تاریخ 1398/03/07 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
به انگيزه فرا رسيدن شب‌هاي با فضيلت قدر…
قدر شب‌هاي قدر را بدانيم...

«قدر» در لغت به معناي اندازه و اندازه‌گيري است. «تقدير» نيز به معناي اندازه‌گيري و تعيين است. اما معناي اصطلاحي «قدر» ، عبارت است از ويژگي هستي و وجود هر چيز و چگونگي آفرينش آن...به عبارت ديگر، اندازه و محدوده وجودي هر چيز، «قدر» نام دارد.

بنابر ديدگاه حکمت الهي، در نظام آفرينش، هر چيزي اندازه‌اي خاص دارد و هيچ چيزي بي‌حساب و کتاب نيست. جهان حساب و کتاب دارد و بر اساس نظم رياضي تنظيم شده، گذشته، حال و آينده آن با هم ارتباط دارند.

استاد مطهري در تعريف قدر مي‌فرمايد: «...قدر به معناي اندازه و تعيين است...حوادث جهان...از آن جهت که حدود و اندازه و موقعيت مکاني و زماني آنها تعيين شده است، مقدور به تقدير الهي است » پس در يک کلام، «قدر» به معناي ويژگي‌هاي طبيعي و جسماني چيزهاست که شامل شکل حدود، طول، عرض و موقعيت‌هاي مکاني و زماني آنها مي‌گردد و تمام موجودات مادي و طبيعي را دربرمي‌گيرد.

اين معنا از روايات استفاده مي‌شود؛ چنان که در روايتي از امام رضا‌(ع) پرسيده شد: معناي قدر چيست؟ امام‌(ع) فرمود: «اندازه‌گيري هر چيز اعم از طول و عرض آن است.»

و در روايت ديگر، اين امام بزرگوار در معناي قدر فرمود: «اندازه هر چيز اعم از طول و عرض و بقاي آن است.»

بنابراين، معناي تقدير الهي اين است که در جهان مادي، آفريده‌ها از حيث هستي و آثار و و يژگي‌هايشان محدوده‌اي خاص دارند. اين محدوده با اموري خاص مرتبط است؛ اموري که علت‌ها و شرايط آنها هستند و به دليل اختلاف علل و شرايط، هستي، آثار و ويژگي‌هاي موجودات مادي نيز متفاوت است. هر موجود مادي به وسيله قالب‌هايي از داخل و خارج، اندازه‌گيري و قالب‌گيري مي‌شود. اين قالب، حدود، يعني طول، عرض، شکل، رنگ، موقعيت مکاني و زماني و ساير عوارض و ويژگي‌هاي مادي آن به شمار مي‌آيد. پس معناي تقدير الهي در موجودات مادي، يعني هدايت آنها به سوي مسير هستي‌شان است که براي آنها مقدر‌ گرديده است و در آن قالب‌گيري شده‌اند.

اما تعبير فلسفي قدر، اصل عليت است. «اصل عليت همان پيوند ضروري و قطعي حوادث با يکديگر و اين که هر حادثه‌اي تحتم و قطعيت ضروري و قطعي خود و نيز تقدر و خصوصيات وجودي خود را از امري يا اموري مقدم بر خود گرفته است. اصل عليت عمومي و نظام اسباب و مسببات بر جهان و جميع وقايع و حوادث جهان حکم فرماست و هر حادثي، ضرورت و قطعيت وجود خود و نيز شکل و خصوصيت زماني و مکاني و ساير خصوصيات وجودي‌اش را از علل متقدمه خود کسب کرده است و يک پيوند ناگسستي ميان گذشته و حال و استقبال ميان هر موجودي و علل متقدمه او هست اما علل موجودات مادي ترکيبي، فاعل و ماده و شرايط و عدم مانع است که هر يک تاثير خاص بر آن دارند و مجموع اين تاثيرها، قالب وجودي خاصي را شکل مي‌دهند. اگر تمام اين علل و شرايط و عدم مانع، کنار هم گرد آيند، علت تامه ساخته مي‌شود و معلول خود را ضرورت و وجود مي‌دهد که از آن در متون ديني به «قضاي الهي » تعبير مي‌شود. اما هر موجودي با توجه به علل و شرايط خود قالبي خاص دارد که عوارض و ويژگي‌هاي وجودي‌اش را مي‌سازد و در متون ديني از آن به «قدر الهي » تعبير مي‌شود.

با روشن شدن معناي قدر، امکان فهم حقيقت شب قدر نيز ميسر مي‌شود. شب قدر شبي است که همه مقدرات تقدير مي‌گردد و قالب معين و اندازه خاص هر پديده، روشن و اندازه‌گيري مي‌شود.

به عبارت روشن‌تر، شب قدر يکي از شب‌هاي دهه آخر ماه رمضان است. طبق روايات ما، يکي از شب‌هاي نوزدهم يا بيست و يکم و به احتمال زيادتر، بيست و سوم ماه مبارک رمضان، است. در اين شب - که شب نزول قرآن به شمار مي‌آيد - امور خير و شر مردم و ولادت، مرگ، روزي، حج، طاعت، گناه و خلاصه هر حادثه‌اي که در طول سال واقع مي‌شود، تقدير مي‌گردد. شب قدر هميشه و هر سال تکرار مي‌شود. عبادت در آن شب، فضيلت فراوان دارد و در نيکويي سرنوشت يک ساله بسيار مؤثر است. در اين شب تمام حوادث سال آينده به امام هر زمان ارائه مي‌شود و وي از سرنوشت خود و ديگران با خبر مي‌گردد.

امام باقر‌(ع) مي‌فرمايد: در شب قدر به ولي امر‌(امام هر زمان) تفسير کارها و حوادث نازل مي‌شود و وي درباره خويش و ديگر مردمان مامور به دستورهايي مي‌شود.

پس شب قدر شبي است که:

1- قرآن در آن نازل شده است.

2- حوادث سال آينده در آن تقدير مي‌شود.

3- اين حوادث بر امام زمان(عج)عرضه و آن حضرت مامور به کارهايي مي‌گردد. بنابراين، مي‌توان گفت شب قدر، شب تقدير و شب اندازه‌گيري و شب تعيين حوادث جهان ماده است.

همچنين ماه رمضان ماهي است که در آن قرآن نازل شده است. طبق اين آيه، نزول قرآن‌(نزول دفعي) در ماه رمضان بوده است و در آيات 3 و 5 سوره مبارکه دخان آمده است: نزول [دفعي] قرآن در يک شب بوده است که از آن به شب مبارک تعبير شده است.

همچنين در سوره مبارکه قدر تصريح شده است که قرآن در شب قدر نازل شده است. پس با جمع آيات سه گانه بالا روشن مي‌شود:

1- قرآن در ماه رمضان نازل شده است.

2-قرآن در شبي مبارک از شب‌هاي ماه مبارک رمضان نازل شده است.

3- اين شب، در قرآن شب قدر نام دارد.

4- ويژگي خاص اين شب بر حسب آيات سوره مبارکه دخان دو امر است:

الف- نزول قرآن...

ب- هر امر حکيمي در آن شب مبارک جدا مي‌گردد.

اما سوره مبارکه قدر که به منزله شرح و تفسير آيات سوره مبارکه «دخان » است، شش ويژگي براي شب قدر مي‌شمارد:

الف- شب نزول قرآن است‌(انا انزلناه في ليلة القدر).

ب- اين شب، شبي ناشناخته است و اين ناشناختگي به دليل عظمت آن شب است‌(و ما ادراک ما ليلة القدر).

ج- شب قدر از هزار ماه بهتر است. ‌(ليلة القدر خير من الف شهر).

د- در اين شب مبارک، ملائکه و روح با اجازه پروردگار عالميان نازل مي‌شوند‌(تنزل الملائکة و الروح فيها باذن ربهم) و روايات تصريح دارند که آنها بر قلب امام هر زمان نازل مي‌شوند.

ه - اين نزول براي تحقق هر امري است که در سوره «دخان » بدان اشاره رفت‌(من کل امر) و اين نزول - که مساوي با رحمت خاصه الهي بر مومنان شب زنده‌دار است - تا طلوع فجر ادامه دارد‌(سلام هي حتي مطلع الفجر).

و-شب قدر، شب تقدير و اندازه‌گيري است؛ زيرا در اين سوره - که تنها پنج آيه دارد - سه بار «ليلة القدر» تکرار شده است و اين نشانه اهتمام ويژه قرآن به مسئله اندازه‌گيري در آن شب خاص است. مرحوم کليني در کافي از امام باقر‌(ع) نقل مي‌کند که آن حضرت در جواب معناي آيه «انا انزلناه في ليلة مبارکة » فرمودند: «آري شب قدر، شبي است که همه ساله در ماه رمضان و در دهه آخر آن، تجديد مي‌شود. شبي که قرآن جز در آن شب نازل نشده و آن شبي است که خداي تعالي درباره‌اش فرموده است: «در آن شب هر، امري با حکمت، متعين و ممتاز مي‌گردد». آن گاه فرمود: «در شب قدر، هر حادثه‌اي که بايد در طول آن سال واقع گردد، تقدير مي‌شود؛ خير و شر، طاعت و معصيت و فرزندي که قرار است متولد شود يا اجلي که قرار است فرارسد يا رزقي که قرار است برسد و...»

پس در اين شب‌هاي با فضيلت قدرکه همه ما انسان‌ها خيلي درگير زندگي دنيوي شده‌ايم، بهتر است بيش از گذشته قدر اين شب‌هاي قدر را بدانيم...

(رهگذر)


نسخه چاپي ارسال به دوستان