تاریخ 1396/04/18 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره برو جستجو جستجوی پیشرفته  
بيکاري و خشکسالي عامل تخليهروستاهاي استان سمنان

خالي شدن روستاها و کوچ جمعيت روستائيان به شهرها پديده غالب بيشتر نقاط کشور است؛ در استان کويري سمنان، در کنار مشکل شديد کم آبي، نبود اشتغال کافي ازدلايل مهم خالي شدن روستاها عنوان شده است که براي کاهش آثار مخرب اين دو عامل، اقدام‌هايي در دست انجام است.

روستاها هميشه نقشي مولد در توليد محصولات کشاورزي و دامي داشته و تغذيه کننده نقاط شهري در تامين چرخه غذايي بوده است، در کنار اين نقش مهم، تامين امنيت در نقاط دورافتاده، مهمترين کارکرد روستاهاست که در استان پهناور سمنان، اين نقش اهميتي دوچندان داشته است.

کم آبي در استان سمنان دامن روستاها را گرفته است و با پايين آمدن توليد کشاورزي به دليل کم آبي، بسياري از روستائيان با از دست دادن شغل، به شهرها کوچيده‌اند؛از همين رو، يکي از محوري‌ترين دلايل خالي شدن روستاها از سکنه استان سمنان نبود اشتغال و مشکل کم آبي در کنار کويري بودن استان سمنان بيان مي‌شود.

جايگاه روستاها براي جذب و توسعه برنامه‌هاي کلان توسعه محور و آمايش کشور به عنوان يکي از قطب‌هاي مهم از اهميت خاص برخوردار است و دولت يازدهم نيز فعاليت‌هاي انجام داده است.

بر اساس نظر کارشناسان، اکنون از هزار و 625 روستاي استان سمنان در گذشته تنها 400 روستا داراي سکنه است که تعداد قابل توجهي از اين روستاها به دليل پهناور بودن استان سمنان در نقاط دورافتاده قرار دارند و به بسياري از آنها به وسيله تانکر آب‌رساني مي‌شود، به اعتقاد بسياري از صاحبان نظران توجه ويژه به روستاها و برنامه‌ريزي براي توسعه روستايي منجر به افزايش توليد، ماندگاري جمعيت و کاهش آسيب‌هاي اجتماعي ناشي از مهاجرت و حاشيه‌نشيني، مشاغل کاذب در شهرها مي‌شود.

نبود آب کافي براي کشاورزي منجر به بيکاري جوانان شده و آنان را براي گذران زندگي و تامين معاش خانواده مجبور به ترک محل زيست خود و مهاجرت‌ها به کلان شهرها و نزديک‌ترين شهرهاي اطراف کرده است؛ پديده خشکسالي بسياري از دشت‌هاي وسيع استان سمنان را نيز دچار بحران آبي کرده است؛ بارش‌هاي سال 96-95 در استان هفت درصد رشد داشت، ولي همچنان در مقايسه با متوسط درازمدت 12 درصد کاهش دارد.

روستاييان در اين گزارش از علل مهاجرت به شهرها مي‌گويند و تعدادي از مسوولان نيز اقدامات مربوط به اين حوزه را در استان سمنان بازگو کرده‌اند.

يکي از روستا نشينان ده‌صوفيان در استان سمنان در 10 کيلومتري شمال شرقي شهرستان مهديشهر، گفت: به دليل نزديک بودن اين روستا به شهرک صنعتي مهديشهر و شهرستان مهديشهر، جوانان روستا به دليل وجود نداشتن زمينه کاري، از اين روستا مهاجرت کرده‌اند.

به گفته وي، کار به جايي رسيده که تنها درخت و به نوعي ميراث اين روستا که عمري بالاي 2 هزار سال دارد به دليل کم آبي و قرار داشتن در کوهپايه در حال خشک شدن است.

اين روستانشين ده‌صوفيان خاطر نشان کرد: اگر مشکل آبي برطرف شود، به طور حتم مشکل بي‌کاري و مهاجرت نيز حل خواهد شد.

يکي از روستانشينان چاشم در 48 کيلومتري شمال شهرستان مهديشهر بيان داشت: چند سالي است که دستور و يا مصوبه‌اي براي گازرساني به اين روستا انجام شده، اما هنوز گازرساني انجام نشده است.

رقيه موسوي‌ افزود: در تمام ايام براي گرم نگه داشتن منازل به ويژه در زمستان براي پخت غذا، گرم کردن آب مسير 50 کيلومتري براي پر کردن کپسول به شهر مي‌رويم و برخي با بخاري‌هاي نفتي منازل خود را گرم مي‌کنند.

وي بيان داشت: به دليل طولاني بودن مسير و مهيا نبودن شرايط تحصيلات عالي و کار، جوانان بعد از مدتي اين روستا را ترک مي‌کنند.

وي خاطرنشان کرد: نداشتن بوستان جنگلي، کتابخانه و نداشتن مکاني براي گذراندن اوقات فراغت از ديگر مشکلات به ويژه براي ماندگاري جوانان در روستاست.

يکي از ريش سفيدان روستاي فولاد محله از توابع شهرستان مهدي‌شهر نيز گفت: اين روستا که بر سر راه اصلي محور شهميرزاد- ساري واقع شده، هنوز گازرساني نشده است و نياز اصلي اين منطقه سردسير رفع نشده، در حالي که بسياري از نقاط ديگر در استان سمنان از نعمت گاز برخوردارند.

وي تصريح کرد: اين روستا داراي ظرفيت گردشگري بسيار بالا و چشمه‌هاي آب فراوان است اما مشکل اصلي روستا نبود گاز است که اگر اين مشکل برطرف شود، دلگرمي زيادي براي خانواده‌هاي اين روستا در فولادمحله ايجاد مي‌شود.

يکي از اهالي روستاي صيد آباد دامغان که اکنون دانشجوي شهر سمنان است نيز گفت: خوشبختانه به دليل بالا بودن تعداد روستاهاي دامغان، ميل به روستانشيني افزايش پيدا کرده است.

فاطمه عاشوري افزود: با توجه به اين که در سال زراعي 96- 95 مقدار زيادي از درختان دچار آسيب شده است، توجه مسوولان براي بهبود رونق کشاورزي، مانع مهاجرت روستائيان به شهر خواهد شد.

وي تصريح کرد: داشتن مدرسه تا پايه تحصيلي ششم ابتدايي در برخي روستاها و در برخي ديگر تا دوره متوسط اول و دوم‌ به طور متناوب دانش آموزان را مجبور به مهاجرت به شهر يا گذراندن مسافت‌هاي طولاني هر روزه به شهر کرده است.

استاندار سمنان گفت: با توجه به اين که دهياري‌ها، بخش داري‌ها از اوضاع روستاها بيشتر مطلع هستند، بايد با حفظ اولويت، رسيدگي به تمام امور را برعهده گيرند.

محمد رضا خباز افزود: ظرفيت کشاورزي در استان سمنان به ويژه در روستاها با توجه به ارزش افزوده، بايد در نظر گرفته شود.

استاندار سمنان گفت: استان علاوه بر گنجايش صنعت، ظرفيت خوبي براي افزايش رونق کشاورزي و توليدات آن دارد‌.

رئيس سازمان جهاد کشاورزي استان سمنان با بيان اينکه تغيير الگوي کشت و برطرف شدن نياز آبي با همکاري خود کشاورزان محقق خواهد شد و با اشاره به برنامه جهادکشاورزي سمنان در حوزه صرفه جويي در مصرف آب، تصريح کرد: در سال 95 بيش از پنج هزار هکتار از اراضي استان با اعتباري بالغ بر 42 ميليارد تومان به سامانه آبياري نوين مجهز شد که با اجرايي شدن اين طرح 15 ميليون متر مکعب در مصرف آب صرفه جويي شد.

سيدحسن ميرعماد بيان داشت: درسال 96 پيش بيني شده است 12 هزار هکتار از اراضي استان سمنان به سامانه آبياري نوين مجهز شوند.

وي با اشاره به اين که بيش از 60 درصد لوله کشي‌ها و کانال کشي‌هاي آب حوزه کشاورزي در استان سمنان فرسوده و منجر به تبخير و هدر رفت آب مي‌شود، خاطرنشان کرد: با توجه به سياست گذاري‌هاي انجام شده 75 کيلومتر لايروبي قنات‌هاي استان سمنان به ويژه مناطق روستايي براي بهبود و افزايش آب دهي در دستور کار قرار دارد.

وي خاطرنشان کرد: احداث 200 هزار مترمکعب سد ذخيره سازي آب براي بهبود و توسعه کشاورزي در سال 96 در برنامه قرار دارد.

رئيس سازمان جهاد کشاورزي استان سمنان گفت: به منظور ارتقاي بهره وري آبياري، توسعه باغات در اراضي پست و کشت‌هاي گلخانه‌اي در استان بايد افزايش يابد.

ميرعماد، يکي از راهکارهاي کاهش مهاجرت‌هاي روستائيان به ويژه در مناطق حاشيه کويري را توسعه آبياري نوين کشاورزي دانست و خاطرنشان کرد: آموزش کشاورزي نوين و انتقال يافته‌هاي تحقيقاتي به مزرعه کشاورزان از ديگر موارد کاهش مهاجرت روستاييان است.

ميرعماد با اشاره به اين که در سال گذشته ميزان سطح کشت جاليز پرآب گرمسار از پنج هزار هکتار به هزار و 500 هکتار کاهش يافته است، خاطرنشان کرد: سه هزار هکتار باغات پسته استان سمنان نيز افزايش يافته است.

وي با اشاره به برخي اقدام‌ها با هدف تقويت ساختارهاي اقتصادي در مناطق روستايي در حوزه کشاورزي، خاطرنشان کرد : تا کنون 23 صندوق خرد روستايي در طرح توانمندي جوامع محلي براي روستاها در قالب يک اتحاديه زنان روستايي ايجاد شده است که کمک مهمي به تقويت ساختارهاي روستايي است.

وي بيان داشت: رديف اعتباري تعاوني زنان روستايي در استان سمنان اختصاص يافته و استان سمنان جزو سه استان اول در توليدات روستايي است.

رئيس سازمان جهادي کشاورزي استان سمنان بر آموزش زنان روستايي در بخش‌هاي پرورش گل محمدي، زنبورداري ميامي در کالپوش و گياهان دارويي با توجه به ميزان بارش‌هاي ديمي تاکيد کرد و يادآورشد: باتوجه به اهميت ويژه آب در استان سمنان، روند روزافزون آبياري نوين قطره‌اي بايد بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد.

مديرعامل شرکت آب و فاضلاب روستايي استان سمنان نيز گفت: در سال 95 به 56 روستاي استان با تانکر آب رساني مي‌شد اما پيش بيني مي‌شود در سال 96 اين تعداد به 22 روستا کاهش يابد.

منصور کشاورزيان افزود: از سال 92 تا سال 95 شاخص بهره مندي آب روستايي در استان سمنان از 57 به 64 درصد رسيد و با 90 عنوان طرحي که در سال 96 براي بهبود آب مناطق روستايي درنظر گرفته شده است، اين شاخص به 70 درصد خواهد رسيد.

وي، به روستاهاي کويري استان سمنان مانند سرکوير، فرينو، حجاج، خارتوران اشاره کرد و گفت: آبرساني با تانکر در اين روستاها به طور متناوب هفته‌اي يک بار با تانکر و در روستاي کوه زر به صورت موردي انجام مي‌شود.

کشاورزيان تصريح کرد: آبرساني و بهبود وضعيت آب آشاميدني 10 روستاي استان سمنان شامل روستاي چاشم، پرنيان، محمد آباد شهرستان ميامي، سرخ‌ده، ابر شاهرود، جوزانه و سراور انجام مي‌شود و اين روستاها در سال 96 زير پوشش آب و فاضلاب روستايي استان قرار مي‌گيرند.

وي با اشاره به اين که در سال 92 بيش از 52 هزار مشترک آب روستايي در استان سمنان وجود داشت، خاطر نشان کرد: در سال 95 اين تعداد مشترک به 58 هزار افزايش يافت.

مديرعامل شرکت آب و فاضلاب روستايي استان سمنان بيان داشت: نصب کنتور هوشمند با هدف کنترل از راه دور براي مجتمع‌هاي دامداري مناطق روستايي در نظر گرفته شده تا مقدار مصرف آب آنان کنترل شود، در حال حاضر 284 روستا و 56 آبادي زير پوشش شرکت آب و فاضلاب روستايي استان سمنان قرار دارند.

فرماندار شهرستان آرادان با اشاره به اينکه تامين آب روستاها يکي از اولويت براي حيات و باقي ماندن اهالي در روستا‌ها است، گفت: نمي‌توان آب شرب مردم روستا را تامين کرد و آب کشاورزي و دام را مهيا نکرد.

سعيد افشار نادري با اشاره به اين که تعداد زيادي از افراد براي ايجاد مجتمع گاوداري مراجعه داشته‌اند، خاطرنشان کرد: شرکت آب و فاضلاب روستايي اين مسووليت را نمي‌پذيرد.

فرماندار شهرستان ميامي با بيان اينکه اجرايي کردن هر طرح به ويژه در قالب طرح‌هاي روستايي و گردشگري نياز به آب دارد و با اشاره به اين که ابتدا بايد با آگاهي و همراه با آموزش به کشاورزان همراه باشد، خاطرنشان کرد: روستايي که پنج اينچ در ساعت آب کشاوري دارد نبايد تنها 10 هکتار زمين را آبياري کند.

محمد مهدي کريمي گفت: رونق توليد و بهبود توليدات کشاورزي تنها در بخش‌هاي عمده کشاورزي نيست بلکه بايد به کشاورزي‌هاي خرد روستايي اهميت داد.

نماينده مردم شهرستان دامغان گفت: اگر روستا آباد شود کشور آباد مي‌شود، احترام به مالکيت و کم کردن حق آبه کشاورزي نادرست است و استان سمنان تنها استاني است که براي آب سخت گيري مي‌شود.

ابوالفضل حسن بيگي با اشاره به اين که بر اساس قانون به ازاي هر 2 هزار متر 30 متر‌ بايد مجوز ساخت براي نگه داري ادوات کشاورزي و خانه کارگري زمين داده شود، گفت: در يک زمين پنج هکتاري باغ پسته عبدل آباد دامغان بدون اين که به آن آب، برق گاز بدهند هر روز مامور براي تخريب يک بناي 59 متري حضور پيدا مي‌کند.

وي تصريح کرد: شهرستان دامغان 120 روستاي بالاي بالاي 50 خانوار دارد که مي‌توان از اين ظرفيت براي افزايش خانه‌هاي بوم گردي استفاده کرد.

حسن بيگي خاطر نشان کرد : بهتر است جلسات به جاي اين که در شهر‌ها و مراکز استانها و مرکز کشور برگزار شود، در روستاها برگزار شود.

نماينده مردم شهرستان دامغان در مجلس شوراي اسلامي تصريح کرد: 120 روستاي شهرستان دامغان با بيش از 2 هزار خانه قديمي، آمادگي ايجاد خانه بوم گردي را دارد و کار تعدادي از آنها شروع شده است.

معاون سياسي، امنيتي واجتماعي استانداري سمنان گفت: آسيب‌هاي اجتماعي، فقر و بيکاري به علت مهاجرت بي‌رويه روستائيان به شهرها و حومه شهر‌ها است.

محمود قنبري افزود: از هزار و 625 روستاي استان سمنان تنها در 400 روستا سکونت مي‌کنند و بقيه تخليه شده است، از مجموع اين مقدار تنها 308 روستا داراي 20 خانوار به بالا جمعيت است و بقيه زير 15 خانوار دارند.

قنبري، يکي از راه‌هاي باقي ماندن جمعيت کنوني روستائيان استان سمنان را ايجاد اشتغال، توليد و شناسايي ظرفيت‌هاي مختلف روستاها دانست و خاطر نشان کرد: تامين امکانات آموزش و فراهم کردن توليدات و ايجاد بازار فروش راهکار مناسبي براي کاهش مهاجرت روستائيان به شهر‌ها است

وي با اشاره به اين برخي ظرفيت کشاورزي و گردشگري برخي روستاها با حضور فرمانداران بايد شناسايي شود، گفت: در پايان سال بايد به يک رقم ملموس در اين زمينه برسيم و بحث اشتغال بدون آموزش امکان پذير نيست.

معاون سياسي، امنيتي و اجتماعي استانداري سمنان گفت: همه تصميم گيري‌ها در نشست‌ها بايد منجر به اشتغال و توليد شود.

فرماندار شهرستان مهديشهر گفت: روستاي چاشم و صنايع دستي به نام گليج اين روستا با حمايت‌هايي در استان تهران و صنايع دستي و روستاي پرور در دستور کار قرار دارد.

حسن ارگي افزود: 35 درصد عشاير استان سمنان در مهديشهر هستند که بيش از 50 درصد دام استان سمنان را در اختيار دارند که بايد بسته‌هاي حمايتي ويژه‌اي براي اين دامداران در نظر گرفته شود.

فرماندار شهرستان مهديشهر گفت: توجه به ظرفيت‌هاي بوم‌گردي و تبديل آنان به اماکن تفريحي اقامتي منجر به رونق گردشگري در استان و مولد کار در روستاها مي‌شود.

عليرضا عربي

خبرنگار روزنامه پيام استان سمنان


نسخه چاپي ارسال به دوستان