تاریخ 1396/03/01 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 4487 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 فرهنگ عمومي شامل: نکات تاريخي، تمثيل‌ها، آداب و رسوم 

ابيات اثر گذاري که عامل تحولاتي بزرگ در فکر و روحيه آدمي هستند.. مرور کنيد:

... گاه فردي خود باعث شکست و سقوط خود با انجام کارها و حرکاتي ناروا مي‌‌گردد و موقعيت ممتاز خود را با ندانم کاري‌هاي بيهوده و عبث از بين مي‌‌برد که البته به دور از مشيت الهي نيست.

خدا خواهد ار بنده‌اي سر نگون

به کردار ز شتش شود رهنمون

گاه آرزوها براي فردي به قدري قهر‌آميز است که يک عمر عذاب کسي باعث تسکين و رضايت ديگران نمي‌شود به اين بيت توجه کنيد:

دشمنت را همچو ميخ خيمه مي‌‌خواهم مدام

سر به سنگ و تن به خاک و ريسمان برگردنش

همينطور خداوند گاه چنان باعث بزرگي و احترام و وقار کسي مي‌‌شود که کمترين نيازي به ديگران ندارد که لطف خدا همواره عميم است و کسي را حق چون و چرائي در اين امر نيست.

خدا خواهد ار بنده‌اي سرافراز

نيارد سوي بنده روي نياز

روباه شکم: بسياري از بيماري‌ها با تشخيص به‌جا و به موقع و با دقت و تجربت و خلاقت پزشکان درمان مي‌‌شوند لکن به آپانديس که تقريبا در سال‌هاي دور پزشکان را سر درگم و تمامي اعماء و احشاء بيمار را در دو طرف پهلوها و شکم و بخشي از مواضع کليه‌ها گمراه مي‌‌کرد روباه شکم مي‌‌گفتند!

شهر بادگيرها: بادگير‌ها در اکثر شهرهاي کويري چون کاشان - سمنان - يزد و ديگر شهرهاي کشور ما وسيله‌اي براي خنک کردن بخشي از خانه‌ها بودند يزد شهر بادگيرهاي بلند و در دولت آباد يزد بلندترين بادگيرهاي جهان همچنان پابرجا و با 35 متر ارتفاع نماد هنر مردم کويري است و ايران از هر عصر و دوره‌اي نمايانگر خلاقيت و هنر خود بوده است.

گل نعمت و هديه خداوند: عيد و نوروز امسال خود را با گل و سبزه و اميد و توکل به خدا شروع کرديم و به هر کجا که قدم گذاشتيم گل بود و به قول معروف از هر کجا و از درو بام و هوا بر سر ما گل مي‌‌ريخت و اين عطيه خداوندي در هر شهر و دياري بر ما ارزاني بود

گل نعمتي است هديه فرستاده از بهشت

مردم کريم‌تر شوند اندر نعيم گل

اي گل فروش گل از چه فروشي براي سيم

و ار گل عزيز‌تر ‌چه ستاني به سيم گل!

نذرهاي عجيب خود آزاري - اداي نذر و تعهد چه از نظر شرعي و چه به لحاظ اخلاقي حائز اهميت است و کسي که نذري را مي‌‌کند و يا تعهدي را مي‌‌نمايد بايد در اولين فرصت به اداي نذر و تعهد بپردازد چه اداي نذر و تعهد يک دين است. لکن نذرها و تعهدات بايد قابل اجرا و ممکن باشد و اگر فردي نذر و تعهدي را مي‌‌نمايد بايد آن نذر و تعهدش به گونه‌اي باشد که بتواند آن را اجرا و عملي نمايد از جمله نذرهاي عجيبي که در گذشته خيلي شايع بود قفل آجين کردن و شمع آجين کردن بود.

قفل آجين کردن: براي قفل آجين کردن که نوعي نذر در گذشته بود و فرد واقعاً به اعضاء و اندام‌ها و جوارح بدنش آسيب مي‌‌رسانيد قفل آجين کردن بود! البته براي انجام اين کار به يک سري کارهاي مقدماتي مي‌‌پرداخت و بخشي از بدن خود از گلو و گردن به پائين را با ماساژ و ماليدن بعضي پمادها و روغن‌ها سست و کرخ کرده سپس با سوراخ کردن پوست موضع‌هاي بدن انواع قفل - تيغ - نيزه‌هاي کوتاه - خنجر - پيکان‌هاي تيز سيخ و ميل و درفش‌هاي گوناگون - چاقو - قيچي‌هاي سنگين - شمشير و حتي ساطور و تيشه و زنجيرهاي کلفت و زبر و وحشتناک را از بدن مظلوم و مطيع خود عبور داده، آشيائي از اين دست و تا حدود 15 تا 20 کيلو به خود مي‌‌آويختند و در دسته‌ها و مقابل مردم عبور مي‌‌کردند فوران و ريزش خون و بيحال شدن خودشان از يک سو و چرکي و عفونت شدن بدنشان از سوي ديگر آنها را به درک مي‌‌فرستاد که اين کار نذر بود يا ديوانگي!

شمع آجين کردن: شمع آجين کردن کاري بدتر و درد آور‌تر ‌از قفل آجين کردن بود که به حساب خودشان به ياد اسارت و گرفتاري‌هاي شهداي دشت کربلا به اين کار دست مي‌‌زدند ابتدا با وسائلي قسمتي از بدن خود را سوراخ کرده در آن شمع را فرو مي‌‌کردند و سپس با روشن کردن شمع‌ها و اشک‌هائي که مي‌‌ريخت و به گوشت و پوست مجروحشان اين اشک‌هاي گرم شمع وارد مي‌‌شد آنچنان سوز و سوزشي به آنها مي‌‌داد که از گزيدگي کژدم بدتر بود و پس از تمام شدن شمع و پايان يافتن برنامه کاري آنها اول بدبختي اين افراد در عفونت و درد و بدبختي آنها در ايجاد جراحت‌هاي عميق در بدن آنها بود.

پيام آوران نوروزي - گرچه به شکر حضرت حق با استقبال نوروز خجسته، و تحول سال نو و برگزاري مراسمات عيد نوروز و انجام ديد و بازديدها تقريباً روزهاي خوبي را پشت سر گذاشتيم و از ميهمانان خود پذيرائي و با خاطرات خوش آنها را بدرقه نموديم. هنوز هم مي‌‌توانيم از نوروز و برنامه‌هاي آن بنويسيم و صحبت کنيم چرا که عيد نوروز اين جشن و سنت ارزشمند ايراني مبين مليت و هويت ماست و با همين سنت نوروزي است که هنوز دنيا ما را مي‌‌شناسد و بر تمدن درخشان ما صحه مي‌‌گذارد. پيام آوران نوروزي گرچه قبل از تحويل سال و به قول و روايتي هفته‌ها قبل از رسيدن ساعت تحويل سال و نشستن در کنار سفره 7 سين در کوچه و خيابان نويد آمدن بهار و نوروز باستاني را مي‌‌دهند و سر و صورت خود را سياه مي‌‌کنند و ترانه مي‌‌خوانند تا سر و سامان و زندگي شما را سفيد و روشن کنند و چقدر حضورشان در بين مردم خوش آيند و با استقبال مردم همراه است در هر شهر و دياري از کشورمان اين پيام آوران نوروزي به نام عمو نوروز - حاجي فيروز براي دادن پيام نوروزي و تمام شدن زمستان سرد و سياه وارد کوچه و بازار شدند و ما را با آمدن نوروز شاد و اميدوار نمودند. جائي از کشور وسيع و پهناور ما نيست که چنين رسم و آدابي را نداشته باشند و نوروز را با عمو نوروز و حاجي فيروز شروع نکنند. عمو نوروز‌هاي استان‌هاي آذربايجان نويد آمدن نوروز و راحت شدن از زمستان سرد و طاقت افزا اينگونه نويد مي‌‌دادند و مي‌‌گفتند قشدان چيخديم! يعني از زمستان سخت و سرد راحت شديم!

بنابراين هر کس که در طول سال خورشيدي 1396 براي ما خبرهاي خوش بياورد ما را به آينده اميدوار کند. صور شادي و نشاط را در جامعه ما بدهد و ما را به زندگي و حيات آبرومند و پايدار دعوت کند پيام آور شادي است.

افتادگي آموز اگر طالب فيضي

هرگز نخورد آب زميني که بلند است

بيتي است اخلاقي و انساني از پورياي ولي يا پهلوان محمود خوارزمي که از پهلوانان نامي ايران و اصلاً از مردم گنجه بود که از ولايات ايران زمين بود پورياي ولي داراي يک مثنوي اخلاقي به نام کنزالحقايق است (گنجينه واقعيات) از پهلوان محمود خوارزمي و پهلواني‌هاي او و تواضع و انسانيت اين پهلوان معروف داستانهاي زيادي نقل کرده‌اند وفات او را به سال 723 ه نوشته‌اند.

يادي از حزين لاهيجي و اشعار ناب او داشته باشيم:

اي واي بر اسيري کز ياد رفته باشد

در دام مانده باشد صياد رفته باشد

شادم که از رقيبان دامن کشان گذشتي

گو مشت خاک ما هم بر باد رفته باشد

آواز تيشه امشب از بيستون نيامد

گويا به خواب شيرين فرهاد رفته باشد

تاجيک به چه افرادي اطلاق مي‌‌شده است. تاجيک‌ها اصلاً از نژاد آريائي و از جمله افرادي بودند که در ترکستان - افغانستان و بسياري از جاهاي ديگر ساکن و داراي آداب و رسوم مشابه ايراني در زندگي و سنت‌هاي خود هستند کلاً به فارسي زبانان غير عرب، تاجيک و گاه عجم اطلاق مي‌‌شود.

زال تنان: به افرادي که به صورت مادرزادي پوست بدن آنها سفيد و همينطور موهاي سر و صورتشان سفيد و عنبيه چشم‌هاي آنها صورتي رنگ شده در برابر روشنائي حساس باشند زال تن گويند زيرا آنها را شبيه زال مي‌‌دانند که از بدو تولد داراي موهاي سفيد و ابروهاي روشن و سفيد بوده است زال همانطور که مي‌‌دانيد پسر سام و پدر رستم از پهلوانان نامي ايران است که رودابه دختر مهراب کابلي را به زني گرفت و رستم در او به وجود آمد.

از بايزيد بسطامي عارف بزرگ قرن دوم و سوم هجري يادي کنيم: از بايزيد بسطامي تمامي عارفان نامي چون عطار نيشابوري - مولانا جلال الدين بلخي (مولوي ) عبدالرحمان جامي و نويسندگان بزرگي چون ادوارد براون به نيکي و شايستگي ياد کرده‌اند. به‌جاست که مسئولين ميراث فرهنگي کشور به اين عارف نامي التفات بيشتري داشته به مقبره ايشان سر و ساماني بدهند زيرا اين برجستگان از مفاخر کشور ما و شايسته احترامند.

استاد منوچهري و تصحيح بيتي از مولوي - استاد حسين منوچهري که چند سالي است در سمنان رحل اقامت افکنده و سابق بر اين ما ايشان را با نام خانوادگي اکبر نيائي مي‌‌شناختيم و اين بنده فرهنگ شکوهي همدرس و هم دوره‌اي اخوي بزرگ و مرحومشان شادروان حسن اکبر نيائي بودم و افتخار دبيري خواهر عزيز اين دو برادر اکبر نيائي در دبيرستان دخترانه شريعتي را در سمنان داشتم در کتاب ارزشمند خود به نام گام به گام با حافظ در ص 215 در رابطه با بيتي که مولوي درباره عطار نيشابوري گفته بود نقطه نظر اصلاحي جالبي ارائه نموده‌اند. در گذشته و حتي در محضر اساتيد دانشگاهي خودمان ما بيت معروف مولوي درباره شيخ عطار را اينگونه مي‌‌خوانديم و مي‌‌نوشتيم که:

عطار روح بود و سنائي دو چشم او - ما از پي سنائي و عطار آمديم!

که در واقع در مصراع اول بيت روح با دو چشم... مناسبتي نداشت روح دروني و چشم بيروني و آشکار! استاد منوچهري اين بيت را به صورت زير تصحيح و معني و مفهوم روان و پر از وضوح آن را آشکار ساختند که:

عطار روي بود و سنائي دو چشم او

ما از پي سنائي و عطار آمديم..

که روي در معني چهره و صورت و دو چشم که بخش ديگري از صورت است کاملاً مناسب و هيچگونه دوري و تنافر مفهومي ندارد از آنجا که در کتاب ارزشمند گام به گام با حافظ شرح نکته‌هاي اين چنيني احتمالاً زياد و ما از آن بهره مند خواهيم شد از استاد حسين منوچهري نهايت سپاسگزار و از حافظ اعراب گذاري شده ايشان هم که خيلي مورد استقبال واقع شده است و از کتاب ايشان به عنوان مأخذ در نقل و شرح غزليات حافظ و توضيحاتي که داده‌اند انشاء الله استفاده خواهيم کرد. انشاء الله

آرزو- انسان دوست دارد آنقدر به پول و ثروت برسد که هر چه دلش مي‌‌خواهد بخرد و بخورد! ولي اغلب در چنين موقعيتي که به پول و مال رسيده است، مي‌‌بيند هر چيزي را نمي‌تواند بخورد و معده اش قدرت هضم هر چيزي را ندارد.

همان طوري که خواندن يک رمان شيرين‌تر ‌و جذاب‌تر ‌از تاريخ و شرح وقايع طولاني است، عشق هم شيرين‌تر ‌از ازدواج و ماجراهاي بعدي آن است.

هزينه روزانه سيگار و هزينه معالجه سيگاري‌ها: طبق برآورد آماري روزانه ده ميليارد تومان سيگاري‌ها و قيلان‌کش‌ها صرف اين کار مي‌‌کنند با وجودي که مي‌‌دانند دود سيگار و قليان باعث بروز انواع سرطان‌ها و 50 نوع بيماري خطرناک ديگري مي‌‌شود اما همچنان اين سم مهلک خانمان برانداز را از خود دور نمي‌کنند.

سخنان نيکو قولو اللناس حسناً: با مردم سخن نيکو بگوئيد

بيائيم با خود عهد کنيم که به مردم سخن نيکو بگوئيم و خداي نخواسته زبان ما به بد گوئي عادت نکند که کدورت‌ها به دنبال دارد و قلب شما را تيره و غبار گونه مي‌‌کند.

غبار کينه را از دل بشوئيد

زهي غير از ره وحدت نپوئيد

چو ختم انبياء با خلق عالم

سخن با شيوه نيکو بگوئيد

ترانه‌هاي عاميانه در کار و زندگي مردم - ترانه‌هاي عاميانه روابط انسان و وسائل مورد استفاده و حيواناتي را که در کنارش هستند با تشبيهات و اسباب و ادوات هنري به ظرافت بيان مي‌‌کند. به قدري با حيوان انس مي‌‌گيرند که او را در اطاق خود جاي مي‌‌دهند و مي‌‌خوابانند. مانند اولاد برايشان ارزش عاطفي دارد تا جائي که به جان بز و بزغاله خود که اقتصاد آنها را مي‌‌گرداند قسم مي‌‌خوردند به جان بزغاله‌مان ترا دوست داريم براي بزغاله اشعاري مي‌‌خوانند به اين مضمون که فرش خانه ما از بزغاله است نور و روشنائي خانه ما از چربي بزغاله است همين‌طور مرواريد زينت دختران ما دندان‌هاي بزغاله است و جاروي خانه ما ريش بزغاله و تمام خورد و خوراک ما از گوشت بزغاله است که خدا بر او برکت داده است.

فرهنگ شکوهي