تاریخ 1398/02/26 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
وقتي ضرر سهم عمده کشاورز مي‌شود

بيش از پنج سال است که سرمازدگي در بهار فرا‌مي‌رسد و محصولات کشاورزي استان سمنان را تخريب مي‌کند و دوباره تا سال ديگر به سفري کوتاه مي‌رود و باز همين روال ادامه دارد.

استان سمنان شمع تولد 17 سالگي خشکسالي را در سال جاري خاموش مي‌کند تا اين پديده شوم براي هجدهمين سال متوالي مهمان مردم اين ناحيه باشد. مهماني که ديگر ميزبانان به بودنش عادت کرده‌اند اما اين خشکسالي که زاده تغيير اقليم است، برادر ديگري هم دارد که از خودش 13 سال کوچک‌تر بوده و نامش سرمازدگي است.

سرمازدگي برعکس خشکسالي در يک برهه‌هاي خاص به ديدار مردم سمنان مي‌آيد اوايل پاييز و اوايل بهار درست وقتي که مردم فکر مي‌کنند ديگر زمستان فروکش کرده، اما قرار است مردم چند سال ديگر بر اثر اين پديده شوم غافل‌گير شوند!

سرمازدگي هر سال مي‌آيد، قرباني مي‌گيرد و مي‌رود و دوباره همين زمان در همين مکان باز هم مأموريت شوم خود را اجرا مي‌کند و در عين ناباوري مسئولان استان سمنان، دانشگاهيان، کشاورزان، فعالان عرصه‌هاي توليد علم و دانش تنها نظاره‌گر اين امر هستند و هيچ اقدامي نمي‌کنند.

ديگر تاريخ دقيق روزهاي سرمازدگي هم به دليل تکرار فراوان آن براي مردم استان سمنان خصوصاً در شاهرود و دامغان و مهدي‌شهر مشخص است و براي مثال مي‌دانند که قرار است 35 روز گذشته از عيد نوروز باز هم سرماي شديد مي‌آيد تا ميوه‌هاي باغات را از بين ببرد اما براي مقابله با آن نه عزمي جدي وجود دارد و نه اصلاً تواني؛ چرا که اگر وجود داشت قاعدتاً بعد از پنج سال يک بار فقط يک بار مي‌توانستيم شاهد کاهش تلفات و نه از بين بردن سرمازدگي باشيم اما صد افسوس که اين امر در استان سمنان رخ نمي‌دهد.

به گزارش مهر، تنها کاري که مسئولان در اين برهه پنج ساله صورت داده‌اند ارائه آمار زيان سرمازدگي به مديريت بحران و دريافت رديف اعتباري براي وام جبران خسارات به کشاورزان و دوم بيمه محصولات که آن هم با حرف و حديث‌هاي فراواني روبرو است که ماحصل اين دو اقدام اين بود که کشاورز زيان‌ديده را به کشاورز زيان‌ديده بدهکار بدل کردند.

بيمه کشاورزي زمينه تمسخر

کشاورزان را مهيا کرده است

يکي از کشاورزان استان سمنان درباره بيمه محصولات کشاورزي در گفتگو مهر مي‌گويد: بيمه شرايطي را مهيا کرده که بعضي اوقات از خودمان سوال مي‌کنيم آيا مي‌خواهند ما را مورد تمسخر قرار دهند يا واقعاً اين قوانين عجيب و غريب وجود دارد! در وهله اول بايد گفت اصلاً چيزي به اسم پرداخت خسارات به باغداران وجود ندارد يعني وقتي شما پول بيمه را پرداخت مي‌کنيد و سال آينده دچار خسارات مي‌شويد بيمه به شما مي‌گويد که به جاي خساراتت سال آينده نصف پول بيمه را واريز کن! سال بعد دوباره نصف پول بيمه را واريز مي‌کنيم و باز خسارت مي‌بينيم دوباره بيمه مي‌گويد براي سال بعد حق بيمه را 40 درصد پرداخت کن و همين روال!

حسن ابرهيم‌بيگي با بيان اينکه عدم پرداخت خسارات تنها مشکل بيمه نيست، ابراز مي‌کند: موضوع خنده‌دار ديگر اين است که اگر خسارات ما را هم بخواهند بدهند و بر روي بيمه سال آتي محاسبه نکنند ميزانش فقط سه ميليون تومان در هکتار است اين ميزان يک دهم خساراتي که باغداران ديده‌اند هم نيست و اصلاً با عقل هم جور در نمي‌آيد اگر من قرار است سالانه پول واريز کنم پس بايد خساراتي که ديده‌ام به من پرداخت کنند اگر قرار است 40 ميليون تومان خسارات ببينم فقط سه ميليون تومان به من پرداخت کنند چرا پس باغم را بيمه کنم؟

وي مي‌افزايد: يک فرغون که بر روي آن چهار سطل سم و کود باشد، امروز سه ميليون تومان قيمت دارد، نه بار آسيب‌ديده يک باغ زردآلو يا آلبالو و سيب؛ در واقع بايد گفت سه ميليون تومان پول خساراتي است که شامل دو درخت سيب بر اثر سرما‌زدگي مي‌شود نه يک هکتار باغ! اما نکات عجيب و غريب تمامي هم ندارد نکته سوم هم اينکه بيمه باغداري اگر يک سال واريز کني در سال‌هاي بعد اجباري مي‌شود يعني به شما مي‌گويند جاي خسارات سرمازدگي حق بيمه سال آينده را از شما نمي‌گيريم پولي پرداخت نمي‌شود در نتيجه بايد بروم دوباره خودم را اجباراً بيمه کنم! کجاي دنيا بيمه اجباري است و خساراتي هم به شما نمي‌دهند؟

مرکز تحقيقات، جهاد کشاورزي و دانشکده کشاورزي سه نهادي هستند که مستقيماً با کاهش خسارات ناشي از خشکسالي و سرمازدگي دخيل هستند ارگان‌هايي که از آنها بسيار انتظار وجود دارد که براي کاهش خسارات سرمازدگي نيز کاري را صورت دهند زيرا چشم اميد مردم و کشاورزان به اين متخصصان است.

بسياري مانند محمد حسين خنکال دبير خانه کشاورز استان سمنان يکي از مشکلات را عدم ارتباط مطلوب مرکز تحقيقات با کشاورزان مي‌داند و مي‌گويد: کشاورز بايد با توليدات و روش‌هاي علمي که درون اين مجتمع‌ها صورت مي‌گيرد، آشنا شود و ما شاهد تبلور نتايج پژوهش‌ها بر روي زمين کشاورزي يا باغ باغداران باشيم وگرنه پشت درهاي بسته اگر بهترين محصولات و مقاوم‌ترين آنها هم توليد شوند اصلاً گره‌اي را باز نخواهند کرد.

يکي ديگر از کشاورزان نيز در اين باره مي‌گويد: متأسفانه امروز بخش عمده‌اي از کشاورزان ما اصلاً ارتباطي با مرکز تحقيقات کشاورزي ندارند آن هم به دو دليل نخست اينکه عمده محققان ما جوان هستند و روش‌هاي علمي براي نهادينه شدن در بين کشاورزان سنتي کار بسيار دشواري دارند و دوم اينکه تلاشي براي ترويج پژوهش‌ها از سوي مرکز تحقيقات هم صورت نگرفته است تا کشاورز نتايج آن را ببيند و پا پيش بگذارد.

سرمازدگي رويدادي غيرمنتظره است

رئيس مرکز تحقيقات کشاورزي استان سمنان اما معتقد است: سرمازدگي دو سال اخير خصوصاً پنجم ارديبهشت 98 رويدادي کم سابقه و غير منتظره و حادثه‌اي غيرمترقبه بوده که ناشي از تغيير پارامترهاي اقليمي در جهان و به طبع آن ايران است و به بيان ديگر همانند سيل خاموش عمل کرده که لازم است در کميته مديريت بحران استان مورد توجه براي کمک به باغداران آسيب ديده قرار گيرد.

احمد دزيانيان بيان مي‌کند: با بررسي‌هاي ميداني مشخص شد که روش‌هاي معمول مقابله با سرماي بهاره در زمان شکوفه دهي درختان که قبلاً بر اساس سوابق تحقيقاتي موجود توسط اين مرکز توصيه شده است مانند استفاده از سامانه‌هاي ضد سرما، آتش و دود، ارقام مقاوم موجود و آبياري و مه پاشي و… در مواجهه با سرماي ديررس سال اخير که ابتدا با گرم شدن هوا در اواخر بهمن و اسفند ماه و سپس با کاهش دما و در مدت زمان طولاني ماندگاري سرما تأثير نداشته يا بسيار ناچيز بوده است.

وي معتقد است: در اين شرايط به نظر مي‌رسد که تکرار اين حوادث بر اساس اطلاعات اقليمي موجود محتمل باشد لذا در شرايط سرماي مورد اشاره، تنها پوشش درختان موجود و گرم کردن زير پوشش با تمهيدات فني مي‌توانست مؤثر باشد از سوي ديگر برنامه تغيير الگوي کشت متناسب با وضعيت جديد نيز مي‌تواند ريسک توليد را براي باغداران عزيز نيز کاهش دهد که اين مرکز در حال تدوين آن است.

راهکارهاي کاهش سرمازدگي

مهدي قرائيان مدير امور باغباني سازمان جهاد کشاورزي استان سمنان اما درباره راهکارهاي کاهش آسيب سرمازدگي مي‌گويد: ايجاد گرماي موضعي، محلول‌پاشي و آبياري غرق آبي و باراني در زمره اقداماتي است که مي‌توان انجام داد همچنين باغداران مي‌توانند با داشتن يک ظرف مناسب حاوي گازوئيل و روشن کردن آتش با ايجاد حرارت به عنوان يک راهکار از سرمازدگي در کوتاه مدت جلوگيري کنند و همچنين ايجاد پوشش پلاستيکي بر روي نهال‌هاي جوان و درختان آسيب پذير، آبياري به موقع مزرعه‌ها و باغ‌ها قبل از ورود موج سرما به منظور تعديل دماي محيط نقش مؤثر در کاهش سرمازدگي دارد.

اين در حالي است که برخي معتقد هستند افروختن آتش و يا حتي استفاده از پلاستيک بدون حضور دستگاه‌هاي گرمايشي تأثيري ندارد از سوي ديگر نکته قابل توجه سردرگمي کشاورزان است، برخي با وقوع سرما‌زدگي به دنبال لاستيک براي سوزندان مي‌گردند، برخي ديگر در باغ خود چاه‌هاي 15 متري حفر مي‌کنند برخي ديگر مه‌پاشي صورت مي‌دهند اما بعضاً هيچکدام تأثيري نداشته تا باز هم به اين نتيجه برسيم که جهاد و مرکز تحقيقات مي‌بايست به ياري کشاورزان بيايند تا با گونه‌هاي ديرگُل و ديربازده سبب شوند تا درختان مرحله سرمازدگي را طي کنند.

بررسي ميزان خسارات سرمازدگي در سطح استان سمنان به خصوص مناطقي که بيشترين خسارات را ديده‌اند، مانند شهرستان شاهرود، مهدي شهر، سرخه و… همچنان ادامه دارد اما آمارهاي جسته و گريخته‌اي نيز در اين بين بيان مي‌شود هرچند براي آمار دقيق هنوز بايد صبر کرد، در اين بين اما علي حجي رئيس جديد اداره جهاد کشاورزي شاهرود در گفتگو با خبرنگار مهر، ميزان خسارات سرمازدگي سال جاري را 200 ميليارد تومان عنوان کرد و بيان داشت: براي جبران خسارات وارده به کشاورزان در تلاش هستيم.

دولت بايد پاسخگو باشد

بسياري معتقد هستند که پيش‌بيني راهکارهاي جلوگيري از سرمازدگي و همچنين جبران خسارات کشاورزان مي‌تواند دو محوري باشد که دولتمردان در آن خودي نشان دهند تا هم اميد در دل‌هاي کشاورزان بيشتر شود و هم از لحاظ مادي براي اين قشر که همه زندگي‌شان تحت تأثير قرار گرفته، مرهمي باشد.

مي‌توان گفت تمام زندگي يک کشاورز تحت‌الشعاع خسارات سرمازدگي

قرار مي‌گيرد

سيد حسن حسيني شاهرودي نماينده مردم شاهرود و ميامي در مجلس نيز که همواره پيگير مقوله سرمازدگي در خانه ملت است، نيزمي‌گويد: اين پديده خسارات عمده و غيرملموسي را وارد مي‌سازد چراکه هم محصول همان سال کشاورزان که بابت آن ماه‌ها تلاش کرده‌اند، از بين مي‌رود و هم يک سال ديگر کشاورزان بايد تلاش داشته باشند تا دوباره محصولاتشان را بر درختان ببينند لذا مي‌توان گفت تمام زندگي يک کشاورز تحت‌الشعاع خسارات سرمازدگي قرار مي‌گيرد.

وي معتقد است: ما قائل به اين هستيم که وزير کشاورزي در اين زمينه کوتاهي داشته و پيگيري لازم را در حمايت از اقشاري که در زمينه سرمازدگي آسيب‌ديده‌اند صورت نداده است، هرچند کساني ديگر نيز مانند بانک مرکزي، سازمان برنامه‌ريزي و ساير حوزه‌ها در اين زمينه مقصر بوده‌اند.

توليد اقلام مقاوم به سرما

کارشناس کشاورزي و مدرس دانشگاه در اين باره مي‌گويد: سرما دو نوع است انتقالي و تشعشعي که فرق‌شان در ارتفاع قرار گيري سرماي هوا است. در يکي هواي سرد از کف تا 15 متري زمين قرار مي‌گيرد که آن را مي‌توان با روشن کردن آتش، حفر چاه 15 متري در باغ، هيترهاي برقي و گازوئيلي و… از بين برد اما نوع ديگر که ارتفاع جبهه هواي سرد از 15 متر آغاز مي‌شود و يکباره بر سر باغات هجوم مي‌آورد، راه درماني ندارد.

محمدرضا قرباني معتقد است: برخي معتقد هستند که در نوع اول سرمازدگي‌ها به دليل اينکه بالاي ارتفاع 15 متري از زمين، هوا گرم است مي‌توان با پمپاژ هوا به ارتفاع زير 15 متر از سرمازدگي جلوگيري کرد اما اين روش براي هر هکتار با نصب دکل دمنده و تجهيزات تقريباً 45 ميليون تومان هزينه دارد که کل يک هکتار باغ در سال 15 ميليون تومان ميوه نمي‌دهد. به نظر مي‌رسد همانطور که مرکز تحقيقات پذيرفته که تغيير اقليم سبب برهم خوردن شرايط آب و هوا شده همانطور هم بايد بپذيرد که امروز وقت جايگزيني نهال‌ها و اقلام مقاوم به سرما با اقلام موجود است که در ضمن براي بازار هم جذابيت داشته باشند.

وي مي‌گويد: متأسفانه در اين زمينه بسيار ضعف داريم، از سويي بهترين متخصصان در مرکز تحقيقات کشاورزي مشغول به کار هستند ده‌ها و صدها قلم نهال مقاوم به سرما مي‌سازند اما تا پشت درهاي مرکز تحقيقات؛ لذا کشاورزان اصلاً با خبر هم نمي‌شوند و اين ضعف بسيار بزرگي است که اگر برطرف نشود 10 سال ديگر بايد شما درباره خسارات سرمازدگي گزارش تهيه کنيد.

سهم کشاورزان جز ضرر چيست؟

در نهايت بايد گفت کشاورزان بدون ارتباط با مرکز تحقيقات هر ساله متحمل خسارات زيادي مي‌شوند و باز تا سال ديگر بايد صبر کنند و تنها کاري که از دستشان بر مي‌آيد، دعا است که حداقل خسارات سرمازدگي سال آتي کمتر باشد چرا که نه بيمه برايشان نان و آبي شده و نه مسئولان توانايي جلوگيري از خسارات سرمازدگي را دارند.

در اين بين اما نکته ناراحت‌کننده سوءاستفاده عده‌اي ناجوانمرد از وضعيت کشاورزان است آناني که با تبليغ اقلامي مانند ضديخ باغي، دمنده هواي گرم دست‌ساز، کاور يا پوشن ضد سرما و… قصد اخاذي از کشاورزان را دارند و از آنجا که کشاورز همه چيزش را در معرض باختن مي‌بيند بعضاً ارقام ميليون توماني را هم بابت اين کالاها که اصلاً به هيچ وجه کارايي ندارند، مي‌پردازند. تأسف‌بار اينکه با علم به عدم کارايي ضد‌يخ‌هاي باغي هنوز جلوي توزيع‌کنندگان آن گرفته نمي‌شود.

کشاورز اين روزها از راست و چپ بد مي‌آورد نه به بيمه دل خوش است و نه به جهاد کشاورزي و مرکز تحقيقات که راه‌حلي جلوي پايش بگذارند؛ لذا هر پيامکي براي تلفن همراهشان مي‌آيد دلهره‌اي وصف ناشدني سراسر وجودشان را مي‌گيرد که خدايي ناکرده سرماي جديدي در راه باشد چرا که اين روزها تنها کار جهاد کشاورزي ارسال پيامک اخطاردهنده يک روز قبل از بروز سرما و همچنين برآورد خسارات بعد از بروز آن است!


نسخه چاپي ارسال به دوستان