تاریخ 1396/09/14 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
تاثير ويژگي‌هاي شخصيتي بر اعتياد اينترنتي
   نويسنده : نيلوفر دولتيان

اينترنت به عنوان ترکيبي از منابع و فناوري است که انتظار مي‌رود به عنوان زيرساخت و تسهيلاتي براي خدمت کردن در نظر گرفته شود.وابستگي گسترده به اينترنت براي فعاليت‌هايي متنوع و روزمره شامل ارتباطات، همکاري‌هاي شغلي، معاملات تجاري، سرگرمي و آموزش وجود دارد و استفاده غيرمسئولانه از اين منبع ارتباطي تهديدي بزرگ براي جامعه محسوب مي‌شود.

در سال‌هاي اخير مطالعات شيوع اعتياد به اينترنت را بين 3/0 % تا 22% گزارش کرده‌اند. به طور کلي اعتياد به اينترنت را مي‌توان به عنوان" نوعي استفاده از اينترنت که مي‌تواند مشکلات روان‌شناختي، اجتماعي، درسي و يا شغلي در زندگي فرد ايجاد کند،" تعريف کرد(گونزالز، 2008)

اعتياد به اينترنت يا وابستگي رفتاري به اينترنت صرف نظر از اينکه آن را يک بيماري يا آسيب رواني يا معضل اجتماعي بدانيم پديده‌اي است مزمن، فراگير و عود کننده که با صدمات جدي جسماني، مالي، خانوادگي، اجتماعي و رواني همراه است. رايج‌ترين اصطلاح" اعتياد به اينترنت" است که نوعي وابستگي رفتاري به اينترنت ايجاد مي‌کند.يکي از متغير‌هاي که مي‌تواند با اعتياد به اينترنت ارتباط داشته باشد ويژگي شخصيتي است که نقش تعيين‌كننده‌اي بر رفتار مشهود و آشكار فرد دارد. شخصيت عبارت است از: مجموعه سازمان يافته، واحد و متشكلي از خصوصيات نسبتاً ثابت و مداومي كه يك شخص را از اشخاص ديگر متمايز مي‌كند. برخي متغيرهايي که در ارتباط با اعتياد به اينترنت بررسي نموده‌اند، ويژگي‌هاي شخصيتي کاربران مي‌باشد. خصوصياتي مانند کمرويي، تکانشي بودن، تنهايي، اضطراب، افسردگي، خشونت و پرخاشگري، سبک شخصيتي درون گرايي، احساسات ناپايدار و خيال‌پردازي، دنبال تازگي بودن، اجتناب از آسيب و کاهش، وابستگي به پاداش، برون‌گرايي.

يکي از علت‌هاي مهم روند رو به رشد مشکل اعتياد به اينترنت در ايران اين است که مديريت کلان اجتماعي برنامه‌ريزي مناسبي براي رفع مشکلات اجتماعي جوانان نظير رفع بيکاري، شرايط مناسب ادامه تحصيل و مشکلات معيشتي جوانان ننموده، برنامه‌ريزان اجتماعي برنامه مناسبي ارائه نکرده اند هم چنين در زمينه نحوه استفاده از اينترنت کار فرهنگي صورت نگرفته که در صورت ادامه اين روند بايد شاهد عوارض آسيب جديدي باشيم که جامعه ما را تهديد مي‌کند. جوان وارد يک فضاي مجازي مي‌شود و در اين فضا مي‌خواهد شروع به مکالمه و تبادل افکار کند. در اين صورت نکته‌اي که وجود دارد اين است که اين شخص از واقعيت دور مي‌شود و فراموش مي‌کند که ارتباطات مجازي و واقعي چقدر تفاوت دارند و دچار رفتار دوگانه مي‌شود و دچار تخيلات مي‌گردد. همچنين اعتياد به اينترنت از مواردي است که بسياري از کاربران را اسير خود مي‌کند و موجب مي‌شود که کاربران در فعاليت‌هاي اجتماعي کمتر درگير شوند و موجب افت تحصيلي و عدم مسئوليت‌پذيري در فرد و انزواي اجتماعي و عزت نفس کمتر در فرد مي‌شود. افرادي که زمان‌هاي طولاني و متمادي را صرف انجام بازي‌هاي رايانه‌اي مي‌کنند يا در گروه‌هاي بحث اينترنتي شرکت کنند در شمار افراد آلوده قرار مي‌گيرند. نکته‌اي که بايد به آن توجه جدي شود اين است که اين افراد درست مثل معتادان به مواد مخدر بعد از مدتي و در صورت عدم دسترسي به کامپيوتر و اينترنت دچار بي‌قراري، تحريک‌پذيري، عصبانيت و احساس نياز مي‌شود البته اين علائم از فردي به فرد ديگر متفاوت است.

حال اين سوال پيش مي‌آيد که آيا ويژگي‌هاي شخصيتي بر اعتياد اينترنتي تاثير معناداري دارد؟

با توجه به تحقيق انجام شده در ميان دانشجويان (مطالعه موردي: دانشگاه سمنان) مي‌توان گفت که ويژگي‌هاي شخصيتي تاثير مهمي بر استفاده از اينترنت و در نهايت اعتياد اينترنتي دارند و رابطه‌ي مثبتي ميان ويژگي‌هاي شخصيتي درون گرايي، روان رنجوري و تجربه گرايي با اعتياد به اينترنت وجود دارد و برون گرايي و وظيفه شناسي در اکثر تحقيقات با اعتياد به اينترنت رابطه منفي دارد و همچنين در تحقيق صورت گرفته مشخص شده است که اعتياد به اينترنت در مردان دو برابر زنان مي‌باشد و افراد معتاد به اينترنت تمايل بيشتري به ريسک پذيري براي کارهاي پر خطر دارند و علايم بالاتري از اختلال افسردگي و خصومت و پرخاشگري نسبت به ديگران داشته و کمبود توجه و بيش فعالي و عزت نفس پاييني را دارند. همچنين افراد معتاد به اينترنت داراي عدم مسئوليت پذيري اجتماعي کم و انزواي اجتماعي و ناکارآمدي تحصيلي و کاري مي‌باشند. از آن‌جايي که بعد روان رنجوري در ابعاد پنج‌گانه‌ي ويژگي‌هاي شخصيتي بيشترين تاثير را در اعتياد اينترنتي داشته و از حساسيت زيادي برخوردار است.

پيشنهاد مي‌شود فشارهاي رواني حاصل از درس و محيط دانشگاهي را براي دانشجويان کاهش دهيم يا با اطلاع رساني و برنامه‌هاي آموزشي، ثبات هيجاني و قدرت تصميم‌گيري عقلايي در شرايط حساس را در آن‌ها بالا ببريم. براي بعد برون‌گرايي پيشنهاد مي‌شود با ايجاد جو آرام در دانشگاه محيطي فراهم کرد که دانشجويان احساس راحتي کنند به طوري که براي برقراري ارتباط واهمه نداشته باشند و حتي به برقراري ارتباطات سالم و تبادل اطلاعات مفيد تشويق شوند و براي توجه به بعد سازگاري بهتر است کارهاي تيمي در سطح دانشگاه بيشتر مورد توجه قرار گيرد.در رابطه با شيوع اعتياد اينترنتي پيشنهاد مي‌شود مسئولين تعرفه‌هايي را براي استفاده سالم و به اندازه از خدمات اينترنتي براي دانشجويان مشخص کنند و کميت و کيفيت اتصال به اينترنت را کنترل کنند. از آنجايي که افرادي که اعتياد اينترنتي در آن‌ها بيشتر بوده است اغلب با هدف بازي و يا سرگرمي جذب استفاده از اينترنت شده اند بايد طبق برنامه‌هاي آموزشي افراد را به ايجاد يک برنامه زمان بندي شده براي اتصال و بيرون زدن از محيط مذکور مقيد کرد و خانواده‌ها با ايجاد برنامه‌هاي سرگرم کننده و سالم اوقات فراغت فرزندانشان را پر کنند تا کمتر با اينترنت وقت بگذرانند.

پيشنهاد مي‌شود به افراد آگاهي دهيم تا بدانند استفاده زياد از رايانه و رفتار يک بعدي و گوشه گير به آن‌ها ميدهد و حتي اعتماد به نفس آن‌ها را در زندگي اجتماعي نيز دستخوش تغيير قرار مي‌دهد.

همچنين پيشنهاد مي‌گردد مقامات در راه اندازي آژانس‌هاي معالجه و بازپروري افراد معتاد به اينترنت همت گمارند.

پژوهشگر و مدرس دانشگاه


نسخه چاپي ارسال به دوستان