تاریخ 1398/04/23 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
کرامت انساني و دهه کرامت
   نويسنده : ابوالقاسم کواکبيان

امروز بيست‌وسوم تير 1398 شمسي مصادف با يازدهم ذي‌القعدة 1440 قمري ميلاد حضرت ثامن‌الأئمه است. در جمهوري اسلامي ايران، فاصلة ولادت حضرت معصومه(س) تا ولادت امام‌رضا(ع) را دهة کرامت نام نهاده‌اند که کرامت در لغت به‌معناي بزرگي و عظمت است. به اذعان همة آگاهان و نقش‌آفرينان، انقلاب سال 1357 انقلابي فرهنگي بوده است که ستون‌هاي جهل و استبداد، ناآگاهي و خودبزرگ‌بيني، اشرافيت و تبعيضات ناروا را نشانه گرفته و توانسته کاخ‌هاي پوشالي ظلم و جهالت و بيداد و زورگويي را ويران کند. بديهي است اين تغيير صرفاً براي مسائل اقتصادي و معيشتي مردم نبوده و قرار بوده است به‌طورکلي فرهنگ مردم ارتقا پيدا کند و تا جاي ممکن کرامت انساني حفظ شود.

متأسفانه با اينکه در زمينة فرهنگ و بازگشت ادب اجتماعي و رعايت کرامت انساني در جمهوري اسلامي متوليان زيادي وجود دارد و بنيادها و مؤسسات بي‌شماري بودجه‌هاي کلاني در اختيار دارند تا کرامت را به جامعة بازگردانند، نقص‌هاي فراواني در رفتار و به‌ويژه گفتار برخي از افراد از نسل‌هاي جديد مشاهده مي‌شود که بيم آن مي‌رود عادت‌هاي ناپسند حکومت‌هاي خودکامة قبل از جمهوري اسلامي رجعت کند و از اين‌طريق کرامت انسان‌ها تحت‌الشعاع رفتارهاي ناصحيح قرار بگيرد.

يکي از شاخه‌هاي کرامت نگهداشتن حرمت و رعايت ادب در برابر هم‌نوعان به‌خصوص بزرگ‌ترها و بالأخص والدين است. البته در گذشته‌هاي بسيار دور نوع روابط در بين ما ايرانيان حکايت از ادب اجتماعي داشته است؛ براي مثال، در ايران باستان جوانان در محضر بزرگ‌ترها به نشانة احترام مدت زيادي مي‌ايستادند تا آن بزرگ‌تر اجازة نشستن دهد يا مهمان را تا مسير زيادي بدرقه مي‌کردند؛ در برابر مردمِ غم‌زده شادي نمي‌کردند؛ در جمع و در حضور ديگران درگوشي صحبت نمي‌کردند و خلاصه اگر کسي بعد از انجام اشتباهي، عذرخواهي مي‌کرد، او را مي‎بخشيدند.

البته اسلام نيز بر همان رفتارهاي پسنديدة پيشينيان و به‌طور ويژه بر ضرورت احترام و محبت به والدين تأکيد کرده است. اگر آدمي زحمت‌ها و رنج‌هاي بي‌منت والدين را مد نظر قرار دهد، هيچ‌گاه نيکي‌هاي آنان را از ياد نخواهد برد. از آن‌جايي‌که پدر و مادر سمبل نيکي و احسان به فرزند هستند و از جان خود براي پرورش او مايه مي‌گذارند، بديهي است که سزاوارترين انسان‌ها براي احترام و قدرداني هستند.

يکي ديگر از رفتارهاي خطرناک درحال‌رشد براي کم‌رنگ‌کردن کرامت انسان‌ها به‌کاربردن واژه‌هاي مستهجن و اصطلاحات سخيف و فراوانيِ آن‌ها در زبان محاوره به‌ويژه در فضاي مجازي است. اين در حالي است که وجود مؤسساتي چون فرهنگستان و بنيادهاي جورواجور متولي اصلاح زبان و ادبيات فارسي هستند تا از اين درّ گران‌قدر پاسداري کنند که البته اقدامات کوچکي انجام داده‌اند؛ براي مثال، به مردم ياد دادند به سوبسيد بگويند يارانه و به کامپيوتر بگويند رايانه! اما معلوم نيست در برابر سيل و هجوم الفاظ ناخوشايند چه کساني بايد ايستادگي کنند.

نگارنده بارها واژة خفن را از مجريان صدا و سيماي جمهوري اسلامي شنيده و ديده است که با به‌کاربردن آن اظهار فضل هم مي‌کنند يا در طول شبانه‌روز عباراتي مثل ما پايه‌ايم، ديگه سه نکن، دمت قيژ، اِندِ مرامي و...زياد به گوش مي‌خورد. اگر فرزندمان به‌جاي واژة هلي‌کوپتر بگويد چرخ‌بال يا ملخک يا به موبايل بگويد تلفن همراه، شايد بهتر باشد ولي وقتي با همان تلفن همراه مشغول صحبت مي‌شود، به دوستش مي‌گويد: «بي‌شعور مگه بهت نگفتم اس بده» و تازه مي‌نويسد «اص بده»! در همان گفت‌وگوي کوتاه چند بار مي‌گويد گير دادي‌ها، چقدر تيکه مي‌ندازي، زرشک، فلاني خيلي آشغاله، فلان منزل خيلي لاکچريه يا فلاني خودش سلبريتيه يا ارزش فلان موضوع در حد لاليگاست يا...، ديگر اينجا تلاش فرهنگستان چه اثري دارد؟ خلاصه هرچه جناب حداد عادل در اين سال‌ها از بودجة کشور صرف کرده تا مثلاً ما به کراوات بگوييم درازآويز زينتي، نسل جديد ما در پيامک خود به دوستش مي‌نويسد چرا اين‌قدر قلت مي‌نويثي! يا مي‌نويسد «س خ چ» يعني سلام، خوبي؟ چه خبر؟

خلاصه امروز با نوعي هجوم بلکه شبيخون فرهنگي روبه‌رو هستيم که لحظه‌به‌لحظه ما را از فرهنگ اصيل و باکرامت دور مي‌کند؛ لذا جا دارد از همة کساني‌که مسئوليت دارند و از بودجة عمومي ارتزاق مي‌کنند، تقاضا کنم به کرامت انساني حساس باشند و فقرزدايي را در دستور کار قرار دهند. همان‌طوري که کشور ما ثروتمند است و نبايد فقير اقتصادي داشته باشيم و نبايد برخي از افراد غذاي خود را در آشغال‌داني‌ها جست‌وجو کنند، به همان نسبت مايي که غناي فرهنگي داريم و مقدس‌ترين و کامل‌ترين متون، از کتاب آسماني يعني قرآن گرفته تا ادبيات فاخر ايراني از بزرگاني چون فردوسي، سعدي، حافظ و صدها شاعر و نويسنده در اختيار ماست، نبايد نسل جديد ما نتواند يک صفحه گلستان سعدي يا کليله و دمنه را صحيح بخواند و در پي آشغال‌نوشته‌ها باشد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان