تاریخ 1397/05/07 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 4819 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 شامل مطالب اخلاقي واجتماعي و تاريخي – نکته‌هاي طنز وپند واندرز 

شرح حال مختصر بزرگ علوي: مجتبي بزرگ از نويسندگان مشهور کشور واز مبارزان بزرگ کشور در برابر ظلم و بي‌رعدالتي آثار جذابي دارد و قلم ايشان بسيار روان سبک نويسندگي علوي مورد علاقه واستقبال جوانان پرشور و حال بود.

آثار علوي شامل کتابهاي چشمهايش – پنجاه و سه نفر و به ويژ کتاب معروف چمدان است. علوي در کتاب چشمهايش به روش استعلام و استشهاد و قطعات پراکنده سبب خلق ماجراهاي جالبي شده است که زائيده فکر و حدس و گمان اوست علوي در 21 بهمن سال 1375 در سن 93 سالگي در برلين درگذشت.

مفهوم و تعبير و کاربرد چند واژه و اصطلاح:

کوي به معني شاهراه و جاي گذر و جائي که عرض مناسبي داشته باشد.

نوانخانه- به جاي داروالعجزه به کار مي‌رود.

وارسي – به جاي مميزي

نوار چسب – به جاي باندرول

موزه ساز – به جاي کفاش – در سابق اغلب به جاي کفش از واژه موزه استفاده مي‌کردند.

کشتارگاه به جاي مسلخ – کلمه مسلخ و سلاخي تعبير کشتن گاو و گوسفند است.

گارد پزشک به جاي جراح

شيرخوارگاه به جاي دارالرضاع (رضاع شير خوارگي – شيردادن)

شهردار به جاي رئيس بلده

کارگر – به جاي واژه‌هاي عمله و فعله

توضيح يوزباشي – يوزباشي از اصطلاحات کاربردي دوره قاجاريه است که در آن زمان کاربرد داشت. يوز باشي به فرمانده 100 نفر اطلاق مي‌شد که کاربرد آن زياد بود.

اشاره‌اي به بناهاي قديمي شهر سمنان:

سمنان از شهرهاي کهن و قديمي و داراي آثار و بناهاي بزرگ و کوچک جالبي است. از جمله بناهاي معروف و مطرح شهر سمنان محله‌ي ناسار و به ويژه تکيه ناسار است تکيه ناسار در راسته بازار سمنان قرار دارد که داراي شيرواني بلند و تيرهاي بزرگ و در خور توجه است بناي تکيه ناسار با سقف بلندي که دارد در سال 1306 شمسي برابر با 1345 قمري توسط يکي از معماران نامدار سمناني به نام معمار استاد: ابوالقاسم معمار سمناني طراحي و ساخته شده است که در آن زمان در تهران اقامت داشته‌اند. طراحي و فضاي تکيه ناسار و مغازه‌هاي اطراف آن بسيار جالب است. شيرواني بلند تکيه ناسار بر روي 16 تير بلند و مرتفع به سبک ماهرانه‌اي قرار دارد.

يادي از قيصر امين پور:

سراپا اگر زرد و پژمرده‌ايم

ولي دل به پاييز نسپرده‌ايم

چو گلدان خالي لب پنجره

پر از خاطرات ترک خورده‌ايم

اگر داغ دل بوده ما ديده‌ايم

اگر خون دل بوده ما خورده‌ايم

اگر دل دليل است آورده‌ايم

اگر داغ شرط است ما برده‌ايم

دلي سر بلند و سري سر به زير

از اين دست عمري به سر برده‌ايم

بايد که براه دوست پرواز کنيم

در باطن خود نغمه حق ساز کنيم

در راه رسيدن به جهاني آباد

بايد همه از خويشتن آغاز کنيم

درد يک پنجره را پنجره‌ها مي‌فهمند

معني کور شدن را گره‌ها مي‌فهمند

گل محمدي – در حکايات و روايات آمده است که گل محمدي و اين درخت جالب و زيبا و معطر حاصل عرق چهره حضرت محمد(ص) است که بر خاک پاک و تربت پاکي چکيده است. در اين رابطه دو بيت زيبايي داريم که تقديم مي‌شود:

بزمي به حريم کبريا برپا شد

کوثر ز خدا به مصطفي اعطا شد

يک قطره ز آب کوثر افتاد به خاک

صد شاخه گل محمدي پيدا شد

شهريور 1320 و تبعيد رضا خان:

در 25 شهريور سال 1320 رضا پهلوي به دستور و تصميم متفقين که ايران را اشغال کرده بودند مجبور از کناره‌گيري از سلطنت و ترک ايران شد. رضا خان که ميل داشت او را به هند روانه کنند خلاف ميل و علاقه‌اش از سوي مقامات انگليسي از اين کار منع و او را به جزيره‌ي موريس تبعيد نمودند. با اين برنامه‌ريزي به هنگام ترک وطن رضا خان ضمن خداحافظي با خاک ميهن مقداري از خاک ايران را به عنوان نمونه‌اي از وطن و مسقط الرأس خود به همراه خود و با کودتاي 1299 که رضا خان به قدرت رسيده بود، قدرت و سلطنت او به پايان رسيد.

مقام حضرت علي(ع):

حضرت علي عليه‌السلام مقام مرتبه‌اي عجيب در نزد خداوند باريتعالي و حضرت محمد مصطفي و سرور زنان عالم حضرت فاطمه زهرا دارد، در علم و زهد و شجاعت و سخاوت و تمام خصوصيات بارز و برجسته‌ي يک انسان کامل حضرت علي مي‌باشد. کتاب نهج البلاغه حضرت علي و سياست‌هاي ابرازي او در اين اثر فاخر نمونه و اصلي براي حکام و فرمانروايان هر عصر است. در خطبه‌هاي ايشان که به امرا و فرمانروايان زمان خود ايراد کرده است و نيز خطبه‌ي معروف او به فرزندش نمونه‌اي از کشور داري و اداره‌ي قلمرو و حکومتي است که مي‌تواند سرمشقي براي فرماندهان و حاکمان باشد. خداوند همواره خود را در تجسم حضرت علي مي‌ديد و خلقت علي را خلقت و نمونه خود براي مردم دانست.

خدا مي‌خواست روي خود ببيند

علي را آفريد و روي خود ديد

تک بيت‌هاي جالب و جذاب:

دکتر مهدي حميدي شيرازي از شعرا و اساتيد مطرح کشور بود که کتاب‌هاي زيادي را در رابطه با ادبيات دارد چون درياي گهر و بهشت سخن و ترجمه‌هاي فراوان، ايشان با توجه به علم و شهرت خود مواجهه با مسائلي در سطح کشور به جهت بي‌توجهي به ادبيات بود، اشعار گوناگوني در اين رابطه دارند:

نفرين بر آن کسي که در اين ره چو من برد

زجري بدين گراني و اجري بدين کمي

حسرت صائب در رابطه با عزيزاني که از اين خاکران هر روز جلاي هستي مي‌کنند و کسي جاي آنان را پر نمي‌کند:

از عزيزان رفته رفته شد تهي اين خاکران

يک تن از آيندگان نگرفت جاي رفتگان

به زهد فروشان نبايد توجه و به آنان فرصت ادامه اين خصلت ناپسند را داشت:

مبوس جز لب ساقي و جام مي ‌حافظ

که دست زهدفروشان خطاست بوسيدن

عاشقي کار کسي نيست که بر بالين است

عاشقي شيوه‌ي رندان بلاکش باشد

باده با محبت شهر ننوشي ز نهار

بخورد باد و سنگيت به جام اندازد

اسم شب – در گذشته که اکثراً در شب‌ها رفت و آمد قدغن و ممنوع مي‌شد و تنها افرادي اگر در شب قصد رفت و آمد داشتن مي‌بايست اسم رمز آن شب را بدانند تا اجازه ورود و خروج به جائي را دريافت کنند. در يکي از شب‌ها که رمز شب چين بوده است، شاعري در اين رابطه اين دو بيت زيبا را سروده است:

گفت چشمش به زلف کاي شبگرد

اسم شب گو که رسم شهر اين است

سر فرو برد زلف در گوشش

گفت آهسته رسم شب (چين ) است

زهرا و محمد چه مقام و منزلتي در بين امت خود دارند:

سر ازل و حيات سرمد زهراست

آئينه حق نماي احمد زهراست

چون شد سخن از ام ابيها گفتم

زهراست محمد و محمد زهراست

حرز جواد: حرز جواد دعائي بر رفع چشم زخم به وِيژه براي اطفال در گذشته بسيار رايج بود که دعاهاي کوتاه را بر کاغذي با زعفران نوشته در محفظه چرمي محکم قرار مي‌دادند و همواره بر شانه و سينه اطفال سنجاق شده و آويزان بود و خيلي از آن محافظت مي‌کردند، چون به آن اعتقاد داشتند. دعا نويسي در گذشته در حد خود نوعي شغل در برابر خاص مردم بود.

شروع به کار راديو ايران: راديو ايران، راديو تهران در چهار ارديبهشت سال 1319 و در ساختمان ميدان ارگ تهران شروع به کار کرد.

طب سوزني که هنوز هم طرفداراني دارد از چين نشأت گرفته است.

نظر قرباني – شامل نوعي صدف دريايي بود که عوام آن را فرج گربه يا جانوران ديگر مي‌دانستند به همراه ريسه‌اي از دانه‌ها و پولک و سنجاقک‌هاي ديگر و الوان به علاوه نظر قرباني که تهيه‌ي آن خيلي مشکل بود به هنگام قرباني‌هاي رسمي از چشم گوسفند مي‌گرفتند و اين ريسه اکثراً همراره زنان نسبتاً مسن بود.

پاگشا: پاگشا رسمي ديرين بود و آن بدين صورت بود که دعوتي براي اولين بار از عروس و داماد به وسيله فاميل آنها به عمل مي‌آيد.

بله برون: بله برون شامل صحبت و مذاکراتي بود که دو خانواده عروس و داماد پس از پسنديدن پسر و دختر درباره‌ي مهريه و هزينه‌هاي متفرقه مربوط به عروسي و خريد جواهرات و بعضاً شيريني و لباس و غيره و نحوه پذيرايي از ميهمانان و ديگر نکته‌هاي مربوط به عروسي و مراسمات آن بود

اتوبوسراني در کشور: در حالي که اتوبوسراني در اکثر شهرها برقرار و اين تشکيلات وسيع جابجايي مسافران و شهروندان هر شهر است اولين بار اتوبوسراني در شهر رشت به کار افتاد.

دعاي سه نفر يا سه دسته حتماً اجابت مي‌شود: دعاي کسي که بر او ستم شده – دعاي مسافري که گرفتار شده باشد و به ويژه دعا ونفرين پدر ومادر که حتماً اجابت مي‌شود.

جهار مقاله عروضي: از جمله کتابهاي ادبي در فن نگارش مربوط به قرن ششم است چهار مقاله عروضي از نظامي عروضي سمر قندي است که به مجمع النواد رسم معروف است

تعداد استخوان‌هاي بدن انسان 206 قطعه و هر کدام طبق برنامه منظم در قسمت‌هاي مختلف بدن قرار گرفته حرکت و تلاش آدمي را فراهم مي‌کنند.

گل لاله عباسي که از گل‌هاي زيبا و طرف توجه مردم است در زمان شاه عباس صفوي وارد ايران شد که قبلأ در کشور وجود نداشت – از خواص گل لاله عباسي اينکه. اين گل در غروب باز مي‌شود.

سالک – سالک از جمله بيماري‌هاي مزاحم و وقتي اطفال به آن دچار مي‌شوند، درست به مدت يک سال اين بيماري به صورت لکه‌اي پهن و بزرگ بر روي صورت و جاهاي حساس بدن ظاهر شده و فرد را با خارش مدام گرفتار مي‌کند عامل بيماري سالک پشه خاکي است. گرچه بيماري سالک مدت‌ها برکنده شده و کمتر ديده مي‌شد لکن اخيراً اثراتي از آن دوباره ديده مي‌شود.

بخشي از مشاغل در گذشته: مردم ما در گذشته با شغل‌هاي عجيب و غريب ارتزاق مي‌کردند عده‌اي واقعا صنعت‌گر و مبتکر بودند و گروهي نيز به صورت‌هاي ديگر براي کسب درآمد و اداره عائله و خانواده خود مشغول فعاليت بودند. اينک به توضيح و تعريف چند شغل مربوط به گذشته مي‌پردازيم.

چخماق فروش: افرادي که سنگ‌هاي آتش زنه را براي آتش کردن پنبه و آماده کردن آتش مي‌فروختند.

بهله‌دوز: بهله‌دوزه صنعت‌گر و کسي بود که انواع دستکش و لوازم مورد نياز شکارچيان را فراهم مي‌کرد زيرا در گذشته شکار از جمله کارهاي مردم براي فراهم کردن گوشت مورد نياز بود

علاقه‌بند – کسي که با پنجه‌هاي هنرمندانه خود انواع نوارهاي نازک پارچه‌اي و پشمي و قيطان‌هاي ظريف را تهيه و در اختيار مردم قرار مي‌داد.

دقاق: صنعتگري که انواع وسائل دق الباب و گل ميخ‌ها و کوبه‌ها و چفت و بني درب‌هاي چوبي گذشته را تهيه مي‌کرد و در زمان خود دقاق هنرمندي مشهور بود.

درباره پيغمبران: حضرت سليمان که باد تحت فرمان او بود به مدت 712 سال عمر کرد و وقتي که به پادشاهي و نبوت رسيد تنها 13 سال داشت. حضرت سليمان بعد از اينکه حضرت عزرائيل ايشان را قبض روح کرد ( جانش را گرفت) بر روي عصايش تکيه کرده بود که به مدت يک سال در چنين وضع و حالي بود و در اين مدت حضرت صادق بيان کرده است که آصف بن برخيا وزير او، امور مملکت و قلمرو او را اداره مي‌کرد. نامه رسان حضرت سليمان هدهد بود. تنها جانوري که توانست حضرت سليمان را از پاي درآورد، موريانه بود که عصايش را خورد و او را به زمين انداخت. زن حضرت سليمان بلقيس بود که اداره امور پادشاهي را به دست داشت. نام پدر حضرت سليمان حضرت داوود بود. نام حضرت سليمان 13 بار در قرآن آمده است.

نام آدم چگونه انتخاب شده است: در روايتي از حضرت علي آمده است به اين جهت نام آدم را انتخاب کرده است که او در اديم يعني بخشي از زمين به وجود آمده است و خلق شده است براي خلق آدم خداوند جبرئيل را مبعوث کرد که از روي زمين چهار نوع خاک سفيد و سرخ و سياه و خاکستري رنگ را بياورد و آنها را از جاهاي ناهموار و سخت و نرم و سبک يعني همه نوع بياورد.

موي سفيد اولين با در سر و صورت چه کسي پيدا شد. آنطور که از روايات نقل شده و از جمله از حضرت علي نقل کرده‌اند، اولين کسي که موي سفيد در سر و صورت او پيدا شد حضرت ابراهيم بود و وقتي اين پديده باعث اعتراض ابراهيم شد، بر ابراهيم وحي شد که موي سفيد باعث وقار و احترام در دنيا و نور و روشني در آخرت است. از کتاب امالي شيخ طوسي.

شمه‌اي درباره پيامبري حضرت موسي: نام موسي از دو بخش مو به معني آب و سي به معني درخت گرفته شده چه او را در آب و بين شاخه‌هاي درخت گرفتند و به مدت 3 روز از مادرش دور بود. نام زن موسي صفورا بود. وقتي حضرت يوسف فرعون را از آمدن موسي براي پيامبري خبر داد فرعون بيش از بيست هزار بچه و نوزاد را بکشت تا شايد موسي هم در آن نوزادان باشد. نام وزير موسي‌هارون بود و عصاي موسي جزء معجزات او بود که از چوب درخت آس بود.

فرهنگ شکوهي