تاریخ 1396/10/09 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
ضرورت اقدامات پيشگيرانه بر اي کاهش آلودگي هواي سمنان

برخي از شهرهاي کشور عزيزمان دچار آلودگي هوا شده‌اند به طوري که به برخي از بيماران توصيه مي‌شود به علت آلوده بودن در خانه بمانند و از سوي ديگر مدارس را تعطيل مي‌کنند، استان‌مان به ويژه شهر سمنان تا اين حد هوا آلوده نشده است به ميان مردم و کارشناسان رفتيم تا جهت پيشگيري از آلودگي هوا گزارشي تهيه و نظرات آنان را به اطلاع خوانندگان گرامي برسانيم.

يكي از مهمترين مسائل زيست محيطي در ايران مشكل آلودگي هوا است. فضاي سبز به عنوان يكي از ارکان‌هاي مهم در برنامه ريزي و مديريت شهري، اثرات قابل توجهي در کنترل و بهبود هواي شهرها دارا مي‌باشد. لذا فضاي سبز با کاهش دما و افزايش رطوبت و در نهايت کاهش پديده‌ي جزيره‌ي حرارتي و همچنين کاهش رواناب، در ارتقاء سطح آسايش شهروندان و در نهايت پايداري محيط شهري موثر خواهد بود. فضاي سبز شهري در زمره زيرساخت‌هاي اجتماعي است و يكي از امتيازات آن کاهش آلودگي هوا و از بين بردن اثرات نامطلوب آلودگي‌ها مي‌باشد. به طور کلي يكي از با ارزش‌ترين کاردکردهاي فضاي سبز در شهرها، کارکردهاي زيست محيطي آنها در کاهش آلودگي هواي شهري است، که در حقيقت باعث شده فضاهاي سبز ريه‌هاي تنفس شهرها به شمار آيند.

نقش فضاي سبز در جهت کاهش ذرات معلق هوا پوشيده نيست. طبق تحقيقات انجام شده همبستگي معني داري بين غلظت سرب با پوشش گياهي در نواحي شهري وجود دارد که بيانگر اين مطلب است که گياهان سرب را از هوا جدا کرده و در خاک تثبيت مي‌کنند. با توجه به اهميت پوشش گياهي در رفع آلاينده‌هاي هوا بايد طرح‌هاي مناسب با گونه‌هاي گياهي خاص و با در نظر داشتن جميع شرايط در گسترش فضاي سبز هر منطقه مورد توجه قرار گيرد. محيطي که ما را در‌بر‌گرفته و مورد استفاده براي کار، زندگي شخصي و سرگرمي‌ها در اوقات فراغت است، متشكل و مرکب از اشياء متحد و متصل و پديده‌هاي طبيعي، برجستگي، صخره، حوزه فضائي، اقليم، آب‌ها و... بسيار بوده و در وحدت و اتفاق کامل با ابداعات و ترکيبات فني، که توسط جامعه بشري صورت گرفته، عمل مي‌نمايد. عملكردهاي ماده و انرژي که به وسيله آن جامعه، طبيعت را مطيع ساخته و تحت سلطه خود درآورده و صورتي از مواد و انرژي کاملا تغيير شكل يافته را به طبيعت باز مي‌گرداند، از قبيل فضولات صنعتي، خانگي و ساير مواد به گسستن توازن پديده‌هايي که خصيصه آنها در طي قرون و اعصار متمادي، بهره مندي از سيكل‌هاي طبيعي متوازن و هماهنگ بود، منجر شد. با اين وجود در پي تحول طولاني، طبيعت استعداد و قابليت مرمت گسستگي‌هاي احتمالي در تعادل قواي خود را باز يافت، يعني تا زماني معين و حد و آستانه مشخص، طبيعت مقدار زيادي از استعداد و قدرت مقاومت خود در برابر خرابكاري‌ها و ضايعات ناشي از اعمال انسان در طول تاريخ، حفظ نمود. اما پس از انقلاب صنعتي، اهميت و آثار دخالت‌ها و اعمال انساني بر نيرو و توان احيا و مرمت محيط طبيعي، در بسياري از بخش‌ها و نواحي عالم فزوني گرفت و تغييرات غير‌قابل بازگشت و حتمي الوقوع در مقياسي وسيع، که ديگر جنبه محلي نداشت، بلكه بعدي ناحيه‌اي پيدا کرد، متجلي و آشكارگرديد. بنابراين محيط زيست در خطر واقعي از دست دادن تواضع طبيعي مواد و انرژي و خراب شدن شرايط زندگي اکولوژيكي قرار گرفته و اين مساله خود به عنوان خطري عظيم براي حيات نسل‌هاي آينده جامعه بشري تلقي مي‌شود. توسعه شديد شهرسازي و مهاجرت جمعيت روستايي به سوي شهرها، به موازات توسعه راحتي و راحت طلبي در شهرها، نتايج نامساعدي بر روي شرايط محل سكونت و مجتمع‌هاي زيستي انساني را دارد. از مهمترين وظائف شهرداري‌ها، توزيع و سازمان عقلائي مناطق طبيعي مستعد براي گذراندن اوقات فراغت و تفريح و ايجاد کمربند سبز در اطراف شهرها و آمايش مناظر طبيعي و پارکهاي ملي مي‌باشد. در برابر چنين وضعيتي، اضطراب عقايد و افكار جهاني دائما افزايش پيدا مي‌کند. جنبش و تحرک براي حفظ محيط‌زيست و طبيعت بيشتر مي‌شود و نخستين اقدامات براي دفاع از طبيعت، سازمان مي‌يابد. با توجه به اينكه صنعتي شدن، با آهنگي رو‌به‌رشد در جهان ادامه پيدا مي‌کند، تراکم دائمي و بيشتر جمعيت در شهرها، موجب آلودگي آب و هوا مي‌گردد. لذا برآن شديم تا ابتدا نظر عموم مردم را دراين حيطه دانسته سپس با کارشناس محيط زيست بحث کاملي در اين رابطه داشته باشيم و آينده نه چندان دور سمنان را مورد بررسي قرار دهيم.

عبداللهي يکي از همشهريان سمناني در اين رابطه به خبرنگار پيام گفت: زماني آلودگي به وجود مي‌آيد که در يک محيط خارجي تغيير بيشتر از حد طبيعي و يا گذشته خود، وجود داشته باشد و يا اين تغييرات مهمي در عناصر تشكيل دهنده آن محيط به وقوع بپيوندد و اين تغييرات اثرات زيان بخش و ناراحت کننده‌اي به دنبال داشته باشد سمنان هم از اين موضوع مستثني نيست. بعد از ايجاد شهرک صنعتي سمنان و کارخانجات متفاوتي که آلودگي را براي سمنان به ارمغان آوردند روز به روز شهر آلوده‌تر گرديده و اين موضوع ملموس‌تر شده است.

وي عامل ديگر آلودگي‌هاي محيطي را ماشين‌هاي درون شهري که فرسوده‌اند و مالکين آن به فکر تعويض آن نيستند خواند و افزود: افزايش فزاينده آلودگي هوا منتج شده از مصرف سوخت‌هاي فسيلي به صورت ترافيک وسائل نقليه موتوري و منابع گرمايشي است.

آقاي عبداللهي در ادامه نيز توضيح داد: علاوه بر مواردي که در خصوص تاثير آلودگي هوا در جوامع شهري براي انسان بيان مي‌شود آلودگي هوا به طور غير مستقيم نيز داراي تاثيراتي است که از جمله مي‌توان گرم شدن تدريجي اقليم جهاني و يا تخريب لايه ازون را بيان نمود. سمنان بر اقليم خود اثر مي‌گذارد همراه با تغييرات سمنان آب و هواي آن نيز تغيير مي‌کند. وجود ساختمان‌ها و سازه‌هاي بلند از حرکت هواي سمنان جلوگيري مي‌کند. وزش باد در سمنان کمتر از مناطق غير شهري است. سمنان کمتر از نواحي روستائي آفتاب دريافت مي‌کند، زيرا مقدار ذرات معلق هواي شهر به رغم کاهش آفتاب گرم‌تر از نواحي مجاور است. اين وضع هم به علت توليد بيشتر حرارت و ساير فعاليت‌هاي صنعتي است و هم به دليل اينكه ساختمان‌هاي فراوان و زمين‌هاي پوشيده از آسفالت و امثال آن به عنوان جمع کن حرارت خورشيد عمل مي‌کنند.

مهندس عبداللهي در آخر فضاي سبز را يکي از عوامل مهم مقابله با آلودگي هوا دانست و بيان کرد: مهمترين اثرات فضاي سبز در سمنان، کارکردهاي زيست محيطي آن است که ايجاد تعادل بخشي در متابوليسم شهر از يک سو و بالا بردن سطح زيبايي از سوي ديگر، سبب افزايش کيفيت زيستي سمنان مي‌شود. با توجه به اينكه گسترش از يک سو ارتباط ارگانيک با تكنولوژي و از سوي ديگر با آلودگي دارد، براي تداوم آن بايد کليه عوامل لازم به کار گرفته شوند. مولفه‌هاي اثرات گسترش در شهرسمنان، به طور گوناگوني نظام زيستي شهر را مي‌تواند مختل کند. فضاي سبز مناسب در سمنان و يا هر شهر ديگري يكي از عوامل موثر در کاهش اين اثرات بوده و به ويژه در رابطه با گردو غبار، آلودگي شيميايي، هوا، فضاي سبز شبه جنگلي ريه‌هاي تنفس شهر به شمار مي‌روند. مهمترين اثرات فضاي سبز در محيط زيست شهري خصوص سمنان تعديل دما، افزايش رطوبت نسبي، تلطيف هوا و جذب گردو غبار است. ساير اثرات فضاي سبز در سمنان نقش نسبي دارند ولي مجموعه اثرات فضاي سبز حضور آنها در شهر گرم و خشکي همچون سمنان را اجتناب ناپذير مي‌کند، به طوري كه بدون وجود آن ممكن نيست سمنان و امثال سمنان پايدار باقي بماند.

خانم پيمان خواه يکي ديگر از شهروندان سمناني در خصوص آلودگي هوا و دلايل ايجاد آن بيان کرد: هوا به عنوان يکي از عناصر طبيعي، بيشترين تماس را در طول روز به طور مستقيم با انسان دارد و آلودگي آن بيش از ديگر عناصر طبيعي براي انسان مشکل­‌ساز است. سوخت اکثر کارخانه‌ها از مواد فسيلي مانند نفت و زغال سنگ مي‌باشد که آلودگي‌هاي شديدي در اثر استفاده از اين سوخت‌ها ايجاد مي‌شود. معمولا کارخانه‌ها بايد فاصله زيادي با شهرها داشته باشند تا آلودگي‌هاي ناشي از آنها به مردم شهر ضرر نرساند، اما متاسفانه در سمنان ما، کارخانجات زيادي در اطراف شهر قرار گرفته‌اند که مشکل آلودگي هوا را چند برابر کرده است.

پيمان خواه همچنين عدم مشارکت مردم در زندگي سالم را نيز يکي ديگر از عوامل خطرناک آلاينده‌هاي هواي سمنان بيان کرد و ادامه داد: وقتي حدود ساعت 6 بعد از ظهر از طرف سعدي به سمت ميدان مشاهير وارد شويد کفايت مي‌کند به داخل ماشين‌ها نگاهي بيندازيد. اينجا يک محل پرترافيک شهري سمنان تلقي مي‌شود که اکثر ماشين‌ها تک سرنشين هستند، که اگر عموم مردم از وسايل نقليه عمومي استفاده کنند خطر آلودگي هوا را تعويق خواهد مي‌اندازند و حتي گرفتاري ترافيک شهري را نيز از بين مي‌برند. وي همچنين توضيح داد: بايد در امر ساعات کار واحدهاي توليدي و صنعتي که گرد و غبار توليد کمتر کرده، محدوديت در نظر گرفت و در صورت تشديد وضعيت آلايندگي هوا، تعطيل موقت اين واحدها اعلام شود تا مشکل آلودگي هواي سمنان تخفيف پيدا کند و اين حجم آلودگي براي شهري مثل سمنان ملموس نشود.

پيمان خواه در ادامه يکي از راهکار‌هاي مقابله آلودگي هوا را در وضعيت کنوني مشارکت همه مردم خواند و ابراز داشت: در زمان آلودگي مردم بايد از قبيل كارهايي مانند روشن کردن آتش، سوزاندن لاستيک و فعاليت‌هايي که آلودگي هوا را به‌دنبال دارد پرهيز كنند. ضمن اينکه بايد فعاليت‌هاي ورزشي و خروج غير ضروري خود را کاهش دهند به ويژه افرادي که دچار بيماري‌هاي قلبي عروقي هستند و ناراحتي تنفسي دارند.

خانم پيمان خواه در آخر نيز گفت: امروزه زندگي در شهرهايي مثل سمنان که سوق به سمت صنعتي شدن دارند همراه با مجاورت آلودگي‌هاي زيست مي‌باشد. اين آلودگي‌ها بنا به موقعيت جغرافيايي و فيزيكي شهر از شدت و ضعف برخوردارند، اما چيزي که بيش از همه اهميت دارد، تداوم زندگي انسان در کنار آلودگي هوا و از بين بردن اثرات نامطلوب آلودگي‌ها مي‌باشد. امروزه گسترش شهرها و به ويژه شهري مثل سمنان در جهان سوم، موجب تشديد عوارض منفي توسعه شهري است که تشديد آلودگي‌هاي محيط از مهمترين آنها به شمار مي‌رود.

کمالي در مورد آلودگي هوا مي‌گويد: مساله آلودگي هوا اگر يکي از حادترين مسائل ناشي از تمدن صنعتي نباشد، بدون شک از بغرنج‌ترين آنهاست. اگرچه در حالت عادي تنها به اثرات سوء وارد به انسان توجه مي شود اما اين تعريف آلودگي را تنها به اين اثرات محدود نمي نمايد. مواد نامطلوب مي توانند برانسان، گياه، مواد و اشياء يا محيط‌زيست جهاني تاثير گذاشته و يا با مه آلود کردن هوا و ايجاد بوهاي نامطلوب جلوه‌هاي نامناسب ايجاد نمايند. آلودگي يکي از نخستين و مهمترين مشکلات زيست محيطي است که به شدت در سمنان به حالت خود‌نمايي روي آورده است.

وي همچنين از دلايل آلودگي هواي سمنان نيز نام برد و گفت : شهرک صنعتي سمنان و صنايع گچ اطراف شهرستان سمنان و ريز‌گردهايي که منشاء محلي دارند، عوامل مهم آلودگي‌هاي هواي سمنان هستند البته ماشين‌هاي مدل پاييني که در شهر پرسه مي‌زنند و کيفيت پايين بنزين و سوخت توزيعي در شهر هم مي‌تواند از ديگر عوامل مهم اين موضوع باشند.

آقاي کمالي فيروزکوهي در ادامه به خبرنگار پيام گفت: آلودگي هوا چهره زشت فصل سرما است. زماني پاييز يادآور خيابان‌هاي خيس و زمستان مرورگر روزهاي برفي بود. اما از اين همه زيبايي چه نصيب ما شده؟ چهره‌اي چرک و عصباني از فصل سرما. اما اشتباه نکنيم، زيرا طبيعت پاييز و زمستان که خود دوست ندارند با اين صورت زشت و کدر ديده شوند. اين ما هستيم که بي‌رحمانه صورت خزان را با گرد تيرگي خضاب کرده‌ايم.آلودگي هوا امروز ناشي از عملکرد تک‌تک ما شهروندان است. البته در اين ميان مسئولان مربوطه که مي‌توانند بيشترين نقش را در بهبود وضعيت آلودگي هوا داشته باشند، بهتر است صريح‌تر و شجاعانه‌تر اقدام کرده و تنها دست به دامان کائنات نشوند.

کمالي همچنين با تجربه‌اي که در رانندگي وسايل نقليه سنگين دارد در اين باره ادامه داد: نمي‌توان خودرو و سوخت را حذف کرد اما مي‌توان ديزلي‌هاي فوق آلاينده را با اجرايمصوبه «نصب فيلتر دوده» حذف کرد. براي همين هم سازمان محيط زيست مي‌تواند پايش را در يک کفش کرده و نصب فيلتر دوده روي وسايل نقليه ديزلي را خواستار شود. تاکيد مي‌کنمفيلتر دوده نه پوسته فيلتر دوده. در ادامه نيز بايد بگويم نمي‌توان خودرو و سوخت را حذف کرد اما مي‌توان با بازرسي دقيق و مکرر از خط توليد وسايل نقليه، از ورود دستگاه‌هاي کم‌کيفيت آلاينده جلوگيري کرد. براي همين همسازمان‌هاي مربوطه مي‌تواند علاوه بر تست نمونه اوليه، در توليد انبوه تعدادي از دستگاه‌ها را به طور رندوم از خط توليد بيرون کشيده و تست کند.

وي در آخر نيز سازمان محيط زيست را عاملي مهم در اين مبحث خواند و گفت: آلودگي هوا گرچه بخشي از معضلات متعدد محيط زيست ايران است، اما به دليل مداخله غول‌هاي قدرت و ثروت به يک مسئله حيثيتي تبديل شده. بنابراين چنانچه سازمان محيط زيست از اين ماموريت سربلند بيرون آيد، با يک تير دو نشان زده و علاوه بر حل مشکل آلودگي هوا، مي‌تواند زين پس خود را در قامت يک دستگاه مقتدر نشان داده و به يک حرکت تاريخي دست يازد. حرکتي که به مثابه تولد دوباره براي محيط زيست کشور خواهد بود و سازمان محيط زيست ديگر چهره‌اي ضعيف و منزوي نخواهد داشت. به قطع اين مرحله در تقويم محيط زيست کشور مبدا قرار خواهد گرفت.

در ادامه با آقاي مهندس عباس دانايي کارشناس ارشد محيط زيست و عضو هيات مديره پسماند شهرداري‌هاي سمنان وارد بحث شديم و از ايشان خواستيم تا مشکلات آلودگي هوا را توضيح دهند که ايشان در پاسخ گفتند : تعاريف و مفاهيم متعددي از آلودگي هوا در دهه‌هاي اخير منتشر شده است ليکن تعريف آلودگي هوا بر اساس قانون نحوه جلوگيري از آلودگي هوا عبارت است از وجود و پخش چند ماده آلوده کننده اعم از جامد، مايع، گاز، تشعشع پرتوزا و غير پرتوزا در هواي آزاد به مقدار و مدتي که کيفيت هوا را به‌طوري که زيان آور براي انسان ساير موجودات زنده و يا گياهان و آثار و ابنيه باشد تغيير دهد. عوامل آلودگي هوا را به طور کلي از دو منشأ طبيعي و انسان ساخت مي‌توان طبقه بندي نمود که عوامل انساني شامل منابع آلاينده متحرک مثل وسايط نقليه، منابع صنعتي مثل کارخانجات کارگاه‌ها و نيروگاه‌ها و منابع خانگي، تجاري و غيره مي‌باشد.

مهندس دانايي همچنين در پاسخ به اينکه توصيه مي‌کنند در هنگام آلودگي هوا مردم در منزل بمانند. آيا در منزل هوا سالم‌تر است بيان کرد: از عنوان سالم‌تر نمي‌توان استفاده کرد به هر حال جريانات هوايي و تبادل هوا از خارج به داخل منزل صورت مي‌گيرد ليکن تغييرات سريع و عمده در بيرون به دليل تردد وسايل نقليه در واحد زمان ممکن است بيشتر باشد و در منزل وضعيت با ثبات‌تر و يکنواخت‌تر است. در اين رابطه مهمترين مسئله فعاليت بدني شخص است که نياز به اکسيژن و هوا را افزون‌تر کرده و در خيابان به دليل فعاليت بدني بيشتر در معرض خطر آلودگي هوا مي‌باشد که در منزل استراحت شخص اين معضل را کاهش مي‌دهد.

وي همچنين عوامل آلودگي سمنان را به دو منشأ آلودگي هوا تقسيم بندي نمود و توضيح داد: در شهر سمنان و حومه مي‌توان به دو منشأ آلودگي هوا اشاره نمود که يکي منبع طبيعي به دليل قرارگيري شهر در حاشيه کوير (بيابان) و پخش ذرات گرد و غبار (ريزگردها) از منابع توليد طبيعي در اراضي جنوبي شهر و نيز منشأ انسان ساخت نظير وسايط نقليه کارخانجات، کارگاه‌ها، واحد‌هاي خدماتي، منابع خانگي و نيز منابع کشاورزي و دامداري نام برد. در حال حاضر به دليل ترافيک نسبتاً روان شهري آلودگي هوا ناشي از تردد خودرو‌ها همانند کلان شهر‌ها در رتبه اول عامل آلودگي هوا محسوب نمي‌شود و به نظر اينجانب الويت آلودگي هوا ريزگردهاي منتشر شده از منشأ طبيعي و سپس عوامل صنعتي مانند کارخانجات توليد گچ، شن و ماسه، آسفالت، توليد پودر‌هاي معدني وغيره از منابع آلودگي هواي شهر مي‌باشند.

اين کارشناس ارشد محيط زيست اقدامات شهرداري سمنان را نسبتا مناسب با وضعيت شهري خواند و ادامه داد: شهرداري سمنان در دهه‌هاي گذشته اقدامات نسبتا مفيدي در اين رابطه انجام داده است از جمله توسعه فضاي سبز شهري تعريض معابر و روان سازي حرکت در آنها به منظور جلوگيري از ترافيک شهري توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي شهري (اتوبوس و ميني بوس)، انتقال صنايع مزاحم شهري به خارج از شهر از جمله شهرک خدماتي غرب سمنان و جلوگيري از فعاليت صنايع مزاحم شهري و دامداري‌ها و مرغداري‌ها در محدوده شهري مي‌توان نام برد.البته اين اقدامات گرچه تا حدودي مفيد بوده‌اند ليکن اقدامات ديگري نظير جلوگيري از تخريب باغات در جنوب و جنوب غربي سمنان و توسعه فضاي سبز در اين محور‌ها به منظور کاهش اثرات ريزگردها بر سطح شهر مي‌تواند مفيد باشد چرا که بادهاي گرم و سوزان از محور جنوب و جنوب غربي به سمت سمنان مي‌وزند و کانون ريزگردها در اين مسير واقع شده‌اند هم چنين توسعه بيشتر ناوگان عمومي شهري ضروري به نظر مي‌رسد.

مهندس عباس دانايي همچنين پيشنهادات مفيدي براي بهبود وضعيت آلودگي هوا بيان کرد و ابراز داشت: بخشي از پيشنهادات را در ذيل سوال قبل توضيح دادم در اين رابطه پيشنهادات ديگر عبارتند از جلوگيري از توسعه ساخت و ساز در ارتفاع و بخصوص در مسير بادهاي شمالي که متاسفانه در دو دهه گذشته بدون توجه به حرکت جريانات هوا بلند مرتبه سازي در شهر صورت گرفته که مي‌تواند باعث کاهش حرکت هوا از شمال به جنوب در شهر گرديده و آلودگي هوا را تشديد نمايد توسعه بيشتر وسايط نقليه عمومي و تشويق مردم به استفاده از آنها توسعه فضاي سبز و فضاي باز شهري به نحوي که ميزان سرانه فضاي سبز به حداقل پانزده متر مربع در شهر برسد. فضاي سبز شهري مي‌بايست در سطح شهر به طور يکنواخت پراکنده باشد.

دانايي در آخر به خبرنگار پيام استان سمنان گفت: کلام آخر آن که مسئولين و مردم بايد توجه داشته باشند و به اين آگاهي برسند که آلودگي هوا يکي از معضلات جوامع شهري بزرگ بوده و خسارت جاني و مالي زيادي به شهروندان تحميل مي‌کند لذا شايسته است قبل از بروز فاجعه در شهرمان اقداماتي جهت جلوگيري از افزايش آلودگي هوا به عمل آوريد که هزينه و صرف وقت و انرژي در مقابله با آلودگي هوا در ساليان بعد چندين برابر امروز براي شهر خواهد داشت لذا مسئولين توسعه شهري به ياد داشته باشند که رفع مشکل شهر اعم از تراکم شهري ارتفاع سازي و کاهش فضاي سبز در آينده هزينه‌اي بسيار فراتر از مبلغي که در حال حاضر به عنوان فروش تراکم دريافت مي‌کنند، مي‌بايست توسط مردم پرداخت شود.

گزارشگر اجتماعي: مائده شريفي

عکاس: محمد‌هادي سيستاني


نسخه چاپي ارسال به دوستان