تاریخ 1397/07/01 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
ناگفته‌هاي دوبله مختارنامه در گفت‌وگو با حميدرضا آشتياني‌پور 
تمام تلاشمان را کرديم در «مختارنامه» ديده نشويم

حميدرضا آشتياني‌پور که مديريت دوبلاژ سريال «مختارنامه» را عهده‌دار بوده است، از دوبله اين سريال و همچنين جذابيت‌هاي دوبله آثار مذهبي سخن گفت.

هم اکنون سريال «مختارنامه» هر شب ساعت 23 از شبکه‌اي فيلم در حال پخش است؛ سريالي که سال‌هاست در مناسبتي مثل محرم از شبکه‌هاي مختلف پخش مي‌شود و گويندگان باسابقه‌اي از جمله زنده‌ياد احمد رسول‌زاده‌(مرحوم داوود رشيدي)، حميدرضا آشتياني‌پور‌(حسن ميرباقري در نقش ابراهيم اشتر)، ايرج رضايي‌(محمدرضا شريفي‌نيا در نقش محمد حنفيه)، تورج مهرزاديان‌(کريم اکبري مبارکه)، ژرژ پطروسي‌(محمد صادقي)، علي همت موميوند‌(جعفر دهقان در نقش مصعب) و. . . در دوبله آن همکاري داشته‌اند.

چند سال پيش هم سريال «معصوميت از دست رفته» پخش و در تيتراژ آن نام حميدرضا آشتياني‌پور به عنوان مدير دوبلاژ عنوان شد. او همان آشتياني‌پور سينما است که در سال 1380 فيلم «دختري به نام تندر» را ساخت. کار او در دوبله «معصوميت از دست رفته»، هم در مقام مدير دوبلاژ و هم به عنوان دوبلور امين تارخ و يک شخصيت ديگر قابل تامل بود. به گفته‌ي خودش حتي برخي از اهالي تلويزيون و سينما متوجه نشدند که به جاي بعضي از بازيگران، دوبلور صحبت کرده است.
آشتياني‌پور اين تجربه را در «مختارنامه» نيز ثبت کرده است. خبرنگار ايسنا درباره دوبله سريال «مختارنامه » با او گفت وگويي داشته‌ است که مي‌خوانيد:

نقش مؤثر پرويز بهرام

در روايت «مختارنامه»

آشتياني‌پور درباره شخصيت‌هايي که در «مختارنامه» دوبله شدند، و اينکه چگونه پيشنهاد دوبله سريال «مختارنامه» به او داده شد؟ توضيح داد: پس از آن‌که آقاي ميرباقري کار را تمام کردند با من تماس گرفتند و گفتند که به اين نتيجه رسيده‌اند که بايد بعضي از صداها و نقش‌ها دوبله شود. ما زماني که قرار گذاشتيم، قسمت‌هايي را هم به تناوب ديدم و پيشنهادم را مطرح کردم و قرار بر اين شد که بخشي از نقش‌ها دوبله شوند. البته مواردي هم بود که آقاي ميرباقري شايد خيلي به دوبله آنها فکر نکرده بود اما زماني که من اين پيشنهاد را دادم اين اتفاق افتاد و اساسا پس از آن ايشان تاييد کردند که کار درست‌تري بوده است. يکي دو مورد هم بود که من اصرار داشتم حتما دوبله شود و يک مورد خاص که آقاي ميرباقري بنا به دلايلي نپذيرفتند دوبله شود، اما من معتقدم اگر دوبله مي‌شد سرنوشت کار از جهت ارتباط با مخاطب به گونه ديگري بود.

او با اشاره به کاراکتر محمد حنفيه با بازي شريفي‌نيا، گفت: يکي از نقش‌ها حنفيه بود که آقاي شريفي‌نيا آن را بازي کردند و به اصرار من دوبله شد که آقاي ايرج رضايي را براي ايشان پيشنهاد دادم. اين شخصيت با اين صدا جزو دوبله‌هاي ماندگار شد.

اين مدير دوبلاژ از حضور پرويز بهرام نيز به عنوان راوي سخن گفت و يادآور شد: پرويز بهرام در بخش‌هايي از کار به عنوان راوي حضور داشت و اين پيشنهاد هم از طرف من بود. به واسطه حضور ايشان حتي کار راوي هم بيشتر شد و به نوعي بر روي کار نشست و آقاي پرويز بهرام نقش موثري در اين زمينه ايفا کرد.

او با اشاره به کاراکتر «احمر بن شميط» که آن را کريم اکبري مبارکه در سريال مختارنامه ايفا کرد و آن شخصيت هم دوبله شد، گفت: نقشي که ايشان ايفا کردند نيز با صداي تورج مهرزاديان دوبله شد. در ارتباط با اين کاراکتر هم تاکيد داشتم که دوبله صورت بگيرد. پس از آنکه اين اتفاق افتاد خروجي خوبي را شاهد بوديم. اين بازيگر در فيلم امام علي‌(ع) نيز نقش ابن ملجم را ايفا کرده بود.

آشتياني‌پور سپس درباره شرايط خاص دوبله سريال «مختارنامه» توضيح داد: اين سريال شرايط خاصي داشت، اينکه الزاما مي‌بايست کار را به نوعي دوبله مي‌کرديم که در عين حال معلوم نباشد که دوبله‌اي صورت گرفته است و خود اين بخش سخت کار ما بود. چرا که يک جاهايي دوستان مجبور بودند از صداي سر صحنه استفاده کنند. به همين جهت هم صدابرداري و گويندگي آن متفاوت بود. زماني که ما يک فيلم را کامل دوبله مي‌کنيم در واقع به نوعي ساختار گفتاري را رعايت مي‌کنيم و از لحاظ فني در انتخاب گوينده‌هاي مقابل هم اين ساختار به درستي بايد رعايت شود. نقش‌هايي داريم که يک نفر با صداي سر صحنه در شرايطي در 9 سال قبل گويندگي کرده است و امروز در استوديو بايد اين کار را انجام دهد. به نوعي هماهنگ کردن اينها در واقع نقطه‌ي کليدي موفقيت کار بوده است که همه اينها با کمک صدابردارمان آقاي نکولعل و دستيارشان آقاي حسام الدين آشتياني‌پور فراهم شده است و دويله سريال با موفقيت به سرانجام رسيده است.

مختار، مهمترين نقشي که بايد دوبله مي‌شد

اين مدير دوبلاژ درباره شخصيت اصلي سريال «مختارنامه» که فريبرز عرب‌نيا نقش «مختار ثقفي» را ايفا کرده بود، درباره اينکه آيا پيشنهادي براي دوبله صداي اين بازيگر نداشتيد؟ اظهار کرد: اين پيشنهاد را دادم و به نظرم مهمترين نقشي که بايد دوبله مي‌شد در ارتباط با اين کاراکتر بود. آقاي عرب‌نيا بازيگر خوبي است ولي نمي‌دانم به چه دليل نوع گويشش در مختارنامه حال به دليل محدوديتي که در صدابرداري بوده يا هدايت‌هاي صدابردار و يا تشخيص خود بازيگر و کارگردان، در نحوه گفت‌وگو اين وضعيت را به وجود آورده که به نظرم نوع گويش اين بازيگر مناسب آن نقش نبود و کاراکتر صوتي اين بازيگر براي آن نقش به‌روز نشده بود. به هر حال جزو نقش‌هايي بود که مي‌بايست دوبله مي‌شد و دوبله شدنش چيزي از شأن اين بازيگر کم نمي‌کرد. چه بسا کمک مي‌کرد که آن نقش، موقعيت بهتري پيدا کند. متاسفانه اين در طول کار رعايت نشده بود.

آشتياني‌پور درباره اينکه آيا دوبله شخصيت‌هايي که توسط بازيگران باسابقه ايفا مي‌شود و صداي‌شان براي مخاطب شناخته شده است، آسيبي به بازي آنها نمي‌زند؟ توضيح داد: در ارتباط با بازيگران مطرح و نقش‌هاي سمپاتيک هميشه اين الزام وجود ندارد که صدايشان دوبله شود. اما گاهي براي بهتر شدن کار، اين اتفاق مي‌افتد. به عنوان مثال صدا و لحن آقاي عرب‌نيا براي خودشان خوب است اما در ارتباط با نقشي که ايفا کرد مناسب نبود. ايشان حتي جاهايي بازي خودش را به برد صدايش محدود کرده بود و اين، هم به بازي خودش و هم به کار لطمه زد. در حالي که امکان اين وجود داشت که اين مسئله با دوبله حل شود؛ به عنوان مثال هيچ ايرادي در گويندگي آقاي محمدرضا شريفي‌نيا در ارتباط با نقش حنفيه وجود نداشت اما اشکالش اين بود که مخاطب را به ياد شريفي‌نيا مي‌انداخت، نه کاراکتر محمد حنفيه. بنابراين وقتي اين شخصيت دوبله شد، حتي اين سوء تفاهم پيش آمد که مگر اين بازيگر در اين سريال ايفاي نقش کرده است. بنابراين زماني که شخصيت در گريم ورود پيدا مي‌کند و صدا هم تغيير مي‌کند، کاملا هماني مي‌شود که قرار بوده است بازيگر در سريال به ايفاي آن نقش بپردازد. اين نقش نيز زماني که دوبله شد به يکي از نقش‌هاي ماندگار اين سريال تبديل شد. آقاي ايرج رضايي به جاي محمدرضا شريفي‌نيا گويندگي کرد و هيچ چيزي از سهم آقاي شريفي‌نيا در نقش کم نشد، بلکه در خدمت سريال چيزي هم به آن اضافه شد.

دوبله 70 کاراکتر مختارنامه

اين مدير دوبلاژ از حضور 70 دوبلور و گوينده در سريال مختارنامه ياد کرد و گفت: در اين سريال چيزي نزديک به 70 گوينده حرفه‌اي حرف زدند، منهاي سه چهار هنرمند دوبله که صدايشان شاخص و کاملا براي مخاطبان قابل شناسايي است، در ارتباط با مابقي شخصيت‌ها هيچ تشخيصي وجود نداشت که دوبله شده‌اند. حتي زماني که صداي احمد رسول‌زاده بر روي کاراکتر مرحوم داوود رشيدي که نقش «نعمان بن بشير انصاري» را در اين سريال ايفا کرد، گذاشته شد، برخي‌ها برايشان سوء تفاهم ايجاد شده بود که آقاي رشيدي چقدر خوب جاي خودش صحبت کرده است. اين کاراکتر هم يک اثر ماندگار در سريال مختارنامه شد.

او سپس درباره کاراکتر «ابراهيم اشتر» که حسن ميرباقري آن را ايفا کرد نيز توضيح داد: کاراکتر ابراهيم اشتر نيز با بازي حسن ميرباقري نياز به دوبله داشت. اين بازيگر خودش به اين نتيجه رسيد که بهتر است فرد ديگري به جاي او صحبت کند. اين اتفاق افتاد و ايشان اولين فردي بودند که با من تماس گرفتند و به خاطر دوبله اين شخصيت تشکر کردند. من به عنوان دوبلور اين شخصيت به جاي اين کاراکتر صحبت کردم. او با اشاره به نقش «عبدالله بن مطيع» که محمد صادقي آن را ايفا کرد و صدايش دوبله شد، گفت: آقاي صادقي زماني که اين نقش را بازي مي‌کرد، اين پيشنهاد از طرف من بود که صدايش دوبله شود و ايشان هم مخالفتي نداشت. صداي ايشان را نيز ژرژ پطروسي دوبله کرد.

کم‌لطفي به اهالي دوبله

اين مدير دوبلاژ درباره بازيگراني که نسبت به دوبله شخصيت‌شان واکنش تدافعي دارند، نيز معتقد است: متاسفانه کم لطفي وجود دارد. به هر حال تاريخ سينماي اين مملکت به نوعي به دوبله مديون است. حال کاري با اين ندارم که دوبله نقايص سينماي ايران را پوشانده است، اما هيچ وقت اينگونه نبوده که دوبله کار را خراب کند. البته يک سطح نازل سينماي فارسي وجود داشته که متکي به دوبله بوده اما هيچ وقت در افتخارات دوبله اين کارها وجود ندارد. زماني که کارهاي شاخص خارجي به ايران آمد مردم سينما را با دوبله شناختند. چرا دوبله در حال حاضر در بازار ايران مشتري دارد. به دليل اينکه مردم دوبله را آنقدر نزديک به شخصيت‌هاي فيلم مي‌ديدند که با آن رابطه بهتري برقرار مي‌کردند. حال برخي برايشان گويندگان کسر شان است که اين اتفاق برايشان بيفتد. در حالي که بايد بگويم 90 درصد صداي فيلم‌ها و حتي ديالوگ‌ها بعد از اجراي صحنه به وسيله خود بازيگران تکرار و در مواردي اصلاح مي‌شود و اگر همان را بخواهيم مورد مقايسه قرار دهيم به نوعي دوبله محسوب مي‌شود اما به وسيله خود بازيگران بنابراين در سينماي ما 70، 80 درصد بازيگران توانايي اينکه به جاي خودشان حرف بزنند آن هم در همان ريتم فيلم را ندارند. چرا که اين خودش قابليتي مي‌خواهد که يک دوبلور توانايي اين را دارد که يک گويش را به اشکال مختلف اجرا کند. در ارتباط با مجموعه مختارنامه نيز نقش‌هايي که دوبله شدند هيچ رفتار تدافعي از سوي بازيگران آنها ايجاد نشد.

تمام تلاشمان را کرديم تا در «مختارنامه» ديده نشويم

آشتياني‌پور درباره شرايط دوبله اين سريال يادآور شد: در ارتباط با دوبله، نقش ما طوري بود و به گونه‌اي بايد کار مي‌کرديم که به کمترين ميزان متعارف سينما خودمان را به رخ مي‌کشيديم و نقشي را بايد ايفا مي‌کرديم که برخلاف ذات سينما که همه براي ديده شدن مي‌آيند ما تلاش مي‌کرديم ديده نشويم. به ميزاني اين تلاش ما موفقيت‌آميز بود. اثر مثبت حضور ما در فيلم هم به قوت خودش باقي ماند و مهمترين خاطره‌اي که من در اين سريال دارم اين بود که جايي شنيدم دوستي گله کرده بود که ما کاراکترهايي را دوبله کرديم. چرا در دوبله يکي از کاراکترها دقت نکرده‌ايم. در حالي که ايشان به اشتباه فکر مي‌کردند اين کاراکتر دوبله شده است و اينگونه نبود. اين نشان از اين دارد که ما به چه ميزان به نقش‌ها، بازيگران و کارمان وفادار بوده‌ايم و نخواسته‌ايم صدا را به رخ بازيگران بکشيم. ما هرگز نمي‌بايست فراتر از حد فيلم، خودمان را به رخ بکشيم. اين در واقع نقطه کليدي سريال مختارنامه بود.

دوبله کامل «معصوميت

از دست رفته»

او که مدير دوبلاژ «معصوميت از دست رفته» نيز بوده است، درباره اين سريال هم گفت: سريال «معصوميت از دست رفته» اين تفاوت را با مختارنامه داشت که کاملا دوبله شد و يکدست‌تر بود. در اين سريال ضرب آهنگ کلام کنترل مي‌شد و اين در مقايسه با مختارنامه که در جايي ترجيحي اين ضرب آهنگ کنترل مي‌شد بهتر بود اما در اين سريال نيز به گونه‌اي عمل کرديم که دوبله به رخ کشيده نشود. يعني تصوري که راجع به «معصوميت از دست رفته» وجود دارد بدون اينکه کسي به تيتراژ آن نگاه کند اينگونه به نظر آمد که بيشتر صداهاي خود هنرمندان است. به ويژه اينکه ما در مواردي هم از صداي خود بازيگران استفاده کرديم. يعني يک وقت جدي براي هنرمندان گذاشتيم که به جاي خودشان حرف بزنند. به هر حال اين سريال نيز کار متفاوتي بود اما داستان اين است که وقتي مجموعه‌اي از فيلم‌ها انجام مي‌شود بعد از اينکه کار به سرانجام مي‌رسد معمولا نقد و بررسي و گفت‌وگوها درباره آن وجود دارد. اشکالي که در اين به رخ نکشيدن شيوه کاري ما وجود دارد اين است که به نوعي بقيه هم اين را ناديده مي‌گيرند. يعني يادشان مي‌رود که گروهي چه سهم و نقشي را ايفا کرده‌اند که اين کار با اين قابليت ظرفيت عرضه پيدا کرده است.

دوبله مختارنامه چقدر طول کشيد؟

آشتياني‌پور سپس با اشاره به دوبلورهاي سريال «مختارنامه» که همگي از «انجمن گويندگان گفتار فيلم» بودند و به جاي 70 شخصيت در اين سريال حرف زدند، يادآور شد: همه کار در استوديو «گل فيلم» ضبط شد و دوره انجام کار حدود دو و نيم ماه زمان کاري بود اما به طور کلي اگر اصلاحيه‌اي پيش مي‌آمد و ما مجبور بوديم درگير باشيم بازه زماني 9 ماهه‌اي را داشتيم و به طور کلي مي‌توان گفت، حدود يک سال و اندي درگير کار بوديم.

آدم‌هاي «مختارنامه» قابل لمس بودند

او درباره سريال مختارنامه و همکاري با داود ميرباقري در مقام کارگردان، يادآور شد: آقاي ميرباقري خيلي از موارد را رعايت مي‌کردند و خيلي سعي مي‌کردند کار را به واقعيت زندگي نزديک کنند. آدم‌هاي اين سريال قابل لمس بودند و سريال به ميزان قابل توجهي موفق بود. بنابراين در تجربه‌اي که با ايشان داشتم در عين حال که فردي سختگير بود اما مي‌دانست که چه مي‌خواهد و از اين نظر تجربه خوب و موفقي را با ايشان داشتم.


فيلم‌هاي مذهبي غيرايراني شانسي

براي عرضه ندارند

او در ادامه گفت‌وگوي خود درباره خريدار آثار مذهبي و دوبله آنها، توضيح داد: براي ما خيلي فرقي نمي‌کند؛ عنصر دوبله مقيد نوع فيلم نيست و مي‌توان هر نوع فيلمي را دوبله و متناسب با آن دوبلورها را تنظيم کرد. منتهي کارهاي مذهبي خارجي چون با منطق‌ها و مميزي‌هاي سينماي ما و عرضه و نمايش ما توليد نمي‌شود، عموما خيلي شانس نمايش را ندارند. چون خط قرمزهاي مذهبي در ايران بسيار متنوع و پيچيده است و تعصباتي در مورد آنها وجود دارد که مثلا اگر نگرشي بيايد که کمي رنگ و بوي متفاوت داشته باشد خيلي کسي برنمي‌تابد و اتفاقا فيلم‌هاي مذهبي خيلي شانسي ندارند براي اينکه در ايران عرضه بشوند.

رويه دوبله صداي ائمه در آثار هنري

اين مدير دوبلاژ در ارتباط با صداي ائمه در آثار هنري که چگونه بايد باشد و انتخاب صدا براي اين شخصيت‌ها چه رويه‌اي دارد نيز اظهار کرد: محدوديت‌هايي که در حال حاضر در ارتباط با تصوير وجود دارد خيلي شامل صدا نمي‌شود. البته در ارتباط با صدا محدوديت‌هايي وجود دارد و آن اينکه صدا بايد واجد شرايطي باشد که تصورات مردم نسبت به اين حضرات را تغيير ندهد. به عنوان مثال صدايي که احيانا به جاي شخصيت‌هاي خلافکار در فيلم‌ها و سريال‌ها صبحت کرده است يا به جاي يک آدم ضد قهرمان صحبت کرده است که در ذهن مخاطب ملکه شده است نمي‌تواند به جاي اين شخصيت‌ها صحبت کند. اين مميزي فعلا وجود دارد که بايد رعايت شود. در حالي که خود ائمه معتقد بودند مثل ساير انسان‌ها يک انسان هستند. به نظر مي‌رسد کمي کليشه‌اي در ارتباط با آنها برخورد مي‌شود. سليقه فردي من مي‌گويد الزامي نيست که ما در جنس صدا به گونه‌اي رفتار کنيم که معلوم باشد فرد جزو ائمه است. اين است که ما در تصويرسازي و در کلام خارج از اين بخواهيم باري اضافه کنيم که در واقع يک معناي متفاوتي را ارائه کنيم. به نظرم تجربه نشان داده است که کار تصنعي و غيرقابل باور مي‌شود. متاسفانه اين روش وجود دارد در حالي که حتي در مورد تصوير هم مي‌تواند نمايش داده شود و مردم يک چيز واقعي‌تري را ببيند. مهم عمل و رفتار است و اگر عمل و رفتار درست معرف ويژگي‌هاي آن شخص نباشد مابقي اين چيزها خيلي کمکي به اين نمي‌کند که باور مردم را بخواهد تغيير دهد. کما اينکه در سينماهاي پيشرفته دنيا اين کار را کرده‌اند و ‌پذيرفته‌اند. اتفاق بدي هم نيفتاده است. شما ببينيد که چند نفر نقش حضرت مسيح را بازي کرده‌اند و هيچ اتفاقي نيفتاده است.

آشتياني در پايان درباره فعاليت‌هاي اخير خود نيز به ايسنا گفت: خيلي با تلويزيون همکاري ندارم. شرايط مناسبي نيست. در حال حاضر تمرکزم بر روي نابساماني‌هاي صنفي است که اگر آنها را حل و فصل کنيم چه بسا بعد از آن زمينه براي کار خوب فراهم شود. آخرين کار من «انيميشن پهلوانان» بود که جايزه بهترين دوبله سريال را در جشنواره پويانمايي کسب کرد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان