تاریخ 1397/07/19 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 4878 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 سزارين يا زايمان طبيعي؟ 

سزارين همان روش وضع حمل غيرطبيعي است که در ابتدا قرار بود تنها در مورد بارداري‌هاي پرخطر و شرايط ويژه‌اي که زن باردار به دلايل پزشکي توانايي زايمان طبيعي را ندارد، مورد استفاده قرار گيرد؛ اما با گذشت سال‌ها عوامل مختلف دست به دست هم دادند تا امروز ماهيت به کارگيري اين روش به کلي تغيير کرده و بيش از نيمي از زايمان‌ها در کشور به روش سزارين انجام شود.

فرهنگ سازي مسأله مهم و اصلي در ترغيب جامعه زنان به استفاده از خدمات مامايي و زايمان طبيعي است و متخصصان بايد زيان‌هاي ناشي از وضع حمل‌هاي غير‌طبيعي و همچنين فوايد و آثار مثبت زايمان طبيعي در حفظ سلامت مادر و کودک را مکرراً در مجامع عمومي و رسانه‌ها تبيين کنند. اين جملات بخش کوتاهي از سخنراني رهبر معظم انقلاب در ديدار با جمعي از مسئولان حوزه مامايي کشور است.

ترس از دردهاي زايمان طبيعي، ترس از بين رفتن سلول‌هاي مغزي بر اثر فشار زايمان و ترس از به هم ريختگي اندام در سال‌هاي اخير بسياري از مادران را بر آن داشته که به انجام عمل سزارين تن دهند و در کنار اين عوامل تعرفه‌هاي غيرواقعي، کم‌توجهي به نقش ماماها و ترغيب و تشويق متخصصان به استفاده از اين روش مزيد بر علت بوده است.و اين در حالي است که عوارض سزارين با زايمان طبيعي قابل مقايسه نيست به طوري که احتمال بستري شدن مجدد در بيمارستان در ماه نخست پس از زايمان در زناني که به انتخاب خود سزارين شدهاند بيش از زناني است که زايمان طبيعي داشتهاند علاوه بر اين احتمال به دنيا آمدن نوزاد نارس، مرگ نوزاد پس از تولد، مرگ مادر بر اثر‌ ‌عفونت، خونريزي و استفاده از آنتي‌بيوتيک‌ها در سزارين بيشتر است و همچين احتمال بروز بيماري‌هايي چون اختلالات تنفسي، آسم و زردي در نوزاداني که با اين روش متولد ميشوند بالاتر است.به دليل همين معايب و مشکلات روش زايمان سزارين است که طي سال‌هاي اخير زنگ خطر از سوي بسياري از کارشناسان و متخصصان به صدا درآمده و مقام معظم رهبري نيز تغيير اين روند و رفع اين معضل را مورد تاکيد قرار دادند.

اسمش که مي‌آيد، تنش مي‌لرزد، انگاري جانوري درنده است يا يک بيماري صعب العلاج.نه مي‌خواهد چيزي درباره آن بشنود، نه چيزي بيشتر از آنچه مي‌داند، بداند.فقط منتظر است 9 ماهش تمام شود و برود زير تيغ جراحي و خلاص.

شهلا پنج ماهه باردار است، گوشش به هيچ کدام از خبرهايي که مي‌گويند متوسط آمار سزارين در ايران 45 درصد و در دنيا 15 تا 20 درصد يا زماني که اعلام مي‌کنند، ايران حالا رتبه اول سزارين دنيا را به نام خود کرده، بدهکار نيست.او چهار ماه ديگر مي‌رود تا شش لايه از شکمش را پاره کنند و بچه‌اش را بيرون بکشند، همين که درد زايمان را تحمل نمي‌کند، برايش کافي است.درست شبيه به ميليون‌ها مادر باردار ديگري که هر ريسکي را به جان مي‌خرند تا مبادا براي چند ساعت درد زايمان طبيعي را تجربه کنند.

شهلا از درد زايمان مي‌ترسد: قبل از آن که باردار شوم هميشه در فکرم بود که اگر روزي بخواهم فرزندي داشته باشم، حتما او را به روش سزارين به دنيا مي‌آورم.حتي از شنيدن اسم زايمان طبيعي هم مي‌ترسم.

حالا پنج سالي از ازدواجش مي‌گذرد، از همان موقع که وارد مطب پزشک متخصص زنان و زايمان شد، دست پيش را گرفته و قبل از پيشنهاد پزشک، خودش خواسته تا سزارين شود: اصلا نمي توانم تصور کنم چطور زني مي‌تواند آن همه درد را تحمل کند، اين راحت‌تر است که با يک دارو بيهوش شود و وقتي چشمش را باز کرد، فرزندش را بغل کند. براي او سزارين همين يک ساعت اتاق جراحي است و نه بيشتر.

براي «سميه» اما داستان متفاوت است.زن 35 ساله‌اي که دوازدهم ارديبهشت ماه امسال، اولين فرزندش را به دنيا آورد؛ «ماني».تا يک هفته قبل از زايمان، قرارش بر زايمان طبيعي بود، اما يک روز سر از بيمارستان درآورد و به طور اتفاقي اتاق زايمان طبيعي را ديد، حالا توصيفش از آنجا يک واژه است: «قتلگاه»، همين هم شد تا ديگر زير بار زايمان طبيعي نرود و در نهايت در يکي از بيمارستان‌هاي خصوصي تهران، پسرش را با سزارين به دنيا آورد.
او مي‌گويد: «من آمادگي زايمان طبيعي را نداشتم، به خصوص وقتي اتاق زايمان را ديدم خيلي ترسيدم.به همين خاطر سزارين شدم.» اين تنها دليل سميه نبود.او از عوارض بعد از زايمان، تغييراتي که در اندام تناسلي مادر ايجاد مي‌شود و چيزهايي که درباره کاهش ميل جنسي پس از زايمان طبيعي شنيده بود، هم ترس داشت.

راضيه اما، ديدگاهي متفاوت از شهلا و سميه دارد، مادري 32 ساله که تا يک ماه ديگر اولين فرزندش که دختر است، متولد مي‌شود: «قرار است اسمش را بگذاريم آيه.» اين را با لبخندي بر صورت ورم کرده اش مي‌گويد.او براي زايمان طبيعي مصمم است.مي‌پرسم: چرا؟ مي‌گويد: اول اصلا به زايمان طبيعي فکر نمي‌کردم، چون پزشک خانوادگي ما، اصلا اعتقادي به زايمان طبيعي نداشت، هر کس که پيشش مي‌رفت، همان اول آب پاکي را روي دستش مي‌ريخت، و مي‌گفت فقط سزارين.به اطرافيانم هم جرات نمي‌کردم بگويم مي‌خواهم طبيعي زايمان کنم، همه سزارين شده بودند.

او ادامه حرف‌هايش را مي‌گيرد: اواسط بارداري بودم که يکي از آشنايان به من متخصص زايمان فيزيولوژيک و زايمان در آب را معرفي کرد، او ماما بود، يک جلسه مشاوره رفتم. به من گفت همه زنان مي‌توانند طبيعي زايمان کنند، مگر اينکه زايمان طبيعي براي مادر خطرناک باشد، همين هم شد تا نظرم عوض شود.

راضيه از همان روز، کلاس‌هاي مشاوره و ورزش در آب را شروع کرد، حالا او منتظر است تا چهل هفته‌اش تمام شود تا اولين فرزندش را در آب به دنيا بياورد: به من گفتند اين روش زايمان، درد کمتري دارد، فکر نمي‌کنم دردش غيرقابل تحمل باشد، البته همسرم هم در زمان زايمان حاضر مي‌شود که اين خودش استرس مرا کمتر مي‌کند.

او روش مديريت درد را در آخرين هفته بارداري آموزش مي‌بيند؛ قرار است برايشان کلاسي گذاشته شود: «هنوز اتاق زايمان را نديدم اما قرار است با تعدادي از مادران تور زايمان برويم و اتاق زايمان چند بيمارستان را ببينيم.
اين مادر جوان مي‌گويد: براي اطرافيانم عجيب است که تصميم گرفته‌ام طبيعي زايمان کنم، حتي نزديکانم مي‌گويند پشيمان مي‌شوي. بيشتر آنها از درد زايمان مي‌ترسند، دليل آن هم ناآشنا بودن با اين روش زايمان است.

فاطمه يک مرحله از راضيه جلوتر است، او سه سال پيش، دخترش را طبيعي به دنيا آورد: از همان اول که باردار شدم مي‌خواستم طبيعي زايمان کنم، به نظرم همه چيز از نوع طبيعي‌اش خوب است، چرا بايد بروم زير تيغ جراحي و شش هفت لايه از شکمم پاره شود؟
اين مادر 32 ساله در ادامه مي‌گويد: من زياد مطالعه داشتم و درباره عوارض زايمان سزارين روي نوزاد زياد خواندم، از طرف ديگر خودم هم از جراحي و بيهوشي مي‌ترسيدم به همين خاطر زايمان طبيعي را انتخاب کردم.براي اين کار هم مجبور شدم پزشکم را عوض کنم، چون مطمئن نبودم پزشکم زايمان طبيعي را تجويز کند.پيش پزشکي رفتم که مي‌دانستم فقط طبيعي زايمان انجام مي‌دهد. همين هم شد تا در آخر، فاطمه پس از تحمل سه ساعت درد، فرزندش را در آغوش گرفت: واقعا دردش زياد بود، من مرگ را به چشم خودم ديدم، اما باز هم در همان لحظات حاضر نبودم بروم اتاق عمل.اگر يک بار ديگر هم باردار شوم، باز هم طبيعي زايمان مي‌کنم.

روايت شهلا، سميه، راضيه و فاطمه، روايت‌هاي متفاوتي از زايمان است، روايت‌هايي که تمايل زنان ايراني به زايمان سزارين را نشان مي‌دهد.متخصصان زنان و زايمان در اين زمينه نظرهاي ديگري دارند.

در اين باره خانم دکتر رضازاده متخصص زنان و زايمان توضيح مي‌دهد: بارز‌ترين علت آن پيشرفت پزشکي و تکنولوژي مي‌باشد که در مواقع خطر براي مادر و جنين مفيد واقع مي‌شود.براي مثال خطرات عمل جراحي به علت امکانات بي ‌وشي، انتقال خون و آنتي بيوتيک‌ها براي مادر خيلي کاهش يافته است.مراقبت‌هاي نوزادي نيز پيشرفت کرده و خطرات سزارين براي نوزاد نيز کاهش يافته است.همچنين روش‌هاي بهتري براي تعيين سلامت جنين در حين دردهاي زايماني وجود دارند.بنابراين با مشاهده علايم خطر براي جنين و يا مادر در حين دردهاي زايماني مي‌توان فوراً او را سزارين نمود، در حالي که اين امکانات در 20 سال پيش وجود نداشت.

دکتر رضازاده در ادامه توضيح داد: از نظر پيشرفته بودن بايد تذکر داد که با اين که سزارين يک عمل پيشرفته مي‌باشد ولي يک عمل جراحي بزرگي است که در صورتي که براي بيمار واجب نباشد اصلاً عاقلانه نيست. امروزه در آمريکا هيچ پزشکي نمي‌تواند بدون يک علت پزشکي قابل قبولي اقدام به سزارين بيمار کند و چيزي به عنوان سزارين اختياري که ما در ايران داريم، وجود ندارد. يعني اگر چنين کاري را انجام دهند از نظر قوانين پزشکي توبيخ مي‌شوند.

دکتر رضازاده با تاکيد بر زايمان طبيعي افزود: علت ديگر افزايش تعداد سزارين، خود بيماران هستند.متأسفانه برخي از خانم‌ها سزارين را مثل يک پديده ي مُد مي‌پندارند و فکر مي‌کنند که هر کس مدرن‌تر و يا امروزي‌تر است بايد سزارين شود و حتي اصطلاحاتي مانند اين که زايمان طبيعي يک نوع توحش است نيز گفته شده است.برخي هم فکر مي‌کنند سزارين براي نوزادشان بهتر است، چرا که فشار بر روي سر بچه وارد نمي‌شود. بايد به چنين خانم‌هايي تذکر داد که همين فشاري که جنين تحمل مي‌کند براي او حتي مفيد هم هست چرا که با حالت مکشي که ايجاد مي‌کند ريه‌هاي او را پاک مي‌نمايد. به همين علت است که نوزادان زايمان طبيعي مشکلات تنفسي کمتري نسبت به سزاريني‌ها دارند.

وي همچنين افزود: از بابت فشار بر روي سر جنين نيز نبايد نگران باشند چون استخوان‌هاي سر او به نحوي هستند که اين فشار را به خوبي تحمل مي‌کنند و هيچ عارضه‌اي براي نوزاد پيش نمي آورد، مگر در مواردي که سر جنين نسبت به لگن مادر بزرگ باشد که در اين مواقع سزارين براي مادر و جنين مفيد و ضروري مي‌باشد.حتي در يک تحقيق روشن شد بچه‌هايي که با روش طبيعي به دنيا آمده‌اند، بهره هوشي بالاتري دارند.از نظر مُد و مدرني نيز بايد بدانند که امروزه در کشورهاي پيشرفته، زايمان طبيعي را يک موفقيت بزرگ براي زنان مي‌دانند و سزارين را يک شکست تلقي مي‌کنند؛ به طوري که کلوپ‌هاي حمايت از سزاريني‌ها تشکيل مي‌شود تا آن‌ها را از نظر روحي حمايت کنند چرا که معتقدند قادر به کسب يک موفقيت بزرگ نشده‌اند.

رضا زاده در مورد علل علمي که پزشک را مجبور به انتخاب سزارين مي‌کند، گفت: هر زايمان طبيعي ممکن است به سزارين بکشد به هر حال به اين نکته هم بايد توجه کرد که يکي از شرايط زايمان طبيعي اورژانسي شدن و اضطرار سزارين در حين زايمان است.با توجه به اين که 8 تا 10 درصد زايمان‌‌ها نياز ضروري به سزارين پيدا مي‌کند هر زايمان طبيعي ممکن است به سزارين ختم شود و اين شرايط قابل پيش ‌بيني نيست.افت ضربان قلب نوزاد، کنده شدن جفت و حوادث اورژانسي ديگر ممکن است زايمان طبيعي را به سزارين بکشد اما نبايد اين حوادث را عارضه‌ي زايمان بدانيم و مهم است بدانيم در خيلي از موارد اگر سزارين صورت نگيرد جان مادر و نوزاد در خطر مي‌افتد. ميزان سزارين در ايران بيش از 3 برابر نرخ جهاني است.

اين متخصص زنان و زايمان همچنين اطلاع رساني درباره زايمان طبيعي را هم عامل ديگري در گرايش زنان به سمت سزارين دانست وگفت: ما دچار فقر فرهنگي در زمينه زايمان هستيم، همه به دنبال تخصص گرايي هستند، در حالي که بايد از تخصص و مهارت ماماهاي کشور، آگاهي پيدا کرد و اين موضوع از سوي رسانه‌ها عنوان شود که ماما براي زايمان طبيعي تربيت شده و فردي مجرب است.

وي در خصوص عوارض سزارين نيز عنوان نمود: چون نوزادان سزاريني فشارهاي طبيعي زمان زايمان را تحمل نمي‌کنند، ريه‌هاي آن‌ها از مايعات و ترشحات خالي نمي‌شود، در نتيجه عوارضي چون زجر تنفسي در اين نوزادان بسيار شايع است؛ تا آنجا که حدود نيمي از اين نوزادان نياز به بستري شدن در ICU را دارند که اين مسأله هزينه زيادي را بر خانواده‌ها تحميل مي‌کند.چون اغلب سزارين‌ها به‌صورت انتخابي است و پيش از سرآمدن زمان بارداري و شروع دردهاي زايماني انجام مي‌شود، نوزادان سزاريني اغلب نارس هستند.همچنين مادر سزارين شده حداقل تا دو ساعت نمي‌تواند به فرزندش شير بدهد و اين تأخير باعث به‌وجود آمدن اختلالات تغذيه‌اي در نوزاد مي‌شود.

دکتر رضا زاده با تاکيد بر اينکه انجام زايمان به روش سزارين احتمال مرگ و مير نوزاد را افزايش مي‌دهد، افزود: يکي از دلايلي که همچنان در کشور شاهد مرگ و مير نوزادان هستيم افزايش آمار سزارين است.متخصصان زنان و زايمان بايد اراده کنند و بيماران را به سمت زايمان طبيعي ترغيب کنند چرا که؛ امکان تعداد بارداري‌هاي مجدد با انجام سزارين کاهش مي‌يابد و هر زن درصورت زايمان به روش سزارين حداکثر تا سه بار مي‌تواند باردار شود و اين مسأله نيز در جهت اهداف سياست‌هاي جمعيتي کشور نيست. يکي از دلايل افزايش آمار زايمان طبيعي در کشورهاي پيشرفته استفاده از روش‌ها و الگوهاي جديد براي کاهش دردهاي زايمان است، زايمان طبيعي نيز طي سال‌هاي گذشته از پيشرفت‌هاي صورت گرفته در حوزه درمان مستثنا نبوده و امروز شاهد به کارگيري روش‌هاي مختلف براي کاهش درد در زايمان طبيعي هستيم که فراهم آوردن زيرساخت‌هاي لازم براي استفاده از اين روش‌ها به عنوان يکي ديگر از راهکارهاي ترويج زايمان طبيعي مطرح است و تحقق آن مي‌تواند در کاهش آمار سزارين موثر باشد.

خانم دکتر رضازاده همچنين بيان داشت: با وجود پيشرفت‌هاي پزشکي و افزايش امنيت عمل جراحي، با اين حال يک سزارين، خالي از خطر براي مادر نيز نيست و اين مشکلات عبارت هستند از خون‌ريزي‌هاي پس از عمل، لخته‌هاي خوني که در برخي از موارد بسيار خطرناک و حتي کشنده هستند، عفونت و چسبندگي‌هايي در رحم و لوله‌ها و حتي روده‌ها، عوارض بيهوشي و دردهاي مربوط به بخيه‌ها.پس بايد به خاطر سپرد که روزهاي بستري در سزارين براي بيمار بيشتر است.احتمال خون‌ريزي بعد از زايمان بيشتر است.دردهاي لگني و چسبندگي بيشتر است.مدت زماني که فرد بتواند به روال عادي زندگي برگردد بيشتر است و حتي احتمال نازايي بعد از سزارين نيز وجود دارد.

ناهيد رضازاده همچنين در فوايد زايمان طبيعي توضيح داد : داشتن زايمان طبيعي به کودک فرصت مي‌دهد، هنگامي که او آماده است بيرون بيايد، اگر چه سزارين هم زماني که نوزاد کاملا رشد کرده انجام مي‌شود، اما به اين معني نيست که کودک آماده تولد است فقط در تولد طبيعي، فرايندهاي طبيعي به کودک کمک مي‌کنند، وقتي که آماده است بيرون بيايد .با انتخاب زايمان طبيعي، از خطرات پس از عمل جراحي که شامل عفونت، مشکلات روده و و اثرات بيهوشي است، به دور خواهيد بود، کساني که سزارين مي‌شوند، در طي 8 هفته اول پس از زايمان، مسائل بهداشتي شامل عفونت ادراري و کم خوني را تجربه خواهند کرد. مزيت بسيار مهمي از زايمان طبيعي اين است که تغذيه سالمي خواهد داشت، تغذيه فوري شير مادر، داراي مزاياي فراوان از جمله افزايش ايمني نوزاد است شيردهي در عرض يک ساعت پس از زايمان، تضمين مي‌کند که کودک آغوز را که سرشار از مواد مغذي است دريافت مي‌کند.يک کودک که در ساعات اول تولد از شير مادر تغذيه مي‌شود، براي مدت طولاني شير مادر را تامين مي‌کند، تغذيه از شير مادر موجب افزايش شير مي‌شود.زايمان طبيعي همچنين موجب تماس پوستي مي‌شود که به کودک کمک مي‌کند گرم شود و همچنين از سيستم قلبي و تنفسي کودک حمايت مي‌کند.

وي خطاب به خانم‌هاي باردار نيز گفت: زايمان دردناک است و بايد گفت درد غير باوري است، با اين حال، اين درد با لذتي که تجربه خواهيد کرد، قابل مقايسه نيست شما درگير اين فرايند شده‌ايد و بايد به کودک خود کمک کنيد، تا به دنيا بياييد و بايد تمام تلاشتان را بکنيد مطمئنا کاري خسته‌کننده است. اما زماني که کودک به دنيا بيايد هيچ کلمه‌اي براي بيان احساس شادي و موفقيت شما وجود نخواهد داشت.

اين متخصص در آخر نيز بيان کرد: زايمان روندي کاملا طبيعي است و عبور از کانال زايمان به هيچ‌ وجه براي جنين خطرناک نيست. در ضمن ماما به طور مرتب وضعيت جنين را حين زايمان چک مي‌کند و با مشاهده هر گونه احتمال خطر موضوع را به متخصص زنان اطلاع مي‌دهد تا کارهاي لازم انجام شود.مادر بايد مطمئن باشد که زايمان طبيعي بسيار سالم‌تر و کم‌‌خطرتر از سزارين براي جنينش است.

گزارشگر اجتماعي: مائده شريفي