تاریخ 1397/10/18 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
پژوهشگر رشته علوم اعصاب:
بهترين نوع درمان بيش‌فعالي، درمان چند‌جانبه است
مصرف ريتالين به عنوان داروي شب امتحان، يک تهديد جدي براي دانشجويان و پيامدهاي وخيمي در آينده به دنبال دارد

اشاره:

بيش‌فعالي (ADHD) يکي از اختلالات شايع در کودکان است که در آن کودک داراي تحرک زياد است و بيش از اندازه جنب و جوش دارد. همين انرژي زياد و تحرک بالاي کودک سبب دردسر‌هايي براي خود، والدين (به خصوص مادر) و کادر مدرسه مي‌شود. کودکان بيش‌فعال معمولا تمامي انرژي خود را صرف جنب و جوش مي‌کنند و ديگر تواني براي کار‌هاي ديگر مانند يادگيري، انجام تکاليف مدرسه و.... ندارند و اگر به موقع مورد درمان قرار نگيرند ممکن است به سمت ترک تحصيل و قرار گرفتن در مسير‌هاي انحرافي قرار بگيرند. از همين رو والدين بايد بعد از تشخيص و شناسايي علائم بيش‌فعالي براي درمان کودک بيش‌فعال خود اقدام کنند، تا از بروز پيامد‌ها و عواقب بعد از آن در دوره‌هاي نوجواني و جواني پيشگيري نمايند.

از جمله پيامد‌هاي عدم درمان به موقع بيش‌فعالي کودکان مي‌توان به رفتار‌هاي ضد اجتماعي در همان سن يا بعد از آن، گرايش به سمت مصرف مواد مخدر، نااميدي شديد در نوجواني، افسردگي، اختلالات يادگيري، ابتلا به ADHD شديد در کودکي و نوجواني و... اشاره داشت.

امروزه خيلي از مادران از دست کودک خود شاکي هستند و گمان مي‌کنند که کودکشان بيش‌فعال است اما بايد بدانند قبل از هر اقدامي بايد از علائم کودک بيش‌فعال اطلاع پيدا کنند و ببينند آيا کودکشان علائم و نشانه‌هاي کودک بيش‌فعال را دارد يا نه؟

تشخيص بيش‌فعالي يک آزمون و سن مشخصي ندارد، که بتوان گفت حتما در اين سن و توسط اين آزمون قابل تشخيص است. بيش‌فعالي در کودکان در سنين مختلف اتفاق مي‌افتد. بيش‌فعالي در نوزادان هم ممکن است اتفاق بيافتد ولي معمولي علائم و نشانه‌هاي آن قبل از هفت سالگي بروز مي‌کند. از آنجايي بارز‌ترين نشانه‌ي کودکان بيش‌فعال عدم تمرکز و بي‌توجهي است معمولا در دوران مدرسه در پروسه يادگيري بيشترين نمود را خواهد داشت که معمولا معلمان و والدين در اين سن متوجه بيش‌فعالي در کودکان مي‌شوند و براي درمان کودک اقدام مي‌کنند در حالي که اگر در ابتدا تشخيص داده شود هم در فرايند يادگيري کودک خللي به وجود نمي‌آيد و هم درمان بيش‌فعالي کودک آسان‌تر است.

بهترين روش تشخيص بيش‌فعالي کودکان توجه به رفتار کودک در محيط‌هاي مختلف مانند خانه يا مدرسه مي‌باشد زماني که در يادگيري و ارتباط بر قرار کردن با دوستان و هم سن و سالان خود دچار کودک با مشکل مواجه است و در خانه و مدرسه جنب و جوش زيادي دارد.

البته هنوز هم پدر و مادر‌ها (والديني) هستند که با وجود هشدار‌هاي فراوان معلمان و اطرافيانشان مشکل کودک خود را قبول نمي‌کنند. اين دسته از والدين معمولا از درمان بيش‌فعالي کودکشان ترس دارند و تصور مي‌کنند که دارو‌ها و روش‌هاي درماني که براي درمان کودکشان استفاده مي‌شود، براي فرزندانشان عوارض خواهد داشت. در صورتي که بايد اين نکته را بدانند که اگر بيش‌فعالي کودکشان به موقع درمان نشود مي‌تواند کودک را در يادگيري و امور مدرسه‌اش و برقراري ارتباط‌ها اجتماعي دچار مشکل کند و براي خود و اطرافيانش خطرآفرين باشد و در صورت عدم درمان در سنين بالاتر به مسير‌هاي انحرافي کشيده شود.

در گفتگوي اين هفته با آقاي عادل کاشفي، پژوهشگر رشته علوم اعصاب، علت و عوامل موثر در به وجود آمدن بيش‌فعالي در کودکان بيشتر مورد بررسي قرار گرفته است.

يک بيوگرافي کوتاه از خودتان بگوئيد.

با نام و ياد خدا. اينجانب عادل کاشفي متولد سال 1365 در شهرستان سمنان، اولين دانشجوي مشترک ستاد توسعه علوم و فناوري‌هاي شناختي معاونت علمي رياست جمهوري و دانشگاه برازيليا در کشور برزيل در رشته علوم اعصاب (Neuroscience).

از فعاليت‌هاي حرفه‌اي و علمي خود برايمان بگوئيد.

اينجانب فعاليت علمي خود را به صورت جدي از سال 88 در زمينه يادگيري و حافظه در دانشگاه علوم پزشکي سمنان آغاز نمودم و پس از آن جهت فراگيري و آموزش در حوزه اعتياد به گروه تحقيقاتي علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي ملحق شدم. ماحصل عشق و علاقه شديد، زمينه ادامه تحصيل در مقطع دکتري تخصصي علوم اعصاب در کشور برزيل را براي من به ارمغان آورد.

در حال حاضر بخش تحقيقاتي مربوط به کشور برزيل پس از حدود سه سال به پايان رسيده و مشغول انجام بخش‌هاي آزمايشگاهي باقيمانده در کشورمان هستم.

از فعاليت‌هاي حرفه‌اي خودم مي‌توانم به عضويت و حضور در برنامه‌هاي مشترک ايران و برزيل تحت عنوان ميز همکاري‌هاي مشترک که در ستاد توسعه علوم و فناوري‌هاي شناختي داير مي‌باشد، اشاره کنم. همچنين به عنوان ويراستار با دو ژورنال بين‌المللي همکاري دارم. عضويت در انجمن علوم اعصاب ايران، سازمان تحقيقات بين‌المللي مغز (IBRO)، جامعه علوم اعصاب آمريکا (SfN)، آسيا و اقيانوسيه (FAONS) وانجمن فيزيولوژي و فارماکولوژي ايران نيز بخشي از فعاليت‌هاي من در اين بخش است.

آثار علمي شما در چه زمينه‌هايي است؟

بيشتر کارهاي تحقيقاتي من در رابطه با مغز است. مي‌گويند مغر فرمانرواي بدن است و اين يعني عظمت اين دستگاه پيچيده که هنوز بسياري از عملکردها و مکانيسم‌هاي سلولي ملکولي آن براي پژوهشگران ناشناخته است. زمينه ‌کاري من که بسيار برايم لذت بخش است، يادگيري و حافظه و اعتياد مي‌باشد که در اين راستا مقالات متعددي نيز در ژورنال‌هاي معتبر جهاني به چاپ رسانده‌ام و يا در دست چاپ دارم.

افتخارات علمي:

انتخاب به عنوان اولين دانشجوي مشترک ايران و برزيل و دريافت بورس تحصيلي.

کسب جايزه سفر به کشور آمريکا براي ارائه مقاله.

انتخاب دو دوره سخنران برتر کنگره بين‌المللي علوم اعصاب پايه و باليني ايران.

در خصوص آخرين طرح پژوهشي خودتان کاملا توضيح دهيد.

طرح پژوهشي اخير که با همکاري برخي از اساتيد برجسته بين‌المللي انجام شد در رابطه با اثرات سوء مصرف داروي ريتالين مي‌باشد. اين دارو ساليان زيادي است که در جهان مصرف مي‌شود و تحقيقات بسيار کمي در زمينه وابستگي به آن بعد مصرف وجود دارد. ريتالين داروي اصلي بيماران ADHD و ADD است. که اولي، بيماري نقص توجه و بيش‌فعالي در کودکان و دومي، بيماري نقص توجه در بزرگسالان است. همچنين از مصارف ديگر آن در درمان افرادي که دچار بيماري حمله خواب يا نارکولپسي هستند، مورد استفاده قرار مي‌گيرد. همچنين مصرف ريتالين به عنوان داروي شب امتحان نيز در بين دانشجويان رواج يافته که اين خود يک تهديد جدي براي آنها محسوب مي‌شود و مي‌تواند در آينده پيامدهاي وخيمي را به دنبال داشته باشد. ما در اين تحقيق به بررسي اثرات ماندگار ريتالين بر روي مغز پرداختيم. اين تحقيق ما را متوجه اين حقيقت مي‌سازد که در تجويز و مصرف اين دارو دقت لازم را داشته باشيم.

دليل انتخاب برزيل براي ادامه تحصيلتان چه بود؟

برزيل يکي از کشورهايي است که مصرف مواد مخدر در آن به علت نزديکي با کشورهاي همسايه خود از جمله کلمبيا بالاست. همچنين از نظر اقدامات پيشگيرانه نيز فعاليت‌هاي خوبي را انجام داده و برنامه‌هايي مختلفي را در سطوح مختلف کشور برنامه‌ريزي نموده است از جمله داشتن برنامه‌هاي پيوسته آموزشي در دانشگاه‌ها و مدارس توسط کارشناسان خبره در زمينه اعتياد. يکي از اين افراد که در دانشگاه برازيليا فعاليت دارد استاد فعلي من پروفسور کارلوس توماس مي‌باشد که بعد از آشنايي با ايشان و بعد از بازديد از مراکز تحقيقاتي ما در ايران اين فرصت را به من دادند تا بتوانم براي ادامه تحصيل در دانشگاه برازيليا مشغول شوم.

انگيزه و علت انتخاب عنوان تحقيقاتي خود را بيان نماييد.

زماني که با اساتيدم در ايران و برزيل در زمينه اعتياد به مواد صحبت مي‌کرديم جرقه‌اي در ذهنمان ايجاد شد که شايد داروي ريتالين که يکي از خاصيت‌هاي آن به عنوان محرک عصبي مي‌باشد بتواند تغييراتي در مدارات عصبي افراد ايجاد کند. بعد تحقيقات اوليه متوجه اثرات سوء اين دارو شديم. در يکي از مقالات آمده بود که اثرات ريتالين ممکن است در دراز مدت ايجاد وابستگي به ساير مواد مخدر را در فرد و در زمان بلوغ ايجاد نمايد. حال شايد بپرسيد چگونه؟ مصرف مداوم داروهاي مخدر، تغييرات عمدتا برگشت‌ناپذيزي در مدارهاي مغزي فرد ايجاد مي‌کند که عليرغم ترک آنها، اين تغييرات ماندگار نقش مهمي در وابستگي و عود مجدد بيماري بازي مي‌کنند. روش‌هاي درماني دارويي رايج نيز قادر به اصلاح اين تغييرات نامطلوب در مغز نيستند و عمدتا علائم بيماري را کنترل مي‌کنند. در نهايت تصميم بر آن شد که اين مطالعه در فاز آزمايشگاهي آغاز شود.

*بيش‌فعال به چه کساني اطلاق مي‌شود؟

فرد معمولا به جزئيات توجه نشان نمي‌دهد. معمولا نمي‌تواند تکاليف مدرسه و يا وظايف خود را در محل کارش به پايان برساند. معمولا از انجام دادن کارهايي که به تلاش ذهني مستمر نياز دارد اجتناب مي‌کند. معمولا لوازم ضروري براي انجام تکاليفش را گم مي‌کند. کارهاي روزمره خود را معمولا فراموش مي‌کند. اغلب به حد افراط حرف مي‌زند و همچنين قبل از اتمام پرسش‌ها حرف مي‌زند، همچنين اغلب مزاحم کار ديگران است.

*آيا سن خاصي براي تشخيص اين افراد وجود دارد؟

بله تشخيص در پسران عموما در سنين حدود هفت سالگي صورت مي‌گيرد در حالي که سن تشخيص در دختران حدودا دوازده سال است.

*علل بروز ADHD چيست؟

عوامل مرتبط با دوره‌هاي بارداري تولد و پس از تولد همچون مصرف الکل و سيگار توسط مادر در حين بارداري، تولد زودرس،مشکلات خانواده، استرس زياد و حمايت کم، پرخاشگري، ناسازگاري زناشويي و فرزندپروري مي‌توانند از عوامل احتمالي بروز ADHD باشند.

*راه‌هاي درمان بيش‌فعالي چيست؟

بهترين نوع درمان مي‌تواند درمان چند جانبه باشد.غير از دارو درماني مي‌توان از روش‌هاي ديگري نيز براي تخفيف تظاهرات اين نقص استفاده نمود از جمله برنامه اصلاح رفتاري، آموزش کودک، آموزش والدين، بيوفيدبک و نوروفيدبک که از تکنيک‌هاي جديد جهت تنظيم فعاليت مغز مي‌باشند. همچنين از درمان‌هاي مکمل شامل بازتواني شناختي با استفاده از نرم‌افزار‌هاي کامپيوتري به منظور تقويت انواع حافظه، بهبود سرعت عمل و پرورش خلاقيت و حل مساله، بازي ها و ورزش نيز با عنوان يک روش درماني موثر در بهبود عملکرد مغز مي‌باشد.

آيا در اين طرح مشکلاتي هم داشتيد و چگونه حل کرديد؟

بزرگترين مساله‌اي که با آن روبرو هستيم تهيه دارو و قيمت بالاي آن در شرايط فعلي است. اما هميشه براي هر ‌کاري چاره‌اي وجود دارد.

طرح‌هاي پژوهشي ديگر که در دست داريد؟

در همين طرح فوق که حضورتان عرض نمودم در حال بررسي فاکتورهاي ديگري نيز هستيم که به صورت دو پروژه تحقيقاتي در حال انجام است.

پيشنهاد شما در رابطه با انجام پژوهش در رشته تخصصي شما؟

دانش مغز بسيار گسترده و جذاب است و براي انجام پژوهش در اين بخش محدوديتي وجود ندارد اما نکته‌اي که بايد به آن توجه شود بحث کاربردي بودن و اثربخش بودن پژوهش‌هاي ما در دانشگاه‌ها و مراکز علمي است که بايد با نگاه ويژه و براساس اولويت‌بندي صورت گيرد.

چه پيشنهادي براي آسان‌تر شدن کار پژوهش در کشورمان داريد؟

توجه ويژه مسئولين به بخش پژوهش و ارائه تسهيلات مناسب به پژوهشگران. پژوهش‌ها اگر کاربردي و زيربنايي باشند باعث توليد علم و برخورداري جامعه از آن مي‌شود. مشکلي که امروزه گريبانگير اين حوزه شده پروژه‌ها و طرح‌هاي تحقيقاتي است که بدون توجه به نياز و اولويت‌هاي جامعه بلااستفاده فقط در قفسه‌هاي کتابخانه‌ها و دانشگاه‌ها بايگاني شده است.

جايگاه پژوهش در استان سمنان؟

استان سمنان هميشه جزو استان‌هاي سرآمد در بحث علمي، فرهنگي در کشور مطرح بوده است. در بخش پژوهشي هم خدا را شکر در جايگاه خوبي قرار داريم که اين برگرفته از تلاش والاي جوانان استان مي‌باشد. البته ناگفته نماند وجود مراکز علمي مناسب از جمله پارک‌هاي علم و فناوري نيز تاثيرات شگرفي در شناسايي جوانان نخبه و پژوهشگر ايفا نموده است.

نظر شما در رابطه با تاثير پژوهش در برنامه‌ريزي؟

چيزي که کاملا واضح است تاثيرات متقابل اين دو مي‌باشد. کشورهايي که امروزه توانسته‌اند در مسير پيشرفت قرار گيرند از پژوهش به عنوان يک نردباني که مقصدش موفقيت است استفاده نموداند. پژوهش صحيح و بر اساس نياز مي‌تواند مسير راه را براي دستيابي به يک برنامه‌ريزي دقيق و جامع هموار نمايد و افراد بتوانند در آن جامعه با ارامش و رفاه زندگي کنند.

نظر شما در خصوص روزنامه پيام استان سمنان؟

انتشار اخبار معتبرمهم‌ترين خدمتي است که يک رسانه مي‌تواند انجام دهد و روزنامه پيام استان نمونه شاخص و برگزيده‌اي است که همواره در اين استان خوش درخشيده است.

اين روزنامه به عنوان همراه صميمي، چشم بينا، گوش شنوا، و زبان صادق و گوياي مردم در عرصه تحولات و رخدادها بوده و رسالت حرفه‌اي خود را همواره از دريچه تعهد، صداقت و امانتداري به انجام رسانده است.

سخن آخر:

در پايان عرايضم لازم مي‌دانم از زحمات اساتيد گرانقدرم در دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي جناب آقاي دکتر عباس حق‌پرست و در دانشگاه علوم پزشکي سمنان آقايان دکتر علي رشيدي‌پور و دکتر عباسعلي وفايي و همچنين دکتر کارلوس توماس از دانشگاه برازيليا تشکر و قدرداني نمايم. از اينکه اين وقت را هم در اختيار بنده قرار داديد، صميمانه تشکر مي‌کنم.


نسخه چاپي ارسال به دوستان