تاریخ 1396/03/24 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 4504 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 تغذيه سالم در ماه رمضان‎ 

ماه رمضان بحث تغذيه مناسب در اين ماه و اينکه در افطار و سحر چه خوراکي‌هايي را بخوريم، داغ کرده است.

معمولا هرکس رژيم غذايي خاص خودش را در اين ماه دارد اما نکته مهم اين است که تغذيه ما فارغ از عادت‌ها بايد به شکلي باشد که هم بتوانيم روزه بگيريم، هم به بدن مان آسيب نزنيم و پس از پايان ماه رمضان مجبور نشويم به پزشک مراجعه کنيم‎.‏ بسياري از عادت‌هاي غلط تغذيه‌اي در اين ماه هم ادامه پيدا مي‌کنند اما بايد تلاش کنيم آنها را اصلاح کنيم‎.

سه وعده غذايي يادمان نرود تغذيه مناسب در ماه رمضان يعني اينکه شما به اندازه کافي از همه مواد غذايي گروه‌هاي اصلي استفاده کنيد و در ضمن چاق هم نشويد‎.

حفظ ويتامين‌هاي مورد نياز بدن، استفاده از ميوه به اندازه کافي و تأمين آب بدن به خصوص اکنون که هوا گرم است، چيزهايي است که بايد حتما اين ماه حواسمان به آنها باشد‎.

در ماه رمضان بايد هر سه وعده غذايي را داشته باشيم که با حذف وعده ناهار مي‌شود سحر، افطار و شام که به گفته پزشکان و متخصصان تغذيه بايد از هم مجزا باشند‎.

در سحر بايد طوري برنامه ريزي کنيم که علاوه بر زمان مناسب براي عبادت، زمان کافي براي غذا خوردن هم داشته باشيم و مجبور نشويم به دليل نزديک بودن زمان اذان تند تند غذا بخوريم. سريع غذا خوردن سيستم گوارش را به هم زده و باعث بروز مشکلاتي مثل ترش کردن و سوزش و درد معده مي‌شود‎.

البته يادتان باشد که به طمع خواب بيشتر نبايد به هيچ وجه وعده سحر را حذف کنيد. با اين کار هم خودتان را از لحاظ بي نظير سحر محروم مي‌کنيد و هم به بدن‌تان آسيب مي‌زنيد. با خصوص اينکه روزها و زمان روزه‌داري با توجه به فصل طولاني‌تر است و اگر سحري نخوريد ساعاتي طولاني بدن بدون آب و غذا باقي مي‌ماند‎.

حذف هيچ‌کدام از اين سه وعده براي هيچ گروه سني و حتي افراد چاق و داراي اضافه ‌وزن توصيه نمي‌شود. به طور طبيعي ذخاير گليكوژن بدن يك فرد پس از 8 الي 12 ساعت ناشتايي يا گرسنگي تخليه مي‌شود و بدن براي تأمين انرژي مورد نياز علاوه بر بافت چربي، بافت عضلاني را هم مصرف مي‌كند. از طرف ديگر چون اين افراد تنها يك وعده غذا مي‌خورند، بيش از اندازه غذا مي‌خورند و چون بدن انسان ظرفيت محدودي براي مصرف اين دريافت بالاي غذايي دارد، آن را ذخيره مي‌کند که معمولاً به شكل بافت چربي است و نتيجه آن مي‌شود چاقي‎!

ايجاد بوي بد دهان و سر درد و دردهاي عضلاني، پايين افتادن قند خون‌(هيپرگليسمي)، كاهش يادگيري، بي‌حوصلگي و خستگي از عوارض نخوردن سحري است‎.

سحري چي بخوريم؟

سحري بايد شامل يك وعده غذاي كامل باشد. براي تأمين پروتئين روزانه بدن‌تان مي‌توانيد از گوشت، برنج، حبوبات و سبزيجات در وعده سحري استفاده کنيد‎.

ميوه، سبزيجات و غلات را هم فراموش نکنيد. ميوه و سبزي باعث مي‌شوند در طول روز کمتر تشنه شويد چون آب موجود در آنها در بدن ذخيره شده و کم کم مصرف مي‌شود. برعکس آب خوردن که سريع و در مدت کوتاهي از بدن دفع مي‌شود. پس به هواي اينکه تشنه نشويد زياد آب نخوريد چون هم دچاره سوء‌هاضمه و مشکلات گوارشي مي‌شويد و هم سريع دفع مي‌شود و تاثيري در رفع تشنگي روزانه شما ندارد‎.

غذاهاي خشك مثل كوكوسبزي، كوكو سيب‌زميني، كتلت و گوشت‌هاي سرخ شده مثل كباب، جوجه كباب و ماهي و غذاهايي که سرخ مي‌شوند براي سحر مناسب نيستند. مصرف سس مايونز، خامه، سوسيس و كالباس هم خوب نيست‎.

جاي نوشابه‌هاي مضر و قندي، از چاي‌هاي گياهي استفاده کنيد و نمک کم بخوريد. خوردن عسل، ليمو ترش و تهيه شربت از اين دو باعث مي‌شود هم انرژي داشته باشيد و هم کمتر تشنه شويد‎.

‎ ‎افطار دوست‌داشتني

افطار وعده مهم بعدي ما در ماه رمضان است. پزشکان توصيه مي‌کنند وعده افطار را از شام جدا کنيد چون اين کار باعث مي‌شود که افراد چاق تمايل زيادي براي خوردن وعده سنگين پيدا نکنند؛ البته به شرطي که افطار سبک باشد‎.

توصيه مي‌شود که شروع افطار با سوپ ولرم يا مقداري شير همراه مقدار کمي ازميوه‌هاي خشک مانند خرما، کشمش و برگه آلو باشد. از غذا‌هاي بدون چربي در افطار استفاده کنيد. نان و پنير گزينه مناسبي است‎.

خوراکي‌هايي مثل زولبيا و باميه در ماه رمضان طرفداران زيادي دارد اما مصرف زولبيا و باميه چون حاوي مقادير زيادي قند ساده و چربي مضر است، توصيه نمي‌شود. از خوردن آجيل، بستني، چيپس و غذاهاي گوشتي هم خودداري کنيد. حتماً تشنه هستيد اما در خوردن آب و چاي زياده‌روي نکنيد چون همه معده شما دچار مشکل مي‌شود و هم سيري کاذب پيدا مي‌کنيد و نمي‌توانيد شام بخوريد‎.

زمان مناسب براي صرف شام حدود دو ساعت بعد از وعده افطار است. شام بهتر است حاوي مقادير متناسبي مواد غذايي از گروه نان و غلات‌(برنج، نان، سيب‌زميني يا ماکاروني)، گروه گوشت و حبوبات‌(گوشت قرمز، مرغ، ماهي، لوبيا، عدس، نخود و...)، گروه لبنيات‌(شير، ماست، دوغ) و گروه سبزيجات و همچنين با يک فاصله زماني، گروه ميوه‌جات باشد‎.

فاصله زماني افطار و شام بايد آنقدر باشد که در موقع صرف شام غذاي هضم نشده در معده نباشد. زمان شام خوردن هم بايد طوري برنامه‌ريزي شود که تا قبل از خواب زمان کافي براي هضم وجود داشته باشد و نبايد با شکم پر به رختخواب رفت‎.

در ماه رمضان چاق نشويم

بعضي‌ها تعجب مي‌کنند که با اينکه روزه گرفته‌اند در پايان ماه رمضان چاق‌تر شده‌اند! تغذيه اشتباه مي‌تواند باعث افزايش وزن‌تان شود‎.

نکته مهم اين است که در ماه رمضان نيازي به دريافت غذاي بيشتري نسبت به ايام ديگر نيست. يکي از علل افزايش وزن در اين ماه مصرف بيش از اندازه غذاهاي شيرين مثل زولبيا، باميه، خرما، شيريني و نوشيدني‌هاي شيرين، به ويژه هنگام افطار و همچنين غذاهاي پرچرب و سرخ‌شده در وعده سحر است. ضمن اينکه فعاليت بدني هم کم مي‌شود.

حذف سحري هم يکي از دلايل چاقي است. چون در اين صورت فرد تنها يك وعده غذا مي‌خورد و به همين دليل بيش از اندازه غذا مي‌خورد. وعده افطار و شام را هم جدا کند ضمن اينکه داشتن يك افطاري سبك نه تنها باعث كاهش اشتها، بلكه باعث افزايش متابوليسم بدن هم مي‌شود.داشتن برنامه ورزشي منظم، مثل پياده‌روي پس از افطار يا شام هم باعث مي‌شود وزن اضافه نکنيد. ورزش‌هاي سبک در ماه رمضان به کاهش سموم ذخيره شده در بدن کمک مي‌کند. انجام ورزش‌هايي مانند يوگا قبل از افطار هم براي احساس آرامش روحي و جسمي مفيد است‎.

ازخوردن غذاهاي پرکالري مثل کله پاچه يا هليم پرهيز کنيد و بيشتر غذاهاي سالم را انتخاب کنيد و فعاليت‌هايي انجام دهيد که با افزايش سوخت و ساز همراه هستند. اين روزها ممکن است به ميهماني‌هاي افطار دعوت شويد سعي کنيد رژيم غذايي‌تان را در اين ميهماني‌ها هم حفظ کنيد و اگر غذا بيشتر خورديد با پياده روي آن را جبران کنيد. به اين ترتيب در پايان ماه رمضان نه تنها وزن‌تان بيشتر نمي‌شود بله مي‌بينيد لاغرتر هم شده‌ايد‎!

يگانه خدامي


  بخشي از وصيت نامه اميرمومنان‌(ع)؛
 دشمن ظالم و يار مظلوم بمانيد 

ابوالفرج در مقاتل‌الطالبين روايت كرده است كه پس از ضربت خوردن امير مؤمنان، اطباى كوفه را به بالين آن حضرت آوردند و در ميان آنها، هيچ يك در معالجه زخم و جراحى، استادتر از اثير بن عمرو نبود و او متخصص در معالجه زخم‌ها و جراحات بود. طبيب مزبور همين كه زخم سر آن حضرت را مشاهده کرد، دستور داد شش گوسفند را بياورند و از ميان آن رگى را بيرون آورد و آن رگ را در زخم مزبور نهاد و پس از لحظه‌اي بيرون آورد و آن را مشاهده كرد. سپس رو بدان حضرت كرده، گفت: «اى امير مؤمنان، هر وصيتى دارى، بكن كه ضربت شمشير اين دشمن خدا به مغز سر رسيده و معالجه سودى ندارد.» در اين هنگام مولا علي‌(ع) كاغذ و قلم و دواتى خواست و شروع به وصيت كرد. علي‌(ع) در حالي که ضربه تيغ زهر آگين آخرين رمق‌هايش را مي‌گرفت و چشمان پر فروغش بر هم فرو مي‌افتاد و چهره‌ي هميشه افروخته اش به زردي مي‌گراييد دو فرزند برومند خود را نزد بستر فراخواند و زبان به سخن بگشود و با وصيت و سفارش به تقوي و خدا ترسي آغاز کرد.

« شما دو پسر را به تقواي خدا سفارش مي‌کنم؛ دنيا را مجوييد هرچند او شما را بخواهد، برآن چه از دستتان مي‌رود تاسف مخوريد ؛ جز حق مگوييد و پاداش الهي بجوييد، دشمن ظالم و يار مظلوم بمانيد.»

اين پيش درآمد کافي بود تا فرزندان با دلي اندوهناک و چشماني مرطوب به آخرين سفارش پدر گوش سپارند و ديدار آخرين را مغتنم بشمارند.

«.... شما و همه‌ي فرزندان و خويشانم را و همه‌ي کساني را که اين سخن بدانان مي‌رسد، به تقوا الهي و نظم و سامان امور سفارش مى‏‌كنم و به پيوستگي و دوستي با يکديگر فراتان مي‌خوانم، که از جد شما پيامبر‌(ص) شنيدم که فرمود: برقراري دوستي و الفت ميان دو نفر و اصلاح قلوب و دل‌ها نسبت به هم، از همه‌ي نماز و روزه‌ها برتر است. درباره يتيمان، از خدا پروا کنيد، مباد آن که گاه گرسنه و گاه سير باشند و در برابر شما به تباهي و ويراني کشيده شوند.

درباره‌ي همسايگان خداي را ياد آوريد كه سفارش شده پيامبرتان هستند ؛ تا بدان‌جا که گمان برديم تو گويي همسايگان از يکديگر ارث مي‌برند ! پرواي خدا کنيد در مورد قرآن که مبادا ؛ ديگران در عمل به آن از شما پيشي گيرند، از خدا بترسيد،درباره نماز كه همانا ستون دين شماست.

خداي را در نظر آوريد در شان و حيثيت خانه‌ي او، که مادام که زنده ايد از وجود شما خالى‏ نماند، كه اگر چنين شود، به عقوبت الهي و مهلت داده نخواهيد شد، از خدا بترسيد که مبادا – از جهاد در راه او به اموال و جان‌ها و زبان‌هاتان در يخ ورزيد، شما را به همدلي و بخشش وجود يکديگر سفارش مي‌کنم و از خصومت و بريدن از يکديگر بر حذرتان مي‌دارم.مبادا که امر به معروف و نهي از منکر از ميان شما منسوخ گردد که در اين صورت اشرار جامعه‌ي شما بر شما مسلط خواهند شد و آن گاه هرچه خداي را بخوانيد جوابي نخواهيد گرفت »

شايد ضعف و رخوت ناشي از ضربه‌ي جانگير تيغ فرزند خوارج مهلتش نمي‌داد تا يک نفس بگويد. به مکثي ديده فرو بندد، از اين پهلو به آن پهلو مي‌شود، اما هنوز نا گفته‌هايي در گلو دارد. براي اين ناگفته‌ي باقيمانده بايد دوباره مخاطبان را کنجکاو کند. گويي کلامي در راه است که با همه‌ي پيش گفته‌ها برابري مي‌کند. وزين روي صرافتي ويژه مي‌طلبد. چشمان اشکبار حسن و حسين عليهم‌السلام مانع از آن نيست که گوش‌هاشان بر کلام پدر نامهرباني کند. گوش به وصيت سپرده‌اند و هيمنه‌ي سفارش آخرين ديدار بر بي‌تابي قلبشان فائق آمده است.

«...‌هان‌اي نوادگان عبدالمطلب ! راضي نيستم که به بهانه‌ي خون خواهي من به خون مسلمانان در افتيد و ندا سر دهيد که اميرالمومنين کشته شد ؛ به هوش باشيد که اگر کسي را قصاص سزاست. آن کس جز قاتل من نيست.

به هوش باشيد که اگر من از اين ضربه جان سالم به در نبردم، به قصاص در برابر آن ضربه، تنها و تنها يک ضربه بر او روا داريد و مباد آن که به آزار تن او چه قبل و چه بعد از مردنش بپردازيد و وي را مثله و آزار اعضا مبتلايش کنيد، که از پيامبر خدا شنيدم، از آزار اعضاء و مثله‌ي تن، سخت بپرهيزيد ؛ هرچند که سگي آزاردهنده باشد.

لحظاتي بعد چراغ عمر علي بن ابيطالب به خاموشي گراييد و بدين طريق شعله‌هاي پر فروع حيات انسان والايي که در کعبه زاده شد و در مسجد به شهادت رسيد خاموش شد.

انساني که پس از رسول اکرم‌(ص) جهان براي او همتايي نديد و نخواهد ديد و برماست تا در شب قدر ؛ قدر علي‌(ع) را بيشتر بدانيم، چون شب قدر، شب دانستن قدرعلي‌(ع) است. اما افسوس که نه در زمان حياتش قدرش را شناختند و نه بعد از آن، حتي برخي از مدعيان ولايتش، چندان به جايش آوردند.

اگر بعضي‌ها هنوز نتوانسته‌ايم قدر علي‌(ع) را آن طور که بايد و شايد بشناسيم چه خوب است يک بار ديگر سفارش آخرين ديدار او را بخوانيم.

البته وصيت نامه حضرت علي‌(ع) را در کتاب‌هاي حديث به اجمال و تفصيل به طور مختلف نقل کرده اند. در فروغ کافي مرحوم کليني هم بيان کرده است. در نهج البلاغه‌(در ذيل نامه شماره 47) اجمالي از اين وصيت نامه آمده و همه‌ي اين‌ها را مجلسي‌(ره) در بحار الانوار نقل کرده است. خوانندگان مشتاق در صورت نياز مي‌توانند به اين منابع مراجعه نمايند، چون در اين مقال به بخشي از وصيت نامه اشاره شده است.

غلامرضا قدس