تاریخ 1397/10/20 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
تحصيل علم در سنين خردسالي

چرا بايد تحصيل علم را از سنين خردسالي شروع کرد؟ بهتر نيست که اجازه دهيم کودکانمان به سن بلوغ برسند و بعد به مدرسه بروند؟

انسان در سنين کودکي و خردسالي زمينه‌هاي زيادي براي يادگيري و نگهداري مطالب آموخته شده دارد. هنوز قواي شهواني بر او چيره نشده تا موجب وسوسه، شيطنت و نافرماني او شود. هنوز شيطان بر جسم و روح او سوار نشده است؛ تا روحيه تسليم پذيري را از دست بدهد

کودکان به دليل عدم وابستگي به دنيا و نداشتن فکر تصاحب آن، بيشتر به سمت و سوي خوبي‌ها تمايل دارند. يکي از بهترين خوبي‌ها، کسب علم است. لذا تمايل به حفظ قرآن، حفظ شعر و دسترسي به علوم فنآوري روز دنيا، بيشتر در کودکان است تا جوانان و يا پيرمردان.

پيرمردان به دليل انحلال بعضي از قواي يادگيري و ضعف جسماني، قدرت دريافت علم و نگهداري آن در وجودشان بسيار پايين است. جوانان به دليل حضور پررنگ قواي شهواني، داراي کمي، حواس‌پرتي هستند و توجه به کسب علم در آنان کمتر است. جوانان درصدد کسب چيزهايي هستند که بازدهي زودتر داشته باشد. اما کودکان و نوجوانان، چون روحيه تسليم پذيري بيشتري دارند؛ زودتر مطالب را ياد مي‌گيرند و به دليل نداشتن مشغله‌هاي ذهني و کاري، مطالب آموخته شده را ديرتر از دست مي‌دهند و يا شايد بشود گفت اصلا از دست نمي‌دهند.

براي همه بزرگ ترها اين تجربه به دست آمده است که آموخته‌هاي سنين خردسالي و نوجواني، کمتر فراموش مي‌شود. همه اين افراد به زيردستانشان سفارش مي‌کنند که قدر ايام نوجواني و جواني خود را بدانيد؛ که ما هر چه داريم از اين دوران است.

حضرت عليّ عليه‌السلام مي‌فرمايد: «تعلّموا العلم صغارا، تسودوا به کبارا؛ در خردسالي علم بياموزيد تا در بزرگسالي به برتري و سيادت و آقايي نائل شويد». (شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد، ج2، ص 267)

و در روايت ديگري فرموده است: «من لم يتعلّم في الصّغر لم يتقدّم في الکبر؛ کسي که در کوچکي تحصيل علم نکند؛ در بزرگسالي، تقدّم اجتماعي نخواهد داشت». (غرر الحکم و درر الکلم، ص 649)

آري هر انساني فقط از طريق علوم انساني و الهي رشد و به مقامات عالي دنيوي و اخروي مي‌رسد. لذا براساس فرمايش امام علي عليه‌السلام اگر کسي آقايي و بزرگي مي‌خواهد در سنين خردسالي به فکر کسب علم و دانش باشد.

رئيس مذهب جعفري، در خصوص کسب علم در خردسالي مي‌فرمايد:«الْغُلَامُ يَلْعَبُ سَبْعَ سِنِينَ وَ يَتَعَلَّمُ الْکِتَابَ سَبْعَ سِنِينَ وَ يَتَعَلَّمُ الْحَلَالَ وَ الْحَرَامَ سَبْعَ سِنِينَ؛ طفل، تا هفت سال بازي کند. هفت سال بعدي به کسب علم و آموختن کتاب بپردازد و هفت سال بعد حلال و حرام خدا را بياموزد». (الکافي، ج 6، ص 47)

در اين روايت امام صادق عليه‌السلام بهترين زمان کسب علم را از هفت سالگي مي‌دانند. ايشان که از اولياي خدا و به اذن‌الله به همه ابعاد زندگي انسان، احاطه دارند، بهترين زمان علم آموزي انسان را، هفت سالگي بيان مي‌کنند. لذا حضرت به مبلغيني که به نقاط اسلامي اعزام مي‌کردند، نسبت به نوجوانان و جوانان سفارش بيشتري داشتند.

«امام صادق عليه‌السلام يکي از يارانش (احول) را جهت تبليغ، به بصره دين فرستاد. وقتي از ماموريت برگشت؛ حضرت فرمودند: تو به بصره رفتي؟ عرض کرد: آري. امام عليه‌السلام فرموند: شتاب مردم را در پذيرش شيعه چگونه يافتي؟ او در پاسخ عرض کرد: به خدا سوگند آنها اندکند و اگر چه کوشش هم مي‏کنند؛ ولي کوشش آنها هم ناچيز است. حضرت عليه‌السلام فرمود: به جوانان روي‌آوريد که آنها به هر کار خيري شتابان‌‏ترند. امام عليه‌السلام فرمود: مردم بصره پيرامون اين آيه:«قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبي»(شوري، 23) چه مي‏گويند؟ گفت: قربانت گردم آنها مي‏گويند: ايشان نزديکان پيامبر خدا هستند. امام عليه‌السلام فرمود: دروغ مي‏گويند اين آيه مخصوصا در باره ما اهل بيت، علي، فاطمه، حسن و حسين که اصحاب کسا هستند نازل شده است‏»(الکافي، ج 8، ص93)

آري همانگونه که امام صادق عليه‌السلام فرمودند؛ جان و دل جوانان براي پذيرش حق آماده‌تر است. جوان براي درک مسائل ديني شبيه يک زميني است که آماده کشت مي‌باشد. برخلاف زمين شوره‌زار که هر بذري در آن پاشيده شود؛ ضايع مي‌گردد.

در دوران کودکي، تمام کودکان يک آمادگي کاملي براي يادگيري و آموزش دارند. از همه مهمتر اين است که هر آن چه را که ياد مي‌گيرند؛ به خاطر مي‌سپارند و زود از دست نمي‌دهند. لذا ضريب ماندگاري علم در سنين خردسالي بسيار بالاست.

در روايتي از امير المومنين عليه‌السلام آمده است:«الْعِلْمُ مِنَ الصِّغَرِ کَالنَّقْشِ فِي الْحَجَرِ؛ يادگيري در کودکي مانند نقاشي و اثر گذاشتن بر روي سنگ است». (بحارالانوار، ج1، ص 224)

همانطور که اگر بر روي سنگي نقاشي بکشي تا مدت‌هاي زيادي باقي مي‌ماند؛ علم و دانش در سنين کودکي تا مدت‌هاي زيادي در وجود فرد محفوظ مي‌ماند. اگر کسي بر روي خشتي نقاشي بکشد؛ زود از بين مي‌رود. لذا تحصيل علم در سنين پيري مثل نقاشي بر روي خشت است که ماندگاريش کم است.

حال که ضريب ماندگاري علم در سني خردسالي بسيار بالاست؛ اولا بايد تلاش کنيم که کودکانمان در سنين خردسالي به مدرسه بروند و ثانيا مواظب باشيم مسائلي را ياد بگيرند که براي دنيا و آخرتشان مفيد باشد. از يادگيري هر نوع مسئله‌اي که زيان دنيوي و اخروي دارد و يا فايده دنيوي و اخروي ندارد؛ پرهيز کنند. بخصوص سعي کنيم با احکام و مسائل ديني آشنا شوند و با زندگي معصومين عليهم‌السلام مانوس گردند. کودکانمان را با قرآن و روايات آشنا کنيم تا از همان کودکي بفهمند که راه نجاتشان در ارتباط با قرآن و اهل بيت عليهم‌السلام است.

فرزندان خردسالمان را با ارزش‌هاي اخلاقي و انساني آشنا کنيم تا در مدرسه در ارتباط با هم کلاسي و معلم مشکلي نداشته باشد. آن مقداري که بر يادگيري دروس روزمره‌شان تاکيد و حساسيت داريم؛ به مراتب بر يادگيري مسائل ديني و اخلاقي، حساسيت بيشتري داشته باشيم. اگر پايه‌هاي عقايد و اخلاقيات را در کودکانمان تقويت کنيم؛ اين را بدانيم که فرزندمان از حوادث دوران جواني مصون، خواهد ماند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان