه مستعد عقبگرد است.

پرسشي که مطرح است اين است که اگر جهش اقتصادي در کار نيست و اقتصاد جهان هنوز به ورشکستگي دچار نشده است، پس چرا بازارها چنين مضطرب هستند؟ بهترين پاسخ اين است که شرکت‌ها و بازارها در تقلا هستند تا با تنگناهاي ناشي از نااطميناني‌ها کنار آيند. اين معضل و نه تعرفه‌ها، بزرگ‌ترين آسيبي است که جنگ تجاري چين و آمريکا وارد ساخته است. مرزهاي اين مجادله از واردات برخي فلزات صنعتي تا سرحد حوزه‌هاي وسيع‌تر محصولات نهايي گسترش يافته است. عرصه‌هاي نو از جمله زنجيره‌هاي عرضه فناوري و در اين ماه، ارزها هم درگير اين مناقشه شدند. با ورود منازعات تاريخي ژاپن و کره‌جنوبي به حوزه تجارت، مشخص نيست که پاي چه کسي يا چه چيزي به اين درگيري کشيده مي‌شود.

يکي از شاخص‌هاي موسسه تحقيقاتي جي‌پي‌مورگان حکايت از آن دارد که هم‌اکنون صرف سرمايه در سطح جهان رو به کاهش است. شواهدي دال بر اينکه سرمايه‌گذاري در حال محدود شدن است، در نظرسنجي‌هاي به‌عمل آمده که نشان مي‌دهند اطمينان کسب‌وکارها افت کرده، توليدات صنعتي دچار رکود شده و عملکرد اقتصادهاي صنعت‌محور از جمله آلمان به چالش خورده نيز مشهود است.

بانک‌هاي مرکزي هم مضطرب‌اند و در نتيجه به تسهيل سياست‌هايشان اقدام مي‌کنند. در ماه جولاي، فدرال رزرو براي نخستين بار در يک دهه گذشته نرخ بهره را کاهش داد تا در برابر رکود خود را ايمن سازد و اين احتمال نيز وجود دارد که کاهش‌هاي بعدي نرخ بهره نيز در دستور کار باشد. بانک‌هاي مرکزي در برزيل، هندوستان، نيوزيلند، پرو، فيليپين و تايلند پس از اين اقدام فدرال رزرو نرخ‌هاي بهره خود را کاهش دادند. احتمال دارد که بانک مرکزي اروپا برنامه خريد اوراق قرضه خود را از سر گيرد. به‌رغم همه اين تلاش‌ها اما اضطراب مي‌تواند به هشدار تبديل شود و رشد کند جاي خود را به رکود دهد.

در اين زمينه سه نشانه را بايد پيگيري کرد: نخست دلار که نقش فشارسنج اشتها براي ريسک‌پذيري را ايفا مي‌کند. هر چه سرمايه‌گذاران به دلار بيشتر روي آورند، به آن معناست که خطر بيشتري را پيش رو مي‌بينند. دوم، مذاکرات تجاري چين و آمريکاست. سرنوشت اين مذاکرات با توجه به انتخابات سال آينده آمريکا براي ترامپ اهميت زيادي دارد. سوم، درآمد ناشي از اوراق قرضه شرکت‌ها در آمريکاست.


نسخه چاپي ارسال به دوستان