تاریخ 1398/02/26 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
براساس دستور شوراي عالي امنيت صورت گرفت
آغاز توقف برخي تعهدات برجامي ايران

بعد از يک سال «سياست صبر استراتژيک»، ايران تصميم به کاهش گام‌ به گام تعهدات برجامي خود گرفت، اما هم‌زمان «کاهش همکاري‌هاي بين‌المللي» خود در حوزه مبارزه با قاچاق مواد مخدر، مقابله با تروريسم و حمايت و ميزباني از پناهجويان مختلف را نيز اعلام کرد که با واکنش‌هاي زيادي رو به رو شد. اقدامي که به مراتب از واکنش‌هاي هسته‌اي ايران به تحريم‌هاي آمريکا و سکوت اروپا، در صورت ايستادگي ايران روي آن، اثرگذارتر خواهد بود.

يک مقام مطلع در سازمان انرژي اتمي اعلام کرد: اجراي برنامه‌هاي مربوط به توقف برخي تعهدات کشور در برجام که در بيانيه شوراي عالي امنيت ملي بر آن تاکيد شده آغاز شده است.

وي خاطرنشان کرد: توقف برنامه‌هاي مربوط به رعايت سقف توليد اورانيوم غني شده و همچنين توليد بدون محدوديت آب سنگين در تاسيسات اراک که در دوره 60 روزه مربوط به گام اول بر انجام آن تاکيد شده، برنامه‌هايي است که با جديت دنبال مي‌شود. اين مقام مسئول که نخواست نام وي اعلام شود، افزود: طي روز‌هاي جاري براي آگاهي افکار عمومي از اقدامات انجام شده، برنامه‌هايي براي بازديد نمايندگان رسانه‌هاي گروهي از تاسيسات فعال در نطنز و اراک پيش‌بيني شده که به زودي اعلام خواهد شد. به گزارش ايسنا، حسن روحاني رئيس‌جمهوري کشورمان روز 18 ارديبهشت در تشريح تصميم جديد ايران مبني بر «کاهش تعهدات هسته‌اي» ضمن اعلام دو اقدام هسته‌اي در مرحله اول، در رابطه با دامنه برخي تبعات تشديد تحريم‌ها و فشار حداکثري که مي‌تواند آثار انساني و امنيتي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي داشته باشد به کشورهاي 1+4 به ويژه سه کشور اروپايي هشدار داد. روحاني با اشاره به نقش ايران در مبارزه با تروريسم و قاچاق مواد مخدر و جلوگيري از حرکت سيل مهاجران از منطقه به اروپا گفت: شما مي‌دانيد که انجام اين اقدامات ميلياردها دلار مخارج دارد و با شرايطي که آمريکا به وجود آورده است ايران قادر به پرداخت مخارج اينها نيست و در صورت ادامه روند فعلي همکاري‌ها در اين زمينه‌ها تعطيل خواهد شد.البته اين براي اولين بار نبود که روحاني در اين باره به اروپا هشدار مي‌داد.

حضور بيش از 3 ميليون پناهجوي افغان قانوني و غيرقانوني در ايران، مبارزه با تروريسم و قاچاق مواد مخدر با توجه به جغرافياي ايران در همسايگي کشورهاي افغانستان و پاکستان که اغلب در وضعيت نامطلوب سياسي، امنيتي و اقتصادي و اجتماعي قرار دارند هزينه‌هاي سنگيني را براي نظام جمهوري اسلامي ايران در بر داشته است. ايران همواره امنيت خود را در تأمين امنيت همسايگانش مي‌داند و اين مساله يک رکن مهم از سياست خارجي‌اش در 40 سال گذشته بوده است و به منظور حفظ اين رويکرد هزينه‌هاي مادي و معنوي زيادي پرداخت کرده است.

باتوجه به اين سطح از هزينه‌ها به علاوه هزينه‌هايي که ايران ناشي از مسائل و مشکلات مرزهاي شرقي‌اش در رابطه با افغانستان و پاکستان دارد و در شرايطي که آمريکا تلاش و فشار حداکثري خود را براي ايجاد محدوديت‌هاي اقتصادي و سياسي عليه ايران در سطوح مختلف انجام مي‌دهد و کشورهاي مختلف نيز بي هيچ پرسشي از آمريکا پيروي مي‌کنند براي ايران راهي جز کاهش هزينه‌هاي مادي‌اش باقي نمي‌ماند.

با خروج آمريکا از برجام و بازگشت مجدد تحريم‌هاي يک‌جانبه و همراهي کشورهاي مختلف از اين تحريم‌ها، ايران خواه ناخواه بايد به سمت مديريت منابعش حرکت کند.

با توجه به اتخاذ سياست‌هاي تحريمي سنگين از سوي آمريکا امکان اجراي بسياري از برنامه‌ها و سياست‌ها با رويکردهاي منطقه‌اي و بين‌المللي وجود نخواهد داشت و اين نتيجه عملي تحريم ايران در سکوت همسايگان و کشورهاي مختلف است.

هشدار مقامات کشورمان به پناهجويان افغان، پاکستاني و غيره ناشي از شرايطي است که در آينده دور و نزديک احتمال آن وجود دارد. البته نه اين‌که با هشدار مقامات در مقطع فعلي پناهجويان به يک‌باره به فکر خروج از ايران بيفتند چرا که جريان تحريم‌ها خيلي پيش‌تر از اين، آنها را راهي کشور خود يا کشورهاي ديگر در جستجوي کار کرده است. هم‌چنين براساس برخي آمارها گفته شده است که ايران سخاوتمندانه حدود 7 تا 8 ميليارد يورو براي اتباع افغان هزينه مي‌کند. علاوه بر اين در حوزه مبارزه با مواد مخدر ايران هزينه‌هاي زيادي را بر دوش مي‌کشد که متأسفانه سازمان‌هاي بين‌الملي در اين زمينه چندان به لحاظ مالي ايران را حمايت نمي‌کنند؛ ايران 100 ميليون دلار صرف مبارزه با مواد مخدر مي‌کند.

در همين حال شاهد هستيم که در همين يکي دو سال اخير، ترکيه به خاطر جلوگيري از ورود سيل مهاجران سوري از مرزهاي اين کشور به سمت اروپا 6 ميليارد يورو از اروپايي‌ها دريافت کرده است.

متأسفانه رفتار آمريکا و همراهي ديگر کشورها با آن به شکلي است که حتي در حوادث غيرمترقبه از جمله سيل اخير در تعداد زيادي از شهرهاي ايران مانع از ارسال کمک‌هاي نقدي و غيرنقدي مراکز بين‌المللي از جمله صليب‌سرخ جهاني به ايران شد و در سکوت جهاني، تعدادي از کشورها با تأخير بسيار از طريق مسيرهاي تجاري کمک‌هاي غيرنقدي شأن را به ايران منتقل کردند. اگر اروپايي‌ها در آنچه تا کنون درباره برجام گفته‌اند مبني بر اين‌که توافق هسته‌اي از بعد امنيتي براي آنها مهم است، صادق هستند نمي‌شود هزينه آن را فقط ايران بپردازد. اساساً چه زماني که طالبان بر سر کار نبود و چه بعد از آن و ورود آمريکا و ديگر قدرت‌ها به اين کشور، مساله پناهجويان افغان يکي از مهم‌ترين مسائل مرتبط در همسايگي شرقي بوده است. با پايان جنگ در افغانستان و استقرار دولت مرکزي باز هم اين مساله حل نشد، چرا که افغانستان نه تنها امن نشد بلکه بيش از پيش يعني علاوه بر طالبان از سوي نيروهاي آمريکايي و فرامنطقه‌اي امنيتش با چالش مواجه شد.

در اين ميان سيل پناهجويان به سمت ايران هر روز بيش‌تر و بيش‌تر شده است. اين در حالي است که کشورهاي ميزبان پناهجويان افغان از جمله ايران هيچ گاه سهمي از بودجه‌هاي کلان بين‌المللي و منطقه‌اي که به افغانستان اختصاص مي‌يافت، نداشتند. با تنگ‌تر شدن دايره فشارها به ايران از سوي آمريکا و سکوت جامعه جهاني در برابر يکه‌تازي آمريکا، ايران چاره‌اي جز اولويت‌بندي منابعش و هزينه‌کرد آن ندارد. اکنون فروش نفت ايران با مشکلات بسياري روبرو است. طبيعي است با اين سطح از محدوديت ايران ناچار است در بخشي از اقدامات کنترلي‌اش به پناهجويان افغان براي ترک ايران هشدارهاي لازم را بدهد. هشدار مقامات ايران به پناهجويان مختلف، از اين نظر که آنها را براي آينده‌اي سخت آماده مي‌کند مثبت است. اما اين‌که در صورت تصميم تهران براي خارج کردن پناهجويان، آنها چه مقصدي را انتخاب مي‌کنند، به افغانستان باز مي‌گردند يا يکي از پايتخت‌هاي اروپايي و آمريکا را انتخاب خواهند کرد، به خودشان بستگي دارد.

مقامات افغانستان اگر نگران بازگشت شهروندان خود به کشورشان هستند، بهتر است به رايزني بيش‌تر و جدي‌تري با طرف‌هاي اروپايي و آمريکا بپردازند و در اين رابطه همان‌قدر که مذاکرات صلح ميان آمريکا و طالبان از اهميت برخوردار است، نشان دهند با طرح اين مساله با کشورها و مجامع بين‌المللي سرنوشت شهروندانشان در ايران نيز برايشان مهم است. بر خلاف آنچه برخي مقامات افغانستاني از جمله خانم عالمه، معاون وزارت امور مهاجران اين کشور اعلام کردند که موضع ايران در رابطه با پناهجويان سياسي است ‏ بايد گفت هر پديده‌اي مي‌تواند سياسي برداشت شود اما ريشه اين تصميم ايران، اقتصادي و مالي است و برادران افغان به خوبي از اين مساله مطلع هستند. بهتر است دست از فرافکني و رد واقعيت بردارند و هر چه سريع‌تر به فکر چاره و مديريت اين پناهجويان باشند. هم‌چنين اين نگراني براي اروپايي‌ها نيز وجود دارد. در يکي دو سال گذشته هم‌زمان با موج مهاجرت سوري‌ها به سمت اروپا بسياري از شهروندان کشورهاي ديگر از آفريقا و آسيا راهي اين کشورها شدند که اين کشورها را با مشکلات غيرقابل پيش‌بيني مواجه ساخت و تا مدت‌ها مديريت اين مساله به طول انجاميد و هنوز هم با مشکلات پناهجويان درگير هستند.

توافق با ترکيه که مرزهاي خود را به سمت اروپا باز نکند و هزينه‌هاي زيادي که در اين مسير متقبل شدند مي‌تواند يک‌بار ديگر تکرار شود. چنانچه تهران تصميم به اجراي تصميمش در رابطه با پناهجويان مختلف بگيرد علاوه بر ترکيه کشورهاي اروپايي يک بار ديگر با سيلي از مهاجران رو به رو خواهند شد که طبيعي است با خود مهاجران از کشورهاي ديگر را همراه مي‌کنند. تصميم ايران در رابطه با سه گانه مقابله با تروريسم و قاچاق مواد مخدر و پناهجويان، اقدامي است که اثر بين‌المللي آن بيش از آثار اقدامات هسته‌اي مي‌تواند باشد. علاوه بر اين هشدارهاي جدي را به مجامع بين‌المللي، کشورهاي همسايه، کشورهاي اروپايي و پناهجويان مي‌دهد و مي‌تواند واکنش‌هاي سريع آمريکا و اروپا را در برگيرد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان