تاریخ 1394/02/17 - سایت های دیگر ارتباط با ما درخواست اشتراکآرشیوشناسنامهصفحه اصلی
نسخه شماره 3915 برو جستجو جستجوی پیشرفته  



 دامغان؛ شهري با آثار تاريخي کهن 

برخي از تاريخ‌نگاران بر اين عقيده‌اند که در سده ي چهارم پيش از ميلاد، جمعي از مغان در مسير رودخانه‌اي که امروزه به چشمه علي مشهور است؛ سكني گزيدند و به همين علت اين منطقه نخست «ده مغان» ناميده شد و به مرور زمان به دمغان و سرانجام به دامغان تبديل شده است.

دامغان يكي از شهرستان‌هاي استان سمنان است كه از شمال به شهرستان‌هاي گرگان، كردكوي، بهشير، از خاور به شهرستان شاهرود، از جنوب به خور و بيابانك و انارک (از بخش‌هاي شهرستان نايين) و از باختر به شهرستان‌هاي سمنان و ساري محدود مي‌شود. پايه‌هاي اقتصادي شهرستان دامغان را به ترتيب كشاورزي، دام داري و صنعت تشكيل مي‌دهد.

صنايع دستي شهرستان دامغان؛ چاپ قلم كار، نمد مالي، قالي بافي، جاجيم بافي، كرباس و پارچه بافي را شامل مي‌شود. بيش ترين صنايع مدرن شهرستان دامغان به صنايع غذايي مربوط است كه شامل تهيه خشكبار، شيريني و لبنيات مي‌شود. شهرستان دامغان يكي از مناطق استان سمنان است كه داراي آثار تاريخي, قديمي‌وطبيعي قابل توجهي است.

مکان‌هاي ديدني و تاريخي

تضادهاي جذاب و ديدني سبب شده شهرستان گرمسار از نظر جاذبه‌هاي طبيعي با اهميت باشد. چشمه علي در 35 كيلومتري شمال شهر دامغان و چشمه آبسيچ در 4 كيلومتري دامغان و هم چنين چشمه كشت دشت در 66 كيلومتري شمال باختر دامغان از جمله مهم ترين جاذبه‌هاي طبيعي شهرستان دامغان هستند. پارك جنگلي دامغان كه از جمله مناطق سبز و با اهميت سراسر استان است؛ در اين شهرستان واقع شده ضمن آن كه كوير حاج علي قلي در جنوب دامغان از مناطق با ارزش جهانگردي است. شهرستان دامغان هم چنين يكي از مناطق استان سمنان است كه داراي آثار تاريخي, قديمي‌و قابل توجهي است. قلعه‌هاي قديمي, عمارت‌ها و ساختمان‌هاي تاريخي و بازار از جمله مهم ترين ديدني‌هاي شهرستان دامغان به شمار مي‌آيند. به علت زلزله‌هاي متعددي كه در اين منطقه به وقوع پيوسته آثار خيلي قديمي‌در اين منطقه وجود ندارد و قدمت بيش تر جاذبه‌هاي تاريخي اين منطقه به دوره‌هاي پانصد سال قبل باز مي‌گردد.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

برخي از تاريخ‌نگاران بر اين عقيده اند که در سده‌ي چهارم پيش از ميلاد، جمعي از مغان در مسير رودخانه‌اي که امروزه به چشمه علي مشهور است سكني گزيدند و به همين علت اين منطقه نخست «ده مغان» ناميده شد و به مرور زمان به دمغان و سرانجام به دامغان تبديل شده است.

دامغان در زمان اشك سوم و تيرداد اشكاني پايتخت پايتخت زمستاني شاهان اشكاني بود و تا كشته شدن يزدگرد، آخرين پادشاه ساساني، موقعيت خود را حفظ كرد. اين شهر تا قرن اول ميلادي اهميت خود را حفظ كرد و مركز ايالت بزرگ قومس بود.

در دوره‌هاي حكومت امويان، عباسيان، ‌طاهريان، سامانيان، سربداران و ديلميان دامغان از موقعيتي قابل توجه براي امرا و حكومت‌ها برخوردار بود. منطقه دامغان در زمان سلجوقيان، از جمله پايگاه‌هاي مهم پيروان فرقه اسماعيليان بود و در سال‌هاي 483 تا 654 هجري قمري وقايع مهمي ‌براي اين فرقه در اين منطقه روي داد. آثار قلعه‌هاي موجود، بر اين رويداد و حضور فعال پيروان اسماعيليه در منطقه دلالت دارد.

بين سال‌هاي 700 تا 900 هـ . ق، ‌منطقه دامغان شاهد حضور حكمرانان مختلف بود. يکي از مهم‌ترين رويداد‌هاي اين سال‌ها حمله سپاهيان تيمور لنگ در سال 769 هـ . ق است که طي آن باقي مانده اهالي دامغان که از كشتار چنگيزخان در امان مانده بودند، به جرم پناه دادن به تاتار‌ها، از دم تيغ گذشتند. منطقه دامغان كه در دوران صفويان، افشاريان و زنديان مورد توجه و شاهد رويدادهاي سياسي متعدد بود در دوران قاجاريه اهميتي به سزا يافت.

عده اي از حكمرانان سلسله قاجاريه نيز در اين منطقه چشم به جهان گشودند كه باباخان و فتحعلي خان از آن جمله بودند. در اين ميان فتحعلي شاه علاقه اي وافر به دامغان داشت. دامغان در دوره قاجار از اهميت و آباداني برخوردار بود و هم اكنون نيز از جمله مناطق با اهميت استان سمنان به شمار مي‌آيد كه در برگيرنده شهرها, روستاها و آبادي‌هاي زيادي است.

مشخصات جغرافيايي

دامغان يكي از شهرستان‌هاي استان سمنان است كه از شمال به شهرستان‌هاي گرگان، كردكوي، بهشير، از خاور به شهرستان شاهرود، از جنوب به خور و بيابانك و انارک (از بخش‌هاي شهرستان نايين) و از باختر به شهرستان‌هاي سمنان و ساري محدود مي‌شود. اين شهرستان از نظر جغرافيايي در 54 درجه و 20 دقيقه ي درازاي خاوري و 36 درجه و 10 دقيقه ي پهناي شمالي قرار گرفته است. براساس آخرين آمار جمعيتي در سال 1375 جمعيت اين شهرستان 78758 نفر بوده كه از اين رقم 49204 نفر جمعيت مركز شهرستان دامغان بوده است. شهر دامغان مركز شهرستان دامغان است. دامغاني‌ها آريايي نژادند و به زبان فارسي با گويش دامغاني سخن مي‌گويند. مردم اين منطقه مسلمان و شيعه مذهبند.

شهرستان دامغان يكي از مناطق استان سمنان است كه داراي آثار تاريخي, قديمي‌و قابل توجهي است. قلعه‌هاي قديمي, عمارت‌ها و ساختمان‌هاي تاريخي و بازار از جمله مهم ترين ديدني‌هاي شهرستان دامغان به شمار مي‌آيند. به علت زلزله‌هاي متعددي كه در اين منطقه به وقوع پيوسته آثار خيلي قديمي‌در اين منطقه وجود ندارد و قدمت بيش‌تر جاذبه‌هاي تاريخي اين منطقه به دوره‌هاي پانصد سال قبل باز مي‌گردد.

قديمي‌ترين قلعه‌هاي روستاي مايان قدمتي در حدود هفتصد سال دارد و بازار قديمي‌دامغان بارها با زلزله و هجوم دشمنان تخريب شد و هر بار با معماري روز بازسازي شده تا به شكل امروزي خود درآمده است. عمارت آغامحمدخان و فتح علي شاه قاجار ساختمان‌هاي زيبايي هستند كه در سال‌هاي اخير مرمت و بازسازي شده اند. مسجد تاريخانه از كهن ترين بناي دوره‌هاي اسلامي‌است كه در زلزله قرن سوم هجري قمري آسيب‌هايي ديده است. كاروان سراهاي منطقه نيز غالبا در دوره صفويه ساخته شده و به سبب قرار داشتن در مسير راه مشهد, براي استراحت زايرين حضرت امام رضا (ع) بنا شده و هم اكنون از جاذبه‌هاي با ارزش تاريخي و معماري منطقه هستند.

چشمه ديدني و خاطره انگيز قلقل اميريه تفرجگاهي مناسب براي گردشگران

شهر اميريه توسط امير سپهسالار داماد ناصرالدين شاه بنا شده است. بناهاي تاريخي و تفريحي متعددي از جمله کاروانسراي امير سپهسالار، قلعه و بازار قديمي‌و عمارت دختر ناصرالدين شاه که در خود شهر واقع است و همچنين قلعه گرد کوه از دوره اسماعيليان واقع در 18 کيلومتري شمال شرقي و منطقه فيخار در 15 کيلومتري شمال شرقي، قلعه گيو تنگه واقع در 24 کيلومتري غرب و بقاياي شهر صد دروازه يا “هکاتم پليس” واقع در 10 کيلومتري جنوب اميريه که به نام نقارخانه (ايالات قومس) مشهور است مي‌توان نام برد.

چشمه ديدني و خاطره انگيز قلقل در شمال غربي اميريه

چشمه ديدني و خاطره انگيز قلقل در 60 کيلومتري شمال غربي شهرستان دامغان واقع گرديده است. براي رفتن به اين چشمه باصفا ابتدا روستاهاي کوهستاني صح ، دروار ، تويه و دهخدا را طي نموده سپس جاده حاشيه دفتر مخابراتي روستاي دهخدا را 5/1 کيلومتر به طرف شمال غربي پيموده تا به محل چشمه برسيد. چشمه در ميان يک تنگه کوچک اما سرسبز و زيبا واقع شده است آب چشمه از انتهاي شکاف 7 متري يک کوه سنگي ، قلقل کنان مي‌جوشد و خارج مي‌شود. به همين مناسبت اهالي منطقه از گذشته‌هاي دور به آن چشمه قلقل يا قلقله مي‌گويند. اين چشمه با آبدهي 45 ليتر در ثانيه بالاترين حجم آبدهي را در مجموعه چشمه‌هاي تويه دروار را تشکيل مي‌دهد. آب اين چشمه سرد و خوشگوار مي‌باشد و مورد استفاده عموم مردم از گذشته‌هاي دور جهت آشاميدن و آبياري باغستان‌ها و آب تني در تابستان قرار مي‌گيرد و چون در بالاترين نقطه منطقه تويه دروار واقع شده است از چشم‌اندازهاي طبيعي بسيار زيبايي از کوهستان منطقه برخوردار است. در مسير عبور چشمه از مظهر آن، صد متر پايين تر درختان کهن سال بيد و زرشک و نسترن وحشي قرار گرفته است که بيان گر قدمت چشمه در اين منطقه است اين چشمه روح بخش همراه با درختان کهنسال و سبزه زارها و گلزارها عطر آفرين و هواي معتدل و مطبوع تنگه و نواي دلنشين شرشر آب که از بالا به پايين فرو مي‌ريزد و نيز آهنگ شور انگيز پرندگان در بهار و تابستان و اوايل پاييز مي‌تواند تفرجگاهي خاطره انگيز براي عموم مردم و گردشگران باشد.


 آشنايي با مراسم گل غلتان نوزاد 

يکي از رسوم سنتي به جاي مانده از گذشته در مناطق مختلف شهرستان دامغان آئين گل غلتان نوزاد در اولين بهار زندگي او مي‌باشد. اين رسم هم اکنون نيز توسط اهالي شهر اميريه دامغان صورت مي‌گيرد. بر اساس اين آئين در صورتي که تولد نوزاد با فصل بهار و زمان رويش گل‌هاي محمدي مصادف گردد تني چند از زنان فاميل براي چيدن گل به ميان باغ‌ها و مزارع رفته و با ذکر صلوات و خواندن ابياتي به شرح زير اقدام به جمع آوري گل براي اجراي مراسم گل غلتان نوزاد مي‌نمايند.

همه کوه و کمر بوي تو داره يا محمد - کدوم گل قامت و روي تو داره يا محمد

همون ماهي که از کوه مي‌زنه سر - نشان طاق ابروي تو داره يا محمد

پس از جمع آوري گل که غالبا در ساعات آغازين صبح صورت مي‌گيرد گلهاي چيده شده را به خانه آورده و پر پر مي‌کنند سپس نوزاد را به حمام برده و بدنش را شستشو مي‌دهند . پس از خارج نمودن نوزاد از حمام و خشک کردن بدنش او را در ميان پارچه اي سفيد رنگ که گلهاي پرپرشده محمدي در ميان آن ريخته شده قرار داده و مي‌غلتانند. اين کار غالبا توسط مادر، عمه، خاله و يا مادر بزرگ او انجام مي‌شود. مرسوم است که چهار زن هر يک چهار گوشه از پارچه حاوي گل را گرفته و با نهادن نوزاد همراه با ذکر نام پنج تن و ختم صلوات اين آئين انجام مي‌گيرد. پس از لحظاتي کار خواندن روائي و شعر خواني به منظور توصيف هر چه بيشتر زيبائي‌هاي کودک توسط بستگان نزديک همچون مادر، عمه، خاله و غيره صورت مي‌گيرد. نمونه‌هائي از اين ابيات بشرح زير است.

اي سرو شنا از کجا آمده‌اي / اي خرمن گل ز باغ جان آمده‌اي

خون شد جگرم براي دير آمدنت / اي خرمن گل ز باغ جان آمده‌اي

پس از انجام اين آئين مهمانان به صرف چاي، شربت و شيريني پذيرائي مي‌شوند. در گذشته اين مراسم براي نوزاداني که در فصل بهار متولد مي‌شدند غالبا در دهمين روز پس از تولد و در حمام عمومي ‌‌محل پس از غسل روز دهم انجام مي‌شد. براي ديگر نوزادان که در ديگر فصول سال به دنيا مي‌آيند اين مراسم در اولين بهار زندگي‌شان برگزار مي‌شود. برخي از خانواده‌ها با توجه به آگاهي از زمان تولد فرزند خود در طول سال اقدام به نگهداري مقداري برگ گل در يخچال نموده و با ولادت نوزاد به انجام اين مراسم مبادرت مي‌ورزند. به طور کلي اين مراسم از هنگام تولد تا يک‌سالگي نوزاد انجام مي‌پذيرد.

در باور اهالي منطقه غلتانيدن بدن نوزاد در ميان برگ‌هاي گل سبب حفظ طراوت و شادابي او و دور ماندن از بيماري‌هاي مختلف مي‌گردد و همچنين طراوت برگ‌هاي گل از پوست بدن نوزاد محافظت کرده و کودک را خوش‌رو و سرزنده مي‌نمايد.


 امکان تردد معلولان دامغاني در 40 کيلومتر از پياده‌روها 

به گزارش دامغان نيوز، مسلم نصرتي ظهر در جمع اعضاي شوراي شهر و مسئول جامعه نابينايان دامغان، بر ادامه مناسب‌سازي افزون بر اين 40 کيلومتر از پياده‌‌روهاي اين شهرستان تأکيد کرد.

وي در اين نشست که با حضور سرپرست مرکز تأمين و توسعه خدمات ‌بهزيستي شهداي هفتم تير و مسئول جامعه نابينايان دامغان برگزار شد، گفت: بيش از 40 کيلومتر از پياده‌روهاي اين شهرستان به صورت استاندارد مناسب‌سازي شده است.

سرپرست مرکز تأمين و توسعه خدمات بهزيستي شهداي هفتم تير نيز با بيان بند دو قانون جامع حمايت از حقوق معلولان گفت: همه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات، شرکت‌هاي دولتي و نهادهاي عمومي‌و انقلاب موظف‌ هستند در طراحي، توليد و احداث ساختمان‌ها، اماکن عمومي، معابر و وسايل خدماتي به نحوي عمل کنند که امکان دسترسي و بهره‌مندي از آن‌ها براي معلولان هم‌چون افراد عادي فراهم شود.

محمود زحمتکش خاطرنشان کرد: شهرداري‌ها موظف هستند از صدور پروانه احداث و يا پايان کار براي ساختمان‌ها، اماکن عمومي‌و معابري که استانداردهاي تخصصي مربوط به معلولان را رعايت نکرده‌اند، خودداري کنند و سازمان بهزيستي مجاز است بر امر مناسب‌سازي اين اماکن نظارت کرده و گزارش‌هاي آن‌ها را درخواست کند.

مسئول جامعه نابينايان دامغان نيز با بيان اينکه سن جمعيت شهري رو به پيري است، گفت: همه ادارات و نهادها بايد تا آنجا که امکان دارد، مناسب‌سازي را رعايت کنند تا در آينده نزديک با رفع مشکلات و موانع امروزي شاهد شهري بي‌مانع براي ورود همه اقشار جامعه باشيم.

نصرت‌الله عزيزيان عمده مشکلات معلولان را عدم مناسب‌سازي ادارات، نبود سطح شيب‌دار در ورودي بانک‌ها، نصب تابلوي پارکينگ اختصاصي ويژه معلولان، اصلاح پايه‌هاي ميله پرچم در ورودي ادارات و برداشتن ميله‌هاي يو شکل در ورودي بازارچه‌ها بيان کرد و خواستار رفع اين موانع شد.


 راه اندازي 7 صندوق توسعه پايدار روستايي در جنوب دامغان 

مسئول اجراي پروژه طرح تعميم ترسيب کربن شهرستان دامغان از ايجاد و راه اندازي هفت صندوق توسعه پايدار روستايي در جنوب اين شهرستان خبر داد و گفت: بهبود معيشت روستاييان از اهداف اين طرح است.

به گزارش دامغان نيوز علي اکبر عباسي‌راد ضمن اشاره به راه اندازي 7 صندوق توسعه پايدار روستايي در جنوب دامغان اظهار داشت: اين صندوق با هدف توانمندسازي جوامع محلي، ايجاد اشتغال، بهبود معيشت روستاييان هدف طرح در روستاهاي حسينان، معلمان، رشم، کوه زر، توچاهي، کلو، شيمي‌و سينگ راه اندازي شده است.

وي با يادآوري اينکه اين صندوق‌ها با سرمايه 380ميليون ريال داراي 552 نفر عضو است، تصريح کرد: تاکنون 100 ميليون ريال اعتبار از محل اعتبارات صندوق به افرادي که طرح اشتغال‌زايي ارائه دادند و پس از تصويب هيئت مديره، تسهيلات پرداخت شده است.

وي يادآور شد:طرح‌هاي ارائه شده در زمينه نگهداري بوقلمون، توليد جوجه محلي، توليد نهال‌هاي مثمر و خريد لوازم قالي و تابلو بافي بوده که تسهيلات لازم پرداخت شد.

اين مقام مسئول با بيان اينکه اعضاي صندوق‌هاي توسعه پايدار روستاي دامغان در سفري دو روزه از طرح تعميم ترسيب کربن استان مرکزي بازديد کردند افزود: در اين سفر از پروژه‌هاي توليد گل محمدي، توليد نهال، بادام کوهي، توليد گل گاو زبان و نحوه پرداخت تسهيلات و پس انداز گروه‌ها در شهرستان محلات و منطقه گل چشمه بازديد به عمل آمد.

عباسي راد همچنين در خاتمه گفت: تبادل نظر في‌مابين و آشنا شدن با دستاوردها و توانمندي‌هاي پروژه‌هاي در نظر گرفته شده و همچنين بازاريابي از مهمترين اهداف اين بازديد دو روزه بوده است.

پروژه مديريت مشارکتي منابع طبيعي و توسعه پايدار روستايي تعميم ترسيب کربن از سال 92 در حاشيه کوير مرکزي در استان سمنان با مساحت بالغ بر 51 هزار و 662 هکتار شامل 11 روستاي جنوب دامغان از سوي دفتر عمران سازمان ملل وبا همکاري سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور، استانداري و اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان سمنان در حال اجرا است.


 سهم سلامت از GDP در دولت يازدهم رشد خوبي داشته است 

رستميان افزود: نقد بايد در فضاي علمي‌وجود داشته باشد تا ببينيم چه کسي حرف درست را مي‌زند و آن را اجرا کنيم.

به گزارش دامغان نيوز به نقل از وبدا؛ دکتر عبدالرحمان رستميان با بيان مطلب فوق اظهار داشت: هر سيستم بايد از انتقاد استقبال کند و سيستمي‌موفق است که بتواند با استفاده از نقدهاي علمي‌و منصفانه، ضعف‌هايش را برطرف کند همان طور که امام باقر (ع) نيز مي‌فرمايد بهترين دوست، کسي است که عيب‌هايم را به من هديه کند، اما بايد ضمن در نظر گرفتن منفعت کشور، نقد و راهکار مناسب را اجرا کنيم.

نماينده مردم دامغان در مجلس شوراي اسلامي‌گفت: ارزش افزوده بهداشت به خاطر پوشش همگاني و عمومي‌بودن، نسبت به درمان بيشتر است در صورتي که درمان مربوط به کساني است که بيمار شده اند بنابراين بايد سهم عمده اي از منابع را در اختيار بهداشت بگذاريم.

وي افزود: به بهداشت و درمان بايد توجه کرد در همين حال اگر براي فردي بيماري پيش آيد ما نمي‌توانيم اين فرد را رها کنيم.

وي تصريح کرد: هزينه‌هاي درمان نسبت به بهداشت، بالا است و بايد توجه داشته باشيم به گونه اي عمل نکنيم که تمام هزينه‌ها در درمان مصرف شود.رستميان با مثبت ارزيابي کردن طرح تحول نظام سلامت تأکيد کرد: هدف ما در برنامه پنجم توسعه اين بود که سهم GDP (توليد ناخالص داخلي) را که بسيار پايين بود را به 7 درصد برسانيم که در حال حاضر به 6?5 درصد رسيده است چرا که اگر اين سهم پايين باشد نمي‌توانيم بودجه اي براي سلامت اختصاص دهيم که در آن صورت با مشکلات جدي روبرو خواهيم شد.

به گزارش دامغان نيوز نائب رئيس کميسيون بهداشت و درمان مجلس اظهار داشت: بايد توجه داشته باشيم که بودجه در کجا هزينه شود و اولويت بندي را رعايت کنيم.

وي ادامه داد: يکي از بهترين مصارف بودجه، در بيمه‌ها انجام شد در حالي که تا پيش از اين حدود 10 درصد مردم بيمه نداشتند که بسيار نگران‌کننده بود و از اين شاخص به عنوان يکي از مهم ترين شاخص‌هاي عدالت در سلامت در دنيا ياد مي‌شود.

وي در پايان يادآور شد: تعادل بخشي و حضور پزشکان در مناطق مختلف کشور، طرح بسيار خوبي بود همچنين در بخش درآمدها نيز پيگير هستيم تا تعادل بخشي وجود داشته باشد که فاصله درآمدها مشخص باشد و بتوانيم آن را رصد و تنظيم کنيم.