تاریخ 1397/03/24 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
مقصد المپيادي‌هاي ايران كجاست؟

62 درصد از دانش‌آموزان مدال‌آور المپيادي كشور طي 14سال گذشته به كشور‌هاي توسعه يافته دنيا اعم از آمريكا و كانادا مهاجرت كرده‌اند.

به گزارش انتخاب به نقل از شرق، از مجموع 225 دانش آموز ايراني كه طي سال‌هاي 1372 (1993م) تا 1386 (2007م) در 53 المپياد جهاني شركت كردند بيش از140 نفر معادل 2/62 درصد آنها هم اكنون در يكي دانشگاه‌هاي مطرح دنيا در آمريكا و كانادا تحصيل مي‌كنند. دانش‌آموزان و مدال‌آوران ديروز ايران و دانشجويان، اساتيد و متخصصان امروز كشورهاي توسعه يافته طي 14سال گذشته در چهار زيرگروه المپياد‌هاي جهاني رياضي، فيزيك، شيمي و كامپيوتر مدال‌آور بودند و بنا به هر شرايطي بخش عظيمي از آنها هم اكنون كشور ديگري را به عنوان محل تحصيل و زندگي خود انتخاب كرده‌اند.

نخبگاني كه به دليل كسب رتبه‌هاي بين‌المللي در المپياد‌هاي معتبر علمي در دنيا مصداق يا نشانه روشني براي فرار مغزها يا مهاجرت نخبگان هستند. آنها در كنار بسياري از نخبگان ايراني كه مارك يا برچسب حضور در المپياد‌هاي جهاني را ندارند و با چراغ خاموش پا از جغرافياي مرزي كشور بيرون مي‌گذارند، بخش عمده اي از جامعه نخبگان ايراني در كشورهاي توسعه يافته را تشكيل مي‌دهند.

براساس بررسي‌هاي صورت گرفته طي سال‌هاي 1993 تا 2006 همه ساله تيم‌هاي سه تا پنج نفره دانش‌آموزان ايراني پاي ثابت المپياد‌هاي جهاني بودند. طي اين سال‌ها در گروه فيزيك 65 نفر، رياضي 56 نفر، كامپيوتر 56، شيمي 48 نفر شركت كرده و مدال آور بوده‌اند. 2/69 درصد المپياد فيزيك، 7/76 درصد رياضي، 50 درصد كامپيوتر و 50 درصد شيمي هم اكنون با خروج از ايران در دانشگاه‌هاي مطرح و درجه اول دنيا در كشورهاي آمريكا، كانادا، فرانسه و آلمان مشغول تحصيل، تدريس و پژوهش هستند. ميزبان آنها دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتي برتر و تاثيرگذاري در دنيا همچون دانشگاه‌ هاروارد، استنفورد، ام آي تي، كاليفرنيا، كمبريج، جان‌ هاپكينز و پرينسون در آمريكا و دانشگاه تورنتو و سايمون فريز در كانادا هستند.

صندوق بين‌المللي پول در گزارش سال 2009 خود اعلام كرده است ايران به لحاظ مهاجرت نخبگان، با مهاجرت سالانه 150 تا 180 هزار متخصص در ميان 91 كشور در حال توسعه يا توسعه نيافته جهان، مقام نخست را دارد.

همچنين طبق آمار ارايه شده توسط مجلس شوراي اسلامي در سال 1389 نيز، 60 هزار نفر از ايرانياني كه در اين سال مهاجرت كرده‌اند در زمره مهاجران نخبه دسته‌بندي مي‌شوند و بخش عظيمي از آنها را متخصصان ايراني تشكيل مي‌دهند. نكته قابل توجه ديگر عدم تمايل به بازگشت به كشور با توجه به فراهم شدن موقعيت بالاي شغلي و زندگي براي متخصصان ايراني در كشور‌هاي ميزبان به خصوص آمريكا و كاناداست. به طوري كه بسياري از دانش‌آموزان ديروز و متخصصان امروز در حال حاضر در دوره فراغت از تحصيل و مشغول به انجام امور تخصصي و پژوهشي شده‌اند.

مبدا كجاست؟ دانشگاه شريف

براساس بررسي‌هاي صورت گرفته در صفحات اينترنتي نخبگان ايراني در دانشگاه‌ها و دريافت رزومه‌هاي علمي از بخش زيادي از آنان بيش از 94 درصد نخبگان ايراني كه هم اكنون در دانشگاه‌هاي مطرح دنيا در حال تدريس يا تحصيل هستند، دوره ليسانس خود را در دانشگاه صنعتي شريف تهران گذرانده‌اند. اين نسبت در شركت كنندگان المپياد فيزيك، رياضي و كامپيوتر بيش از المپياد شيمي معنا دار است.

چرا كه در رشته شيمي با توجه به توسعه نسبي دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور، نخبگان بيش از دانشگاه شريف جذب اين دانشگاه‌ها به خصوص در رشته‌هاي علوم پزشكي مي‌شوند. اما اين مساله چيزي از امپراتوري شريف در ميان دانشگاه‌هاي فني - مهندسي كم نمي‌كند.

امپراتوري اي كه به گواه بسياري از اساتيد و مسوولان آن دانشجويانش مانند برگ ريزان پاييزي از اين دانشگاه كم مي‌شوند و پس از طي دوران ليسانس با اولين پاسخ مثبت دانشگاه‌هاي آمريكايي و كانادايي با شريف خداحافظي مي‌كنند. اگرچه دانشگاه شريف طي سال‌هاي اخير يكي از برترين كرسي‌هاي دانشگاهي كشور را در زمينه‌هاي فني و مهندسي پرورش داده است، اما در كنار اين اقدام شايد بتوان اين دانشگاه را پرازدحام ترين سكوي پرتاب نخبگان به كشور‌ها و كرسي‌هاي دانشگاهي توسعه يافته خواند.

مقصد كجاست؟ آمريكا

اقبال آمريكا براي جذب نخبگان ايراني بالاتر از كشور‌هاي اروپايي است. اين اقبال بيش از پيش ناشي از توسعه يافتگي بالاي كرسي دانشگاهي در اين كشور و سهم پنج دانشگاه آمريكايي از مجموع 10 دانشگاه برتر دنيا در بسياري از رده بندي‌هاي معتبر بين‌المللي است.

در حال حاضر از ميان 140 دانش آموزي كه طي سال‌هاي 1993 تا 2007 با شرايط نخبگي جذب دانشگاه‌هاي معتبر دنيا شده‌اند، سهم آمريكا با ساير كشور‌هاي دنيا قابل قياس نيست. دانشگاه‌هاي آمريكا در زير گروه‌هاي مختلف ميزبان 4/66 درصد از نخبگان بررسي شده بودند. سهم دانشگاه‌هاي آمريكا از جذب دانش‌آموزان مدال‌آور در المپياد فيزيك 75 درصد، در المپياد شيمي 7/40 درصد، المپياد كامپيوتر 84 و در المپياد رياضي 9/90 درصد از نخبگان ايراني بوده است. آماري كه اثبات مي‌كند كشور آمريكا و كرسي‌هاي دانشگاهي آن بزرگ‌ترين ميزبان نخبگان درجه اول ايراني طي سال‌هاي اخير بوده است.

پس از آمريكا كشور كانادا با اختلافي معنادار در زير گروه‌هاي المپياد فيزيك ميزبان 15 درصد، در المپياد شيمي 3/59 درصد، المپياد كامپيوتر 16 و در المپياد رياضي 1/9درصد از نخبگان ايراني بوده است. (موارد اندكي نيز از حضور نخبگان بررسي شده در كشور‌هاي فرانسه، آلمان، برزيل و انگليس نيز وجود داشته كه به دليل اختلاف آماري معنادار بسيار زياد در گزارش به آن اشاره نشده است). با توجه به آمار‌هاي مطرح شده پيشتازي كانادا در رشته شيمي از آمريكا در جذب نخبگان ايراني قابل مشاهده است. براساس بررسي صورت گرفته نياز كشور كانادا نسبت به جذب دانشجويان پزشكي و تقويت جامعه پزشكي اين كشور دليل روشني براي جذب نخبگان ايراني در رشته شيمي است.

65 درصد نخبگان در دانشگاه‌هاي

درجه يك آمريكا

رده بندهاي معتبر بين‌المللي همه ساله پنج دانشگاه درجه يك آمريكا در ميان 10 دانشگاه برتر دنيا را از قلم نمي‌اندازند؛ دانشگاه‌هاي‌هاروارد، استانفورد، موسسه تكنولوژي‌هاروارد (ام آي تي) شيكاگو و پرينستون كه سهم بالايي در توليد علوم در اين كشور دارند.

براساس بررسي صورت گرفته از رزومه علمي 140 نخبه ايراني كه در المپياد‌هاي علمي از سال 1993 تا 2007 مدال آور بودند، 4/66 درصد در دانشگاه‌هاي آمريكا مشغول به تدريس، تحصيل و پژوهش هستند. نكته حايز اهميت آن است كه از مجموع كل آنها بيش از 3/65 درصد از دانش‌آموزان ديروز و متخصصان امروز در چهار دانشگاه درجه اول آمريكا جذب شده‌اند.

در اين ميان سهم موسسه تكنولوژي‌ هاروارد (ام آي تي) 5/22 درصد، سهم دانشگاه استانفورد 5/22 درصد، سهم دانشگاه كاليفرنيا 9/13 درصد، سهم دانشگاه پرينستون 1/2 و دانشگاه شيكاگو در كاليفرنيا 3/4 درصد است.

سرنوشت نخبگان ايراني در دانشگاه‌هاي كانادا نيز همچون دانشگاه آمريكا با دانشگاه‌هاي مطرح اين كشور همراه شده است. به طوري كه از مجموع 140 نخبه بررسي شده 5/23 درصد يا 33 نفر در چهار دانشگاه مطرح كانادا يعني دانشگاه تورنتو، واترلو، سايمون فريز و مونترال در حال تحصيل، تدريس و پژوهش هستند.

آغوش باز «گوگل» و «مايكروسافت» روي نخبگان

شايد به جرات بتوان گفت كه دانشگاه‌هاي آمريكا ايستگاه اول نخبگان ايراني هستند. در حال حاضر بسياري از اين نخبگان و متخصصان جذب شركت‌هاي غول بزرگ فناوري، زير گروه‌هاي صنعت و دانش‌كاران (knowledge workers) شده‌اند. بررسي‌هاي صورت گرفته در روزنامه شرق نشان مي‌دهد شركت‌هاي بزرگ گوگل و مايكروسافت، بيشترين سهم را در اين ميان دارند. هم اكنون بهشاد بهزادي فوق دكتراي زيست شناسي مولكولي محاسباتي از موسسه ماكس پلانك و دارنده مدال نقره المپياد كامپيوتر در سال 1998 در كشور پرتغال و محمدحسين باطني فارغ التحصيل دانشگاه پرينستون آمريكا و دارنده مدال طلاي المپياد كامپيوتر در سال 2002 در كشور فنلاند هر دو از اعضاي اصلي تيم تحقيقاتي شركت فناوري اطلاعات گوگل در كشور آمريكا هستند. همچنين اميد اعتصامي فارغ‌التحصيل دانشگاه بركلي ايالت كاليفرنياي آمريكا، دارنده مدال نقره المپياد كامپيوتر در سال 2001 در كشور چين، محمدعلي ابام فوق‌دكتراي مهندسي كامپيوتر هندسه محاسباتي و گسسته در دانشگاه دورتموند آلمان، دارنده مدال برنز المپياد جهاني رياضي در سال 1995 در كشور كانادا و محسن بياتي فوق دكتراي فناوري اطلاعات از دانشگاه استانفورد، دارنده مدال طلاي المپياد جهاني رياضي در سال 1997 در كشور آرژانتين و شاهد حاجي علي احمد دكتراي علوم رياضي در دانشگاه ميشيگان آمريكا، دارنده مدال طلاي المپياد جهاني رياضي در سال 1998 در كشور تايوان نيز هر چهار نفر از اعضاي گروه تحقيقاتي شركت مايكروسافت در كشور آمريكا هستند.

زبان تلخ آمار

براساس آمار‌هاي منتشر شده از سوي محققان هم اكنون چهار تا پنج ميليون مهاجر ايراني در 32 كشور جهان حضور دارند. آمريكا با نزديك به يك ميليون ايراني بيشترين سهم را دارد و بيش از يك چهارم ايراني تبار‌هاي آمريكا داراي مدرك فوق ليسانس و دكترا هستند كه در ميان 67 گروه نژادي آمريكا اين بالاترين شاخص تحصيلات است. از سوي ديگر ايرانيان مقيم خارج از كشور دست‌كم سرمايه‌اي بالغ بر 800 ميليارد دلار را دارا هستند كه معادل با بيش از يك دهه پول فروش نفت در كشور است.

صندوق بين‌المللي پول نيز در سال 2009 مي‌گويد بيش از 500 پروفسور ايراني در ايالات متحده وجود دارد كه در ام آي تي يا استانفورد يا ديگر مراكز علمي و دانشگاهي آمريكا تاثيرگذار هستند و اين رقم معادل با يك پنجم كل استادان ما در داخل كشور است. چراكه در حال حاضر كل استادان در داخل كشور در سال 90-89 برابر با دوهزار و 560 نفر بوده است. چندي پيش نيز سازمان توسعه ملل متحد گزارشي را منتشر كرد و براساس آن مشخص شد كه ايران با 150 تا 180 هزار نفر خروجي ركورددار مهاجرت نيروي متخصص است. براساس معادله‌هاي اقتصادي خروج سالانه اين ميزان نيروي متخصص برابر است با خروج 50 ميليارد دلار سرمايه در هر سال است.

غم انگيزتر آنكه براساس پژوهش صورت گرفته در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران بيش از 70 درصد دانشجويان دكتراي آن دانشگاه كه موفق به دريافت مدرك دكتراي خود شده‌اند، به فكر مهاجرت هستند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان