تاریخ 1392/08/07 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 3492 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 قليان پايه ثابت تفريح خانواده هاي ايراني 
  تکثر باورهاي غلط ؛ عامل شيوع مصرف سيگار و قليان

اشاره:
آسيب ها و زيان هاي ناشي از دود سيگار و قليان امروزه براي همگان و حتي آنها که به بهانه اش گرد هم مي آيند که ساعاتي را بگذرانند،امري روشن است.
امروزه مصرف سيگار و قليان در بين نوجوانان و جوانان رو به ازدياد است; و از اين رو مي طلبد مباني و ريشه  هاي اين موضوع را در يک کليت به هم مرتبط مورد توجه قرار داد.
بديهي است بررسي علل و عوامل موثر بر مصرف سيگار و قليان و هر ماده اعتيادآور ديگر، صرفا از منظر جامعه  شناسي و روان شناسي خالي از اشکال نيست.

*********************

عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي سمنان گفت: تحولات زمانه و تبديل جوامع از يک ساختار سنتي به ساختار مدرن عمدتا با تلفات فرهنگي و اجتماعي همراه است، هرچند برخي کشورها با مديريت بهينه اين تحول، آثار سو» آن را کاهش دادند; اما هيچ گاه نتوانستند از مضرات آن کاملا مصون بمانند.
نعمت ستوده افزود: همان گونه که مي دانيد، ما در زمانه اي زندگي مي کنيم که از طرف محققان و متفکران به عصر استرس و اضطراب، تنوع و کثرت  طلبي، ناپايداري در روابط انساني، ارتباطات و ديجيتال و عصر عصيان هاي اجتماعي و فرهنگي معروف است که ذات عصري آن با سرعت و قدرت و تنوع و کثرت  طلبي سرشته شده است و مي رود تا رنگين کماني از جلوه  هاي فرهنگي و تربيتي را فرا روي انسان قرار دهد.
وي ادامه داد: ما در زمانه خود، با افزايش شديد رقباي تربيتي و ايجاد نسلي مجازي مواجه شده  ايم، نسلي که بيش از آن که دست پرورده خانواده و فرهنگ خود باشد، تربيت شده فضاهاي ناهمگن و متکثري است که هر يک سازي ناساز را مي نوازند.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي سمنان تصريح کرد: امروزه به علت تاثير بيش از حد فضاهاي مجازي، واژگان جديدي مانند فرزندان مجازي به ادبيات اجتماعي ما اضافه شده است و چنين به نظر مي رسد که، والدين کمتر از 10 درصد در تربيت فرزندان خود نقش دارند و نقش اساسي امروزه از خانواده به جامعه و نهادهاي تربيتي و فرهنگي درون جامعه محول شده است و متاسفانه اين نهادها در قالب هاي بوروکراسي خود توان حمل اين وظيفه را ندارند.
ستوده با تاکيد بر اينکه هيچ گاه آموزش و پروش و صداي و سيماي ما قادر نيست، خلا» وجودي والدين را براي فرزندان ما پر کند، بيان کرد: ورود امواج در قالب اينترنت و ماهواره نيز، جا را براي اثر گذاري والدين بر فرزندان محدود و تنگ نموده است و در چنين فضايي که نقش خانواده در تربيت کم رنگ و بي رنگ شده است و نهادهاي تربيتي- فرهنگي جامعه نيز توان اين مهم را ندارند، هر چيزي مانند سو» مصرف مواد، مصرف سيگار و قليان و بروز انواع مشکلات رفتاري قابل تصور است.
وي افزود: برآيند همه اين مسائل اين شده است که جامعه ما در مسير غيراستاندارد فرهنگي در حال حرکت باشد و در اين شيب و حرکت پر سرعت غيراستاندارد، همه چيز قابل تصور است.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي سمنان گفت: امروزه ما با نسلي روبه  رو هستيم که به علت ساز و کارهاي نامناسب اجتماعي- فرهنگي داراي سطح بالايي از استرس، اضطراب، افسردگي و روحيه بالاي فردگرايي و لذت  طلبي است.
ستوده بيان کرد: اين مسائل باعث بروز انواع اختلالات روان شناختي و اجتماعي در جامعه ما شده است، جوانان و نوجوانان با داشتن ويژگي هايي مانند خطرپذيري، نوخواهي، تنوع  طلبي مفرط، بي باکي و تهور و جستجوي تجربه هاي جديد، از درون مستعد استرس و اضطراب و بروز مشکل هستند، حال اگر در بيرون يعني فضاي اجتماعي - فرهنگي هم ما با مشکلات روبرو باشيم، همه چيز براي بروز اختلات و آسيب هاي اجتماعي مهيا است.
وي افزود: در کنار همه اين مسائل، ضعف شديد مباني ايدئولوژيک را نبايد ناديده گرفت; عدم درک درست از فلسفه حيات و مشکلات هويتي و ورود هويت هاي جعلي و ساختگي هم زمينه ساز بروز انواع مشکلات بنابراين، مشکل فراتر از آن چيزي است که تصور مي کنيم.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي سمنان گفت: مشکل ما فقط اين نيست که شيوع مصرف قليان در ميان دختران و پسران جوان ايراني با افزايش چشمگيري رو به رو شده است، مشکل ما باور غلطي است که در حال تکثر هستند، مثلا اين باور که مضرات قليان از سيگار کمتر است و اينکه کشيدن يک يا دو بار قليان و سيگار در روز فرد استفاده کننده را دچار مشکلي نمي کند، و اينکه مثلا، اين تفکر در جامعه ما و به ويژه نسل جوان شکل بگيرد که دود حاصل از قليان از آب آن رد مي شود و مواد سمي آن از بين مي رود، اين زير ساخت هاي فکري وقتي شکل بگيرند، ديگر نمي توان با روش هاي برخورد فيزيکي و ...جلوي مشکل را گرفت.
ستوده تصريح کرد: به دليل وجود مسائل ريشه  اي در مصرف مواد اعتيادآور، من اعتقاد دارم، اجراي طرح هاي ضربتي براي جمع  آوري سيگار، قليان اجرا و مواد اعتيادآور بي  فايده است، ما داراي برخوردهاي به شدت دوگانه در زمينه مصرف سيگار و قليان و اعتياد هستيم.
فقر کانون هاي فرهنگي پويا و متناسب
با نيازهاي جوانان در کشور مشهود است
وي اضافه کرد: از يک طرف تعداد مغازه  هايي که وسائل مربوط به قليان و سيگار مانند تنباکوهاي ميوه اي و زغال هاي ويژه قليان را در سوپر مارکت ها و حتي دکه  ها در معرض ديد عموم قرار دارد، در حال افزايش است و تعداد اماکني که فرصت هاي فرهنگي و کالاهاي فرهنگي را به جامعه جوان ما عرضه مي کنند، تقريبا ناچيز است و تا زماني که به ريشه  ها نپردازيم، هيچ کدام از اين طرح هاي ضربتي و هشدارها درباره مضرات و خطرات مصرف قليان اثر بخشي لازم را ندارند.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي سمنان گفت: فقر کانون هاي فرهنگي پويا و متناسب با نيازهاي جوانان کاملا مشهود است، براي مثال در شهرستان سمنان که مرکز استان سمنان هم است با جمعيتي حدود 150 هزار نفر، بيش از 25 هزار دانشجو داريم اگر نسبت بگيريد، درصد نسبتا بالايي است و در کشور جزو محدود شهرهايي است که اين اندازه جوان در آن مشغول تحصيل است; محيط هاي تفريحي و فرهنگي اين شهرستان چقدر است؟ جوانان اوقات فراعت خود را در اين شهر چگونه بگذرانند؟ چند تا استخر، کتابخانه، کانون فرهنگي و....داريم؟
ستوده اظهار کرد: اگر شعار مي دهيم، جوانان ايراني بايد به دنبال تفريح سالم و سازنده باشند، آيا نبايد همزمان به دنبال فرهنگسازي و ايجاد محيط هاي مناسب و سازنده باشيم، اگر قليان کشيدن را نهي مي کنيم، کدام الگوي سالم تفريحي ديگري را براي جوان ايراني در جامعه پيشنهاد مي کنيم.
وي گفت: به همين دليل من اعتقاد دارم صرفا با گفتن اين که مصرف سيگار و تنباکو براي سلامت زيان آور است، نمي توانيم در زمينه کاهش مصرف اين مواد در جوانان موثر باشد.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي سمنان افزود: مادامي که به مباني و ريشه  ها توجه نکنيم، هرقدر هم پزشکان و متخصصان بهداشت و سلامت کشور درباره مضرات و خطرات ناشي از مصرف سيگار و قليان حرف بزنند، فايده اي ندارد.

قليان پايه ثابت تفريح خانواده هاي ايراني است
ستوده تصريح کرد: متاسفانه امروزه به هر تفريحگاهي که سر بزنيم، قليان يکي از پايه هاي ثابت تفريح جوان و خانواده هاي ايراني است و دختران و افراد کم سن و سال هم به اين آمار اضافه شده اند; بنابراين زماني که مي خواهيم با يک پديده اجتماعي مانند اعتياد، مصرف قليان و سيگار برخورد کنيم، بايد به دنبال ريشه هاي اصلي آن معضل باشيم و صرفا به لايه اي بيروني بسنده نکنيم.
وي افزود: براي حل مشکل قليان مانند مشکلات ديگري چون مبارزه با بدحجابي، کاهش اعتياد، کاهش طلاق و هزاران مشکل و پديده اجتماعي ديگر بايد در کنار طرح هاي نظامي و انتظامي و برخوردهاي قانوني، به دنبال فرهنگ سازي و ارائه الگوهاي فرهنگي و تفريحي جايگزين براي جوانان باشيم.

افزايش چشمگير مصرف قليان در نوجوانان و جوانان
همچنين محمد نسيمي معاون امور توسعه پيشگيري و درمان اعتياد بهزيستي استان سمنان نيز گفت: مصرف قليان بين نوجوانان و جوانان به طور چشمگيري افزايش يافته است، به طوري که طبق مطالعات انجام شده در ايران مصرف قليان بين نوجوانان 13 تا 15 سال از سال 1382 تا 1389 دو برابر افزايش يافته است.
نسيمي افزود: آمار دقيقي از ميزان مصرف سيگار و قليان در استان سمنان در دست نيست; ولي برآورد مي شود، اين ميزان مصرف در استان نيز در رده هاي سني 15 تا 24 شيوع بيشتري داشته باشد. وي گفت: مصرف سيگار موجب مشکلات قلبي، سکته، آب مرواريد، بيماري هاي مزمن ريوي، سرطان هاي خون، ريه، دهان، گلو، معده، لوزالمعده، گردن، کليه، ناي و مثانه مي شود.
معاون امور توسعه پيشگيري و درمان اعتياد بهزيستي استان سمنان با بيان اينکه به طور متوسط 90 درصد سرطان هاي ريه به دليل مصرف سيگار است، افزود: مرگ و مير ناشي از ابتلا به سرطان ريه در ميان افراد سيگاري تقريبا دو برابر افراد غيرسيگاري است و هر نخ سيگار حدود 5 و نيم دقيقه از عمر انسان مي کاهد.
نسيمي ادامه داد: مصرف سيگار موجب تنفس بد، تغيير رنگ دندان ها، بوي بد دهان، کاهش ويتامين سي، چروک پوست، کاهش توانايي در انجام حرکات ورزشي، آسم، گلودرد، زخم معده، فشار خون و ضربان قلب بالا مي شود.
وي اظهار کرد: مصرف سيگار و قليان گام نخست به سوي اعتياد به مواد مخدر است; بنابراين خانواده ها بايد علاوه بر ارتباط عاطفي مناسب با فرزندان خود و محيطي خارج از تنش هاي رواني را در خانواده ايجاد کنند.
معاون امور توسعه پيشگيري و درمان اعتياد بهزيستي استان سمنان ارائه خدمات مشاوره، آگاه سازي جوانان و نوجوانان به ويژه قشر آسيب ديده اجتماعي و يا در معرض آسيب، ترغيب قشر جوان و نوجوان جامعه به شرکت در فعاليت هاي ورزشي و تفريحي را از راهکارهاي مناسب پيش روي پديده شوم اعتياد است.

تاثير مخرب مصرف سيگار و قليان بر سلامت فردي و اجتماعي مغفول مانده است
يک کارشناس ارشد روانشناس باليني نيز گفت: متاسفانه تاثير مخرب مصرف سيگار و قليان بر سلامت فردي و اجتماعي به عنوان مقدمه و دروازه ورود افراد به اعتياد مغفول مانده است.
معصومه اسماعيل پور افزود: آثار و پيامدهاي ناشي از مصرف سيگار و قليان در دراز مدت و بعد از 8 الي 15 سال آشکار مي شود.
وي بيان کرد: بر پايه آمارهاي موجود، افزايش دو برابري مصرف سيگار و قليان در ميان نوجوانان و جوانان بيان کننده اين مطلب است که دوره بلوغ و نوجواني دوره بحران زندگي فرد محسوب مي شود.
اين کارشناس ارشد روانشناس باليني استان سمنان با بيان اينکه تفکيک جنسيتي براي مصرف سيگار و قليان امري غيرمنطقي است، گفت: متاسفانه قبح استفاده از مصرف سيگار و قليان در اماکن و انظار عمومي از بين رفته است و متصديان فرهنگي و اجتماعي بايد در اين خصوص چاره انديشي کنند.
اسماعيل  پور اظهار کرد: از منظر روانشناسي منع استعمال سيگار، قليان و يا هر عادت نامناسب ديگر بدون ايجاد جايگزين مناسب در دراز مدت بي  فايده است.
وي افزود: ايجاد بسترهاي مناسب ورزشي در استان، ترويج فرهنگ مطالعه و اصلاح الگوي تفکر راهکارهاي مناسبي در جهت کاهش جذب افراد به سمت مصرف مواد زيان آور غيربهداشتي است.
مدير مرکز ترک اعتياد قائم استان سمنان و دارنده مدرک «ام.پي.اچ» و اعتيادپژوهي از دانشگاه شهيد بهشتي تهران نيز گفت: موثرترين روش در بحث آسيب هاي اجتماعي پيشگيري است و در اين راستا آموزش مهارت هاي زندگي، تغيير نگرش، تغيير رفتار و در نتيجه تغيير در شيوه زندگي مي تواند بسيار تاثيرگذار باشد.
حميد اقبالي افزود: هيچ يک از مصرف کنندگان مواد مخدر به يکباره و مستقيما به سراغ مواد اعتيادآور از جمله ترياک، حشيش، هروئين، شيشه و يا ساير مواد افيوني خطرناک و خانمان  سوز نرفته  اند و آغاز راه اين افراد سيگار بوده است و بايد گفت سيگار مادر تمامي مواد مخدر است.
وي گفت: بيشترين شيوع مصرف سيگار مربوط به سنين جواني و نوجواني است و به نظر مي رسد توجه بيشتر خانواده ها و جامعه به اين گروه سني و آموزش و اطلاع  رساني مناسب در خصوص مضرات و عواقب استعمال دخانيات نقش موثري در پيشگيري از افزايش افراد سيگاري در کشور دارد.
به هر روي متاسفانه آمار دقيقي از وضعيت مصرف سيگار و قليان در جامعه در دسترس متخصصان نيست و لذا همين موضوع برنامه  ريزي را سخت مي کند.  
در مواجهه با آسيب ها و تهديدات اجتماعي و بويژه مواد مخدر و روان گردان ها و مسائلي مانند سيگار و قليان، نخستين قدم اين است که از فضاي انکار خارج و بپذيريم که مشکل داريم.
مدل زندگي سالم را به جوانان معرفي کنيم و مهارت هاي زندگي مانند آموزش مهارتهاي: حل مساله، تصميم  گيري، ارتباطات فردي و اجتماعي، تفکر و خلاقيت، مقاومت در برابر خواسته  هاي نامشروع ديگران و نه گفتن، ابراز وجود، مهارت تقويت معنويت و موضوعات ديني را به نوجوانان و جوانان منتقل و به بخش سلامت توجه جدي تري کرد.چرا که اگر به فرهنگ سلامت توجه جدي تري شود، جا براي سيگار و مواد اعتيادآور که رهزنان سلامت جامعه اند، تنگ تر مي شود.