تاریخ 1397/10/20 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
شناخت انواع کودک‌آزاري و علل مختلف آن

کودک‌آزاري شامل رفتارهايي است که توسط افراد ديگر، خصوصا بزرگسالان، نسبت به کودکان انجام مي‌گيرد و به نوعي به سلامت جسمي و رواني آنان آسيب مي‌رساند.

اگر بدانيد بيماري وجود دارد که ابتلا به آن در کودکي منجر به افسردگي، اختلال شخصيت، ناتواني در يادگيري، پرخاشگري، احساس گناه، کاهش اعتماد به نفس مي‌شود، چه مي‌کنيد؟ غير از اين است که تمام تلاش خود را براي پيشگيري کودکتان از اين بيماري مي‌کنيد؟ آيا سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي را براي ريشه کن کردن اين بيماري به کمک نمي‌طلبيد؟ متاسفانه اين بيماري موجود است و به طور وحشتناکي شايع است و نام آن " کودک‌آزاري " است.

کودک‌آزاري چيست؟

به هرگونه رفتار يا کوتاهي در انجام عملي که سلامت جسمي، رواني و رشد کودک را به مخاطره اندازد کودک‌آزاري مي‌گويند. اين آزارها مي‌تواند صدمه‌اي جدي به کودکان وارد کند و يا حتي باعث مرگشان شود. آزار کودکان مي‌تواند جسمي، عاطفي، لفظي و يا جنسي باشد. حتي ناديده انگاشتن و توجه نکردن به کودکان نيز مي‌تواند به نوعي در رده اين اختلال قرار گيرد.

کودک‌آزاري بحث بسيار گسترده و پيچيده‌اي مي‌باشد که در سال‌هاي اخير بيشتر مورد توجه خانواده‌ها قرار گرفته است.

در مورد کودک‌آزاري تعاريف متفاوتي ذکر شده است.

طبق تعريف سازمان بهداشت جهاني: آسيب يا تهديد جسم و روان يا سعادت و رفاه و بهزيستي کودک به دست والدين يا افراد که نسبت به او مسئول هستند کودک آزادي مي‌باشد. در اصطلاح متخصصين هرگونه آسيب جسمي، رواني، سوءاستفاده جنسي يا بهره کشي و عدم رسيدگي به نيازهاي انساني افراد زير 18 سال توسط افراد ديگر کودک‌آزاري تلقي مي‌گردد.

کودک‌آزاري را به چند گروه تقسيم مي‌کنند.

کودک‌آزاري جسمي:

مثل شلاق زدن، هل دادن، لگد زدن، پرت کردن، جراحت جسمي به کودک وارد کردن، حمله فيزيکي، بريدگي، کبودي، شکستگي استخوان و. . . که براي کودک قبل از سن 18 سال توسط افراد بزرگسال ايجاد گردد.

کودک‌آزاري عاطفي:

بي‌توجهي به نيازهاي عاطفي کودک، طردکردن کودک، اعمال خشونت خانوادگي در حضور کودک، تشويق نکردن کودک، خوردن الکل توسط والدين در حضور کودک، استفاده از مواد در حضور کودک و. . . که کودک را از نظر عاطفي مورد آسيب قرار مي‌دهد.

مسامحه عاطفي:

بي‌توجهي و غفلت نسبت به کودک، فراهم نکردن بهداشت، مسکن، مراقبت طبي مناسب، و تحصيل مي‌تواند همان کودک‌آزاري تعريف گردد.

کودک‌آزاري جنسي:

هرگونه آزار جنسي درگير کردن کودک در فعاليتي که باعث ارضاي فرد بزرگسال گردد، تحميل جنسي بر عليه کودک که فاقد تحول شناختي، هيجاني و جسمي است. لمس، بوسيدن، وادار کردن کودک به ديدن روابط دو فرد بزرگسال، اجبار به برهنه شدن، عکس گرفتن از بدن کودک، نشان دادن عکس از افراد برهنه به کودک را مي‌توان از انواع کودک‌آزاري جنسي نام برد.

کودک‌آزاري آسيب‌هاي جدي روحي و رواني براي کودک دارد

دوران کودکي مهم‌ترين مرحله رشد و تکامل جسمي و رواني کودک مي‌باشد و آسيب در اين دوران پيامدهاي طولاني مدت در آينده را در پي خواهدداشت و خصوصا آسيب‌ها و آزارهاي جنسي به کودکان چون کمتر قابل‌شناسايي مي‌باشد و براي کودکان معمولا قادر به بيان آسيب نمي‌باشند مي‌توان گفت پيامدهاي غيرقابل جبران در حال و آينده براي کودک اتفاق مي‌افتد.

براي همين از انواع کودک‌آزاري در اين مطلب سعي مي‌کنيم در مورد آزار جنسي کودکان و پيامدهاي آن مطالبي مهم را ارائه کنيم تا والدين با شناخت انواع کودک‌آزاري، علائم و نشانه‌ها، پيامدها، راه کارهاي مناسب برخورد با کودک، بتوانند در ابتدا با يادگيري مهارت‌هاي مناسب جلوي اين آسيب مهم را بگيرند و چنان چه کودک مورد آسيب قرار گرفته با نوع برخورد مناسب از پيامدهاي آسيب زاي آن در بزرگسالي جلوگيري کنند

(همان طور که تعريف شد کودک‌آزاري جنسي طيف وسيعي را در بر مي‌گيرد و صرفا ارتباط کامل جنسي با کودک به معني آسيب جنسي در کودکان نمي‌باشد).

پژوهش‌ها علل متفاوتي براي کودک‌آزاري جنسي بيان کرده اند:

علل خانوادگي: معمولا در خانواده‌هايي که والدين مهارت‌هاي اجتماعي پايين‌تري دارند، مهارت‌هاي فرزندپروري را به خوبي نمي‌دانند، تحصيلات مادر و پدر در حد پايين‌تري قرار دارد، سابقه بازداشت و يا سوءپيشينه کيفري در والدين وجود دارد، سابقه‌اي از بيماري‌هاي رواني در والدين ديده مي‌شود. طلاق و جدايي بين والدين اتفاق افتاده است به نظر مي‌رسد آسيب‌هاي جنسي بيشتري مي‌شود.

علل فرهنگي:

معمولا پژوهش‌ها نشان مي‌دهد زندگي در گروه‌هايي که از نظر اجتماعي و اقتصادي در حد متوسط و پايين قرار دارند آسيب جنسي بيشتر مي‌باشد.

علل رواني مربوط به کودک:

ويژگي‌هاي خاص رواني برخي کودکان احتمال آزار نسبت به آنها را افزايش مي‌دهد مثل کودکان غيرطبيعي، کودکان دشوار، کودکان طردشده.

کودکان غيرطبيعي:

نارس بودن کودک هنگام تولد، ناهنجاري‌هاي مادرزادي، نقايص هيجاني و عاطفي، اختلال تکلم، نقص در بينايي و شنوايي، فلج، عقب ماندگي خيلي اوقات احتمال آسيب جنسي در کودکان افزايش مي‌دهد.

کودکان دشوار:

کودکاني که از نظر جسمي سالم بوده ولي والدين آنها را غيرطبيعي مي‌دانند را کودکان دشوار مي‌نامند. مثل کودکان بدخلق، کودکان بيش فعال، کودکاني که دچار بي‌اختياري ادرار و مدفوع هستند. کودک تحريک پذير، کودک سازش ناپذير، پژوهش‌ها نشان داده اين گروه از کودکان نيز بيشتر از سايرين در معرض آسيب‌هاي جنسي قرار دارند.

کودک طرد شده:

کودکي که حاصل حاملگي ناخواسته، حاملگي پيش بيني نشده است يا با انتظارات والدين همسو نمي‌باشد، اصطلاحا کودک طردشده ناميده شده و احتمال آسيب جنسي در اين کودکان نيز بيشتر از کودکان سالم مي‌باشد.

علائم کودکي که مورد آزار قرار گرفته است

در مورد علائم کودکاني که آسيب جنسي ديده‌اند ديدگاه‌هاي متفاوتي وجود دارد اما مي‌توان علائم زير را در کودکان مشاهده کرد (البته همه نشانه‌ها هم زمان مشاهده نمي‌شود بلکه فقط تعداد يا حتي گاهي فقط يک يا دو نشانه وجود دارد).

(والدين در اين مرحله لازم است به اين نکته دقت کنند که هرگونه تغيير نشانه‌هاي جسمي و رفتاري کودک را مد نظر قرار دهند).

اگر والدين تربيت جنسي کودک را بياموزند آسيب‌هاي جنسي در کودکان کاهش مي‌يابد.

علائم:

بدخلقي و گوشه‌گيري/ پرخاشگري

اضطراب

کودک کمتر بازي مي‌کند يا اکنون کمتر مي‌خندد

اشکال در خوابيدن

ناخن جويدن، انگشت مکيدن

افت تحصيلي

کابوس شبانه

رفتارهاي غيرعادي

ترس از لمس

خشم بي‌دليل نسبت به والدين

ترس‌هايي که تاکنون نبوده است

کودک‌آزاري

والدين بايد اطلاعات خود را درباره کودک‌آزاري افزايش دهند

گاهي هم نشانه‌هاي زير (البته نشانه‌هاي زير کمتر ديده مي‌شود چون معمولا آسيب جنسي در کودکان به صورت لمس بيشتر اتفاق مي‌افتد).

ادرار همراه با خون- کبودي و تورم ناحيه تناسلي- تغيير رنگ در لباس زير- اشکال در نشستن روي صندلي.

به نظر مي‌رسد وقتي کودکان مورد آسيب قرار مي‌گيرند ترس از بيان آسيب به والدين خود دارند. شايد به اين دليل که توسط فردي که مورد آسيب قرار گرفته‌اند تهديد شده‌اند يا خودشان را مقصر مي‌دانند و يا اين که والدين به گونه‌اي با کودک ارتباط برقرار نکرده‌اند که کودک بتواند با آرامش و احساس امنيت مشکلاتش را براي آنها بازگو کند.

(در دختران به نظر مي‌رسد ترس از سرزنش و متهم شناخته شده دليل اصلي پنهان آسيب مي‌باشد).

اما کودکاني که ارتباط مناسب‌تري با والدين خصوصا مادر خود دارند نيز هنگام بيان آسيب، ترس، خجالت، اشک، مشت گره کرده و ساير علامت‌هاي رفتاري را تجربه مي‌کنند.

پژوهش‌ها نشان داده قشر خاکستري مغز کساني که آسيب جنسي را تجربه مي‌کنند نسبت به افراد سالم نازک‌تر مي‌شود (قشر خاکستري مغز مخصوص تجزيه و تحليل، قدرت تصميم‌گيري منطقي مي‌باشد که در صورت آسيب جنسي در بزرگسالي قشر آن نازک‌تر شده و نمي‌توانند به راحتي با جهان اطراف خودشان را وفق دهند و خيلي اوقات با اختلالات مواجه مي‌شوند)

اما طبق تحقيقات صورت گرفته آسيب‌هاي کودک‌آزاري جنسي اثرات و نتايج زيادي در بزرگسال به همراه دارد که اين پيامدها عبارتند از:

ديوارسازي بين خود و ديگران همراه با محدود کردن روابط

ترس شديد از صميميت

خاطرات و يادآوري آنها به صورت کابوس‌هاي شبانه

خشم‌هاي بي‌دليل نسبت به اطرافيان خصوصا والدين

احساس گناه، شرم، تقصير

از دست دادن اعتماد نسبت به اطرافيان

اعتياد به الکل و مواد

سردمزاجي جنسي و اختلال در روابط جنسي پس از ازدواج

ازدواج‌هاي ناموفق

توان همدلي با ديگران کاهش مي‌يابد

افسردگي

اضطراب

ترس‌هاي مرضي

دوري گزيني و انزواطلبي

اجتناب از مردان

تاخير رشدي

اختلالات جنسي

کاهش عزت نفس

گاهي خودشان کودک آزار مي‌شوند

اختلال شخصيت ضداجتماعي

پرخاشگري بي‌دليل نسبت به مردان

مشکلات ارتباطي

افکار خودکشي

نکات مهمي که به نظر مي‌رسد ذکر آنها ضروري است. هرچه سن بالاتر باشد تجارب سخت‌تر مي‌شود

هرچه سن متجاوز بالاتر باشد آثار آن شديدتر است

طول زمان آسيب هرچه بيشتر باشد آثار منفي‌تري ديده مي‌شود

هرچه رابطه فرد آسيب زننده، نزديک‌تر باشد پيامدهاي آن منفي‌تر است

هرچه سن کودک کمتر باشد پيامدهاي آسيب جنسي سخت‌تر مي‌شود.

با توجه به اينکه امکان آسيب جنسي براي کودکان وجود دارد و خيلي اوقات آسيب جنسي توسط افراد نزديک به کودک اتفاق مي‌افتد نياز است والدين در اين خصوص حتما اطلاعات کافي داشته باشند.

در لحظه‌اي که با اين مورد برخورد مي‌کنند سوال نپرسند، توضيح نخواهند، کودک را مقصر ندانند و حتما در اولين فرصت براي درمان به متخصص روان‌شناسي کودک مراجعه کنند.

(ذکر اين نکته ضروري است که پيشگيري خيلي مهم‌تر از درمان مي‌باشد و چنانچه والدين تربيت جنسي کودک را بياموزند و از سنين 4-3 سالگي آموزش‌هاي مخصوص کودکان را شروع کنند، امکان آسيب‌هاي جنسي در کودکان بسيار کاهش‌يافته و از پيامدهاي سخت و طاقت‌فرساي آن در کودکي و بزرگسالي جلوگيري مي‌شود).

معمولا متخصصين با ارزيابي دقيق از نقاشي‌ها، بازي‌ها و شيوه‌هاي تخصصي مي‌توانند ميزان آسيب را مشخص کرده و درمان به موقع را شروع نمايند.

توصيه مي‌شود والدين عزيز با توجه به اهميت مسئله کودک‌آزاري جنسي تمام تلاش خود را به کار گيرند تا قبل از وقوع حادثه مهارت‌هاي لازم را کسب کرده و از اين آسيب شديد جلوگيري نمايند و چنانچه آسيب ايجاد شده، به جاي سرزنش خود در اولين فرصت بدون ترس از قضاوت به مشاورين متخصص مراجعه کرده و از آسيب‌هاي شديد آن جلوگيري کنند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان