تاریخ 1391/12/26 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 3324 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 لزوم کنترل نبض بازار در تمام فصول سال 

چندي قبل مسئولين صنعت، معدن و تجارت از اجراي طرح جديد پايش بازار براي بررسي شرياني اقتصاد خبر داده اند و اعلا م کردند، اين طرح قرار است با حضور 25 هزار بازرس دولتي از مرحله صفر توليد تا رسيدن به دست مصرف کننده به خوبي آناليز و مشکلا ت آن مشخص شود که اين طرح علا وه بر پايتخت در برخي استان ها از جمله استان ما سمنان که در ايام نوروز مسافران به آن جا مي روند و يا از آن عبور مي کنند، اجرا خواهد شد، تا نبض بازار در اين ايام از حالت طبيعي خارج نشده و ريتم مناسبي داشته باشد.
شکي نيست که اقتصاد اين روزها در همه جا حرف اول را مي زند، چه در زمين ورزشي، چه در محافل سياسي و اجتماعي، از اين رهگذر اقتصاد خرد که با معيشت شهروندان ارتباط مستقيمي دارد، مهم ترين چالش دولتمردان اقتصادي در دولت دهم شده، به طوري که تمامي توان خود را در سازمان ها و ارگان هاي مختلف جمع کرده اند، تا پايان سال خوبي را رقم بزنند. اما آيا اين تصميم ها محقق خواهد شد يا غير؟
آيا شهروندان و خريداران به وضوح در عمل شاهد اعمال اين نظارت ها و کاهش قيمت ها خواهند بود؟
بايد گفت که مسکن هاي مقطعي در هيچ کجاي دنيا جواب نداده و تنها افراد سودجو را در چند روز به درون لا نه هايشان کشانده و دوباره پس از گذر اين مرحله با قدرت بيشتر به بازار مي کشاند  و آن ها را با قدرت بيشتري عنان بازار را در اختيار مي گيرند.
در همه جاي دنيا افزايش قيمت وجود دارد اما در مقابل، افزايش درآمدها و شاخص هاي بالا ي ارزش آفريني توليد اين ارقام، بسيار ناچيز است. لذا بازرسي ها و نظارت ها بايد تنها در ايام خاصي صورت نگيرد و در طول سال اين وضعيت تداوم داشته باشد.
نکته سنج

 


 تاثير گراني بر سبد غذايي خانوار 

يکي از دغدغه هاي ذهني خيلي از شهروندان هم استاني، آن هم در آخرين روزهاي سالي کهنه و در آستانه سال نو، نگراني، استرس و حتي ياس و نااميدي به علت شرايط اقتصادي نابسامان و گراني هاست. خيلي از افراد به علت اين که مانند قبل توانايي مالي ندارند، مدام دچار اشتغال ذهني و نگراني هستنند که اين مساله در خواب آن ها نيز تاثير دارد و مدام اين شکايت ها را به پزشکان مطرح مي کنند.
در پيمايش درآمد هزينه اي که مرکز آمار انجام مي دهد، مجموعه نيازهاي اساسي خانواده که شامل 12 گروه کالا ي اساسي هستند، شناسايي مي شود که يک بخش آن مربوط به غذاست و مي توان نسبت هزينه اي که صرف مخارج غذا شده، نسبت به ديگر مخارج تحت ضريبي به نام اينگل مشخص کرد و ميزان رفاه و فقر خانواده را با آن به راحتي سنجيد. به اين معنا که هرچقدر مخارج غذا نسبت به مخارج کل خانواده بيش تر باشد، رفاه خانواده کم تر و خانواده فقيرتر شده است. آمارها نشان مي دهد، در روستاها 40 تا 45 درصد مخارج صرف تامين غذا مي شود، که اين ميانگين در شهري مثل تهران حدود 16 تا 18 درصد است و نشان مي دهد به نوعي سطح رفاه عمومي در شهر تهران بالا تر از روستاها است.
در شرايط اقتصادي مثل حالا  که با تورم شديد روبرو هستيم، هر روز نسبت تامين مخارج غذا به ديگر مخارج افزايش پيدا مي کند و خانواده متوسط به مرور مجبور مي شود، بدون اين که تغييري در سبد غذايي اش بدهد، با هزينه اي چند برابر همان ميزان کالا  را تهيه و از مخارج ديگر مثل مسافرت، تفريح، خريد لباس و ... کسر کند.
در سال هاي اخير، اين نسبت در کشور ما از 16 به 18 درصد رسيده که نشان دهنده افزايش فقر و پايين آمدن سطح رفاهي شهروندان بوده است.
اگر وضعيت تورم به همين منوال ادامه داشته باشد، خانواده هاي بسياري ديگر قادر به تامين سبد غذايي خود هم نخواهند بود و ما شاهد افزايش سو» تغذيه به دليل تغذيه ناکافي در ميان افراد مختلف جامعه خواهيم بود که البته آمار اين را هم تاييد مي کند و نشان مي دهد، طي اين سال ها سو» تغذيه هم در جامعه ما بيشتر شده است.
يک کارشناس تغذيه

 


 لزوم رعايت مقررات رانندگي در تعطيلات نوروزي 

نوروز فرصتي براي گشت و گذار است. فرصتي براي آن هايي که در 12 ماه سال درگير کار بوده اند، در تعطيلا ت فرصت کرده اند، در کنار خانواده باشند. اما براي ديوانگان سرعت، نوروز با ايام ديگر فرقي ندارد. آن ها مي خواهند هرچه سريع تر به مقصد برسند. گردنه هاي سخت و نقاط حادثه خيز و حادثه ساز هم برايشان فرقي ندارد. آن ها سرعت را دوست دارند و تاوان اين سرکشي از قانون را يا خودشان مي دهند، يا رانندگان و مسافران بيچاره اي که اسير هيجان اين افراد مي شود. آمارها نشان مي دهد که فقط در 13 روز تعطيلا ت سال گذشته، بيش از 1200 نفر جان خود را در تصادفات جاده اي از دست دادند، که جاده هاي استان ما سمنان نيز در اين قضيه سهمي داشته اند.
هرچند که آمارها حاکي از کاهش تصادفات جاده اي در استان مي دهد، اما هنوز اين آمارها، ناجا را نگران کرده و لذا امسال نيز تدابير شديد رفت و آمد در محورهاي مواصلا تي و ارتباطي استان به ويژه در جاده تهران - مشهد اعمال خواهد شد و با متخلفين به شدت برخورد مي گردد.
لذا توصيه همه اهالي فکر و انديشه بر اين است که همه رانندگان عزيز با رعايت کامل مقررات راهنمايي و رانندگي و توجه به نکات ايمني جاده ها، بتوانند مسافرتي آرام و دل نشين و خاطره  انگيز را در نوروز سال 92 سپري کنند و با انگيزه اي مضاعف سال جديد کاري را آغاز  نمايند.
يک شهروند


 گزارشي کوتاه از نمايشگاه فروش بهاره در سمنان
 لزوم ايجاد چنين نمايشگاه هايي در تمام طول سال  

طي چند روز گذشته نمايشگاه فروش بهاره در سطح شهرهاي استان داير بود. در اين نمايشگاه ها هزاران تن ميوه، مرغ، گوشت، برنج، روغن و آجيل و... از کالا هاي اساسي و مورد نياز شهروندان هم استاني عرضه گرديد که برپايي اين نمايشگاه علي رغم رضايت برخي شهروندان سبب نارضايتي برخي خريداران هم گرديد. شلوغي و درهم بودن نمايشگاه پس از برپايي نمايشگاه ازدواج در محل دائمي نمايشگاه هاي سمنان در محل گمرک شهروندان را که با خانواده هاي خود آمده اند، کلا فه کرده است. مخصوصا غرفه هاي پرتردد مواد غذايي راه نفس کشيدن شهروندان را تنگ کرده به طوري که نمي توانند بدون صف به چيزهايي که مي خواهند دست يابند. از طرفي کمبود پارکينگ بر اعصاب برخي شهروندان تاثير گذاشته بود. مردي که به همراه دو فرزند خود از شهرک گلستان به نمايشگاه آمده است، مي گويد مکان هاي نمايشگاهي در چنين سطح و ايامي بايد بزرگتر از اين مکان باشد. من با بچه هايم آمده ام و بايد بعد از خريد آنها را براي بازي هم ببرم و مسلما وقت مرا هم خواهد گرفت. اجناس هم در برخي غرفه ها با کيفيت نازلي عرضه مي شود.
اما خانم ديگري که به همراه همسر و فرزند کوچکش به نمايشگاه آمده است، مي گويد: با برپايي اين نمايشگاه مردم از بلا تکليفي خريد بيرون ميآيند و قيمت ها نيز از بازار ارزان تر عرضه مي شود اما در اين نمايشگاه نه راهنمايي درستي صورت مي گيرد و نه شهروندان مي دانند اول بايد کجا مراجعه کنند و در درازمدت برايمان خستگي را به ارمغان ميآورد.
آقايي که با همسر خود براي خريد به اين نمايشگاه آمده است، خاطرنشان کرد: آن قدر کيفيت کالا ها در اين نمايشگاه پايين است که به نظر مي رسد فقط براي رفع تکليف مسوولين اين نمايشگاه ها را برپا کرده اند و در برخي مواقع کيفيت کالا هاي ارائه شده در شان مردم نبوده و کرامت انساني آنها را زير سوال مي برد.
براي آقايان کارمند و کارگر که فرصت خريد از بازار را ندارند بد نيست اين را پدري مي گويد که معلوم است از اقشار کم درآمد جامعه است. او با نگاهي به فرزندانش مي گويد: «حداقل مي تواند از شرمندگي بچه هايم دربيايم و برايشان چيزي بخرم اما چرا اين نمايشگاه ها فقط در برخي از فصول برگزار مي شود جاي سوال دارد؟»
به هر حال چه خوب و چه بد نمايشگاه فروش بهاره امسال نيز سپري شد و حالا  بايد شهروندان هم استاني پس از نمايش فصلي در سال آينده شاهد هزاران وعده ارزاني مسوولين باشند که نمايشگاه را يک فرصت استثنايي براي خريداران مي دانند.
سرويس اجتماعي

 


 گذري بر آيين نوروزي برپا کردن سفره هفت سين 

بارش باران هاي بهاري، برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان، طولا ني شدن روزها و ساعات روشنايي، گذشتگان را بر اين اعتقاد راسخ کرده بود که نوروز، زمان پيدايش و آفرينش جهان است. ايرانيان باستان معتقد بودند که از نخستين روز فروردين، روان بهشتيان همه به اين کيهان روي مي آورند و هر يک به ميهن و موطن خود فرستاده مي شوند.
در جامعه ايران در گذشته به شادي به عنوان عنصر نيرودهنده به روان انسان، توجه ويژه اي بوده است. آن ها بر اساس آيين زرتشتي خود چهار جشن بزرگ و ويژه تيرگان، مهرگان، سده و اسپندگان را همراه با شادي، سرور و نيايش برگزار مي کردند. در اين بين نوروز بنا به اصل تازگي بخشيدن به طبيعت و روح انسان هم چنان پايدار ماند. گرچه با توجه به قانون تغيير پديده هاي فرهنگي ، نوروز هم ناگزير نسبت به گذشته با دگرگوني هايي همراه است.
در آيين هاي باستاني ايران براي هر جشن، خواني گسترده مي شد که داراي انواع خوراکي ها بود. خوان نوروزي هفت سين نام داشت و داراي رنگ و لعاب بيشتري بود. اين سفره معمولا  چند ساعت مانده به زمان  تحويل سال نو آماده مي شد و بر صفحه اي بلندتر از سطح زمين چيده مي شد.
اين خوان نوروزي بر پايه عدد مقدس هفت بنا شده است که هر يک از اين اقلا م خوراکي فلسفه وجودي چيزي را تداعي مي کنند. مثلا  سمنو نماد زايش و باروري گياهان، سنجد نماد عشق و دلباختگي، سبزه نماد شادابي و سرسبزي و نشانگر زندگي بشر و پيوند او با طبيعت، سيب سلا متي و زيبايي، سير نشان دارو و شفابخشي، سماق نماد رنگ خورشيد به هنگام طلوع، سرکه نشان قدمت، صبر و بردباري، سکه نماد ثروت و دارايي، تخم مرغ نشان زايندگي و نماد نژاد و نطفه، ماهي قرمز، نشان زندگي و برکت، آينه نماد تصوير پيدايش و روشنايي است، انار نماد تقدس و آب، نشان پاکي و شفافيت است.
رهگذر

 


 سفر به راهيان نور در نوروز 

در ايام تعطيلا ت نوروز، بسياري از شهروندان هم استاني بار سفر مي بندند و به نقاط ديدني و توريستي کشور مسافرت مي کنند. اما هستند بسياري از شهروندان ديگري که هر ساله در اين ايام براي پاسداشت ارزش هاي دفاع مقدس، با چشم هايي ابري، دل هايي شوريده و پاهايي برهنه به سرزمين راهيان نور مي روند، تا احرامي ديگر نمايند.
در آن مکان، که بوي شهدا به مشام مي رسد، بسياري از عاشقان و دلسوزان فرهنگ ايثار و شهادت، معنويت انقلا ب و دفاع مقدس را زير و رو مي کنند. اگر هم چنان در مناطق عملياتي سابق نوري است که هست به برکت اجساد و ارواح مطهر و آسماني شهداي گمنام و نامداري است که آن مناطق را متبرک و منور کرده اند. اگر در عالم نوري هست که هست از وجود نوراني آدم هايي خداگونه است که از خاک شلمچه، فکه، اروندکنار و ... تا «قاب قوسين اوادني» را با يک يا حسين ديگر طي کردند!
تقارن چند روز اول تعطيلا ت نوروزي امسال با ايام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) فرصت مناسبي است، براي اهالي دل و جان که با توسل به ائمه اطهار در کنار يادمان اين شهدا، بتوانند کعبه دل هاي خود را پيدا کنند. اين فرصت ناب را از دست ندهيد.
يک شهروند هم استاني

 


 از اين سو و آن سو
 در اجتماع چه خبر  

يک کارشناس مسوول اداره بهداشت بر تورهاي وزارت بهداشت گفت امواج الکترومغناطيس موجود در محيط کمتر از حد مجاز ملي و حتي کمتر از استاندارد مجاز بين المللي است و مردم نگران پارازيت ها نباشند.
- جانشين اداره منابع انساني ستاد کل نيروهاي مسلح گفت: مشمولا ن داراي فرزند صغير تا زماني که ازدواج نکرده اند از خدمت سربازي معاف هستند.
- رئيس پليس راهنمايي و رانندگي کشور گفت: نظم در راهنمايي و رانندگي کشور بايد نهادينه شود که يکي از راهکارهاي مناسب مي تواند لحاظ سوابق رانندگي در استخدام هاي کشوري باشد.
رئيس سازمان سرمايه گذاري و کمک هاي فني و اقتصادي ايران با بيان اين که مهمترين حمايتي که شرکت هاي خارجي نياز دارند بهبود فضاي کسب و کار کشور است اعلا م کرد بايد سعي کنيم در کنار ايجاد مزيت هاي مالي با ايجاد فضاي مناسب به روند کاري شرکت ها نيز سرعت بخشيم.
مديرکل بازرگاني وزارت جهادکشاورزي گفت: امسال وضعيت توليد مرکبات مطلوب است و از سال گذشته تاکنون هيچ مجوزي براي واردات نارنگي صادر نشده است.
معاون وزير راه و شهرسازي از تصويب 30 ميليون توماني سقف تسهيلا ت نوسازي بافت فرسوده خبر داد و گفت: سقف اين تسهيلا ت 10 ميليون تومان افزايش يافته است.
عضو هيات مديره کانون کارفرمايان خدماتي کشور با بيان اين که افزايش پنج درصدي سهم دولت از حق بيمه ها و کاهش اين ميزان از سهم کارگران و کارفرمايان يک راهکار روشن براي تقويت معيشت کارگران در سال آينده است، گفت: تامين کالا هاي اساسي به جاي بن نقدي مي تواند تاثير بيشتري در سبد معيشت کارگران داشته باشد.

 


 ديدگاه
 اسفند امسال، بويي از بهار ندارد 

در گذشته اسفند از نيمه که مي گذشت، شهر حال و هواي ديگري پيدا مي کرد. خيابان ها پر از جنب و جوش پدران و مادراني مي شد، که دست در دست کودکانشان راهي کوچه و بازار مي شدند، براي نونوار کردن اهالي خانه. اين جنب و جوش از داخل منازل و خانه تکاني هاي پر سر و صداي شب عيد شروع مي شد و به صف هاي طولا ني پشت شيريني فروشي ها و چانه زدن مشتريان و مغازه داراني که رخت نو معامله مي کردند، مي رسيد. تجار و کسبه حساب هايشان را با يک ديگر صاف مي کردند و حلا ليت مي خواستند تا دخل هاي آخر سالشان را بتکانند. روز هم که تمام مي شد، راننده تاکسي پيچ راديو را مي چرخاند، تا صداي گرم «فرهاد» پايان سرماي زمستان در روزهاي خوش آينده را نويد دهد و مسافران خسته از خريد هم با لبخندي از رضايت و نگاهي سرشار از اميد، روي صندلي هاي کهنه پيکان هاي نارنجي رنگ رها مي شدند و خود را به فردا مي سپردند. اما حالا  ديگر آن روزها جاي خود را به سکوت و بي رغبتي داده است. اين روزها اسفند در شهر ما سمنان بويي از بهار ندارد. بازار و پاساژها پر از مشتريان سرگردان است و براي کاسب و مشتري و خانه دار دل و دماغي نمانده است.
همه چيز گران شده و قدرت خريد شهروندان به شدت کاهش پيدا کرده است. از گراني خانه تکاني گرفته تا آجيل شب عيد! چند روزي هم که نمايشگاه فروش بهاره در گوشه و کنار شهر به رسم هر سال داير شده بود، نتوانست رضايت شهروندان را به طور کامل کسب نمايد. در اين نمايشگاه ها قرار بود شهروندان بتوانند مايحتاج شب عيد خود را با قيمتي منصفانه تر تهيه کنند اما وقتي همه چيز چند برابر شده، کمي تخفيف و ارزان فروشي، باري از دوش کسي برنمي دارد.
چاره اي هم نيست چرا که نوروز براي بسياري از شهروندان فصل نو شدن هايي است که در عرصه هاي مختلف به چشم ميآيد. نو شدن لباس طبيعت همراه مي شود با نو شدن لباس بخش بزرگي از افراد جامعه. اين نو شدن ها معمولا قبل از سال نو در لباس و رفتار شهروندان همواره بروز مي کند. اما امسال همان طور که گفته شد، تفاوت بسياري با سال هاي قبل دارد. اين نو شدن در لباس و رفتار کمتر به چشم ميآيد. خيابان ها شلوغ است. اما دست ها خالي است و فضاي جامعه نوروز را چندان تداعي نمي کند. حتي هوا نيز نشانگر آغاز فصل بهار نيست و در برخي از نقاط استان ما سمنان در فاصله کمتر از يک هفته تا سال جديد، هنوز برف نشسته و سرما بيداد مي کند .جيب هاي خالي خيلي از شهروندان نتوانسته بوي عيد را به مشام آنان برساند و نوروز را براي آنها زنده کند. اما ما ملتي هستيم که مي خواهد به هر قيمتي شده نوروز را به گونه اي باشکوه برگزار کنيم. اين در حالي است که نوروز ريشه در خريدهاي اضافي و مصرف گرايي بي حد و حصر ندارد. نوروز يک آيين قديمي در ميان فرهنگ ملت ماست، که به مروز تغيير يافت و در دوره هاي مختلف تاريخي به آن رسم هاي مختلف ديگري اضافه شده است. سفره نوروز که در گذشته سرشار از عناصر و سمبل هاي طبيعي بود، امروز جاي خود را به سمبل هاي ديگر داده است.
عيد نوروز، نو شدن زندگي است که با فصل بهار و سبز شدن زندگي اين تغييرات صورت مي گيرد. در واقع اين احساس تازگي در زندگي بايد به تغيير در افکار منجر شود، اما ملاحظه مي شود که نوروز به يک مراسم مصرف گرايي در زندگي تبديل شده است و نوعي شي» وارگي در زندگي شهروندان مي توان ملاحظه کرد.
بايد با توجه به شرايط اقتصادي و اجتماعي جامعه، شهروندان را از اين شي » وارگي خارج کرد و آنها را به نظريه محروميت نزديک کرد و نگذاشت که توليد انبوه و گرايش به مصرفي شدن، اين بخش از عادات نوروز را به ديگر ميهماني ها تعميم داده شود.
همه شهروندان هم استاني بايد نوروز را همانند گذشته ها برگزار کنند و به احياي مراسم هايي چون ديد و بازديد، کمک به نيازمندان و دور ريختن کدورت ها و اختلافات خود بپردازند. اين عيد بايد فعاليت هاي مثبت و اجتماعي را ايجاد کند و نبايد مشکلات اقتصادي شهروندان در آن دخيل شود و آنان بايد به ابعاد ادراکي و عاطفي اين عيد بپردازند و ارزش هايي که تغيير يافته را احيا کنند.
سرويس اجتماعي

 


 انديشه
 امام محمد غزالي، فيلسوف ضد فلسفه 
نويسنده : فرزامي

قسمت سوم  


مقام غزالي در تصوف

اگرچه آبشخور تصوف امام محمد غزالي از مشرب قشيري در رساله قشيريه و شيخ شهاب الدين سهروردي صاحب «عوارف المعارف» است اما در روشني فکر و علم و عمل، به ويژه قدرت نقادي خويش از آنان بالاتر است و به آرا و انديشه هاي گذشتگان در تصوف ، بسنده نکرده است.
به گفته ي استاد علامه همايي در کتاب ارزشمند «غزالي نامه»، غزالي با مولاناي تحت تربيت سيد برهان الدين محقق ترمندي، در تصوف منزلتي برابر دارد اما با مولاناي پرورده  شمس، قابل مقايسه نيست. چون بعد ازاين تربيت و تغيير و تحول حال ، هيچ يک از کاملان و رسيدگان به حقيقت، همسنگ مولانا نبوده اند و نيستند. بديهي است که سنخ صوفياني مانند قشيري و سهروردي و حتي غزالي با توجه به ابيات ذيل، با مولانا، آسمانها فاصله دارند:
عشق،آن جايي که مي  افزود درد       
برحنيفه و شافعي درسي نکرد  
هرکه را در عشق، اين آيين بود          
فوق قهر و لطف و کفر و دين بود  
گر جدا داني ز حق اين خواجه را        
گم کني هم متن و هم ديباچه را
عاشقان راشد مدرس حسن دوست       
دفتر و درس وسبق شان روي اوست
درسشان آشوب و چرخ و و لوله         
ني زيادات است و باب سلسله  
سلسله اين قوم جعد مشکبار            
مساله دور است اما دور يار
گردم خلع و مبارا مي رود            
بدمبين ذکر بخارا مي رود  
با دو عالم عشق را بيگانگي است      
و اندر او هفتاد دو ديوانگي است  
مطرب عشق اين زند وقت سماع      
بندگي بند و خداوندي صداع ...
خلاصه اين که امام محمد غزالي تا پيش از مولانا،فوق همه صوفيان و در برابر مولانا، دون مقام اوست.

«ابن رشد» مخالف و منتقد غزالي  
ابوالوليد، محمد بن احمد اندلسي معروف به « ابن رشد» (520-595 ق) بزرگ ترين فلاسفه عرب اسپانيايي و يکي از بزرگترين فلاسفه قرون وسطايي و از فيلسوفان مشايي به شمار مي رود . از آثار فلسفي وي کتاب «تهافت التهافت» در رد کتاب «تهافت الفلاسفه»  غزالي است.
ابن رشد، معروف ترين و مهم ترين کسي است که به حمايت از فلسفه، با غزالي به مخالف برخاست و اگرچه در بيشتر تاليفاتش به غزالي نظر داشته و به تکرار از وي سخن مي گويد ولي آنجا که به نقد و مخالفت برمي خيزد، از اهانت به غزالي هم خودداري نمي کند.
ابن رشد در کتاب «فصل المقال» مي گويد: «غزالي، سخناني گفت که شريعت و حکمت ، هر دو را خراب کرد و شايد مقصود اصلي اش همين بود و اگر هم نيتي خوب داشت ، نتيجه اش ، بد از کار در آمد .
«ابن رشد» در کتاب «تهافت التهافت » اقوال غزالي را يک به يک نقل مي کند و آنها را به محک مي زند و به اعتقاد خود، ضعف و نقص آنها را نشان مي دهد و با آن که لحن وي در بعضي موارد خصمانه وجدلي است، غالبا خود را در محدوده جدال احسن نگاه مي دارد. اما آنجا که مي گويد رعايت احوال روزگار و همراهي با اهل زمانه بايد او را به تضعيف اين کتاب که تشنيع بر فلاسفه است واداشته باشد .

« غزالي فيلسوف نقاد»  
به تصريح استاد زرين کوب در مقاله « غزالي و ابن رشد » ، « غزالي در کتاب » تهافت الفلاسفه با تمام تحاشي و تبرايي که از فلسفه و فلاسفه نشان مي دهد، خود يک فيلسوف نقاد است و اين معني در عين حال مانع از آن نيست که در آنچه به مسائل الهي مربوط است از بعضي عقايد اظهار نفرت کند و آن عقايد را مورد نقد و رد نمايد.
مقصود غزالي از تصنيف اين کتاب (تهافت الفلاسفه)، جز توجه دادن دنياي اسلام به خطر فلسفه يوناني و غربي گرايي ناشي از آن نيست» 
 کتاب مزبور، حيثيت فلاسفه را به خطر انداخت. بنابراين بر پيروان انديشه هاي فلسفي لازم بود که در رد افکار نقد پردازانه غزالي دفاع کنند و آب رفته را به جوي بازگردانند.

«غزالي، نتوانست مانع حرکت فلسفه در شرق و غرب عالم اسلام شود»
افکار غزالي در نقد فلسفه، نتوانست مانع رشد آن در غرب جهان اسلام شود. به عنوان مثال «ابن باجه» فيلسوف و دانشمند مسلمان اسپانيايي که تاثير زيادي بر «ابن رشد» داشت، در «اشبيليه» به فلسفه و منطق مي پرداخت و اگرچه خود فرصت ضبط و نشر آثار فکري خود نشد ودر جواني مسموم و مقتول شد، اما حاصل فکري او از طريق ابن طفيل مجال رشد يافت و در آثار ابن رشد به کمال رسيد.
در مشرق عالم اسلام نيز، فلسفه فارابي و ابن سينا با دفاع جانانه خواجه نصيرالدين توسي و شاگردانش ، جاودانه ماند و در عصر صفويه به «ميرداماد» رسيد و در پرتو «قبسات» و «جذوات» افکار وي ، مکتب فلسفي اصفهان رونق يافت و با شاگرد ممتازش، ملاصدرا، منجر به پيدايي «حکمت متعاليه» صدر المتالهين شد.

« مخالفان غزالي »
ابوالفرج بن جوزي متوفي به سال 597 و شمس الدين ابوالمظفر معروف به « سبط ابن جوزي » متوفا به سال 654 و «ابن تيميه » متوفا به سال 728 و شاگردش « ابن قيم » متوفا به سال 751 ه.ق که همگي از علماي معروف مذهب اند ، از مخالفان امام محمد غزالي به شمار مي روند که به مذهب شافعي بود.
« ابن تيميه » به حکم آن که غزالي شافعي مذهب بود و با فلسفه سروکار داشت ، با وي مخالف بود و وي را در دين، سست عقيده مي شمرد و لعنت بر کساني فرستاد که اصلا کتب فلسفه را از زبان هاي ديگر به عربي برگردانده بودند و ميان مسلمانان تبليغ کردند و به توجيه اين افکار ، پرداختند.
«ابن تيميه» درباره «احيا»العلوم» مي گفت که غزالي در فن «درايت» و «حديث» ، اندک بضاعت بوده است. ابن جوزي در مولفاتش مثل «المنتظم» و «تلبيس ابليس» مکرر به طريق کنايه يا به تصريح ، از غزالي نام مي برد و بر وي سخت مي تازد و کتاب «اعلام الاحيا» في اغلاط الاحيا» را در رد «احيا»العلوم» تاليف نموده و گفته است که غزالي به سبب آميزش با صوفيه مثل «ابوعلي فارمدي» و انس و علاقه به کتب آن طايفه مانند «قوت القلوب» ابوطالب مکي در کتاب احيا»العلوم از حدود فقاهت خارج شده .  
سبط ابن جوزي هم همان اعتراضات را بر غزالي دارد که بيشتر به نظر مي رسد که به سبب شافعي بودن غزالي است.  
«ابن قيم» نيز مانند ابن جوزي، رفتاري متعصبانه داشت و در مخالفت با او رساله ها پرداخت و بر «احيا»العلوم» نقد و ردي نوشته است.  

«موارد اعتراض بر غزالي» 
استاد علامه جلال الدين همايي در کتاب پر ارج و جامع « غزالي نامه » موارد اعتراض را برمي شمارند که در اينجا به اختصار نقل خواهد شد.  
1- تشيع غزالي و نقل احاديث اماميه و فتواي وي درباره لعنت يزيد، يکي از موارد اعتراضي است چون غزالي لعن يزيد را جايز نمي شمرد و قاتل حسين (ع) نمي داند. بر اساس همين فتواست که شيعه و سني رساله ها نوشته اند.  
البته بايد گفت که غزالي به حکم پختگي افکار، به هيچ وجه، موضع گيري جاهلانه نداشت و آن بدبيني هايي که شيعه و سني نسبت به يکديگر دارند در وي نمايان نبود چون عرفات و تصوف و رياضت ساليان دراز ، عقايد او را تعديل کرده بود. در نقل احاديث نيز مقيد به طريق اهل سنت نبود و از ائمه شيعه هم، روايت مي کرد. از اين جهت مخالفانش از اهل سنت او را متمايل به رافضي و در فن حديث و نقل اخبار کم بضاعت مي شمردند.  
از طرف ديگر چون لعن يزيد و امثال اورا از نظر فقاهتي جايز نمي دانست و مي گفت تا محقق و قطعي نباشد که يزيد به کشتن امام حسين (ع) فرمان داده و به اين جنايت فجيع راضي بوده است و تا وقتي که اسلام او مسلم باشد، نمي توان او را لعن کرد چون اخبار نبوي و مدارک صحيح داريم که لعنت بر مسلمان حرام است. همين عقايد غزالي است که مورد طعن و نقد و مخالفت هر دو گروه است.  
برخي، کتاب «سرالعالمين» را از غزالي دانسته به تشيع وي حکم کرده اند. بعضي نيز گفته اند که با «سيد مرتضي» ديدار کرده و از تسنن به تشيع بازگشته است.  
2- مخالفان غزالي مي گفتند که وي در فن حديث دستي توانا ندارد و مشايخ نديده است. نظر منتقدان از اين جهت بيجاست چون سلسله روايات و مشايخ او مضبوط است اما از اين که تنها نظرش به ضبط حقايق بود و به فکر الفاظ و سلسله ي سند و متن روايات نمي افتاد و در نقل احاديث به سنت محدثان محتاط عمل نمي کرد، جاي ترديد نيست .  
3- غزالي، وجد و سماع و جامه خرقه کردن و کف زدن و شنيدن آوازهاي طرب انگيز را جايز و مباح مي دانست و مي گفت که نص و قياسي بر حرمت اين امور نداريم و چه بسا که سماع و سرود، عشق الهي را در بشر مي انگيزد. همين نظريه بود که گروهي را به مخالفت واداشت آنچنان که جامه دراني ها کردند.  
«ابن قيم» مي گويد که: شگفتا غزالي از دين و فقه، خارج شده و به هذيان افتاده است و...
4- غزالي، گاه سخنان بايزيد بسطامي و حسين بن منصور حلاج را تاويل مي کرد. مخالفانش مي گفتند اگر سخنان بايزيد و حلاج، دليل کفر نباشد پس کافر کيست؟  
«ابن قيم» مي گفت که مخالفت با صوفيان جز» طاعت هاي الهي است و کسي که با اين طايفه دشمن نباشد از اطاعت خدا خارج شده است. 
 5- غزالي ، تحصيل منطق را براي شناختن حدود برهان و شروط قياس، لازم مي شمرد و از نظر فقاهتي تا آنجا که براي فن کلام به کار مي رود، زياني ندارد. مخالفان بر وي تاختند که چرا تحصيل منطق را حرام ندانسته است.  
6- مخالفان بدين سبب بر او اعتراض داشتند که فارسي زبان است و عربي را خوب  نمي داند و گاهي قواعد نحوي را در اداي کلمات رعايت نمي کند .  
7- همه اهل نظر در ظرافت ها و دقايق زبان فارسي دري مي دانند که کيمياي سعادت از شاهکارهاي نثر زيباي فارسي است با اينحال مخالفانش بر تعبير زننده و دور از فهم عامه او اشاره دارند و خرده مي گيرند که رموز محققان طريقت نبايد به فارسي صريح نوشته شود .  
8- غزالي در احيا»العلوم مي گويد» « ليس في الامکان ابدع مما کان» يعني، خلقت عالم بهتر از اين که مي بيني ممکن نبود و اگر ممکن بود و دريغ مي کرد با مقام جود و فيض او منافات داشت. به همين سبب گروهي در مخالفت کلام غزالي گفتند که عقيده ي او با عموم قدرت واجب الوجود منافات دارد و عجز و ناتواني او را (مبدا عالم) مي رساند و اين خود کفر صريح است .  
9- غزالي در احيا»العلوم، توحيد را به چهار مرتبه و موحدان را به چند دسته تقسيم کرده است اما مخالفان مي گويند که توحيد قابل تقسيم نيست .  
10- غزالي در احيا»العلوم مي گويد : «مقصود از رياضت، تهي کردن دل است از هر چيزي و اين جز به خلوت به دست نميآيد . مي گويد که در حالت استغراق نداي حق شنيده و جلال ربونيت آشکار مي شود» اين نکته را بايد باور کرد و زمان مرگ غزالي و کفن خواستن وي را به ياد آورد. اگر چه مخالفانش مي گويند که اين نظريات غزالي، همگي ياوه و ترهاتي بيش نيست!  
و . . .  

منابع و مراجع :  
1- عزالي نامه - همايي ، استاد جلال الدين ، کتاب فروشي فروغي، چاپ دوم - 1342 - تهران  
2- دفتر ايام - زرين کوب ، دکتر عبدالحسين (مقاله غزالي و ابن رشد ) انتشارات علمي- چاپ سوم - 1374 - تهران  
3- فرار از مدرسه - استاد زرين کوب، عبدالحسين- انتشارات اميرکبير - چاپ سوم- 1364 - تهران  
4- کيمياي سعادت : غزالي، به کوشش خديو جم ، حسين، مجلد اول، مرکز انتشارات علمي و فرهنگي ، چاپ اول - 1361  
5- دايره المعارف تشيع، مجلد دوازدهم، زير نظر احمد صدر حاج سيد جوادي و ديگران، نشر شهيد محبي - چاپ نخست - 1386  
6- دايره المعارف فارسي: به سرپرستي دکتر مصاحب، غلامحسين، هر سه مجلد، شرکت سهامي کتاب هاي جيبي- چاپ پنجم- 1387